Research Article

Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm

Volume: 60 Number: 1 June 30, 2020
  • Tuba Çakıroğlu *
EN TR

Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm

Abstract

Âdile Sultan II. Mahmud’un kızı olarak sarayda son derece iyi bir eğitimle yetişmiştir. Musıki ve edebiyatla ilgilenmiş, bir divan tertip etmiştir. Küçük yaşta annesinin vefatıyla başlayan “ölüm” karşısındaki çaresizliği; babasının, kardeşinin, kocasının ve çocuklarının kaybıyla ömür boyu sürmüştür. Âdile Sultan’ın ölüm temalı şiirlerinin Türk edebiyatındaki mersiye geleneğinden farklı yönleri mevcuttur. Fakat şairin samimiyetle ölüm hadisesi karşısındaki duygularını ifade etmesi dikkat çekicidir. Âdile Sultan, hayatın kendisine sunduğu güzellikleri yaşamış, acılara da sabırla katlanmış bir hanım sultandır. Âdile Sultan, hayatta kalan tek evlâdı Hayriye Sultan’ı da kaybettikten sonra dünya hayatından vazgeçerek tasavvufa sığınmayı tercih etmiştir. Hayatı boyunca hayır işleriyle ilgilenen Sultan, halka sadece maddi bakımdan yardım etmekle yetinmemiş, eğitim konusunda da maddi ve manevi destek olmuştur. Divan'ında genel olarak dünyanın gelip geçiciliği, aldatıcılığı üzerinde durmuş; hayır dua almanın öneminden, geride iyi eserler bırakmanın gerekliliğinden bahsetmiştir. Sultan, mersiyeleri hâricinde kaside ve gazellerinde de ölüm temine yer vermiştir. Klâsik Türk edebiyatı geleneğinden farklı olarak Tahassürnâme ve İftiraknâme isimli manzumelerinde kaybettiği yakınlarının ardından hissettiklerini dile getirmiştir. Âdile Sultan’ın müstakil olarak kaleme aldığı mersiyeleri Divan'ında önemli bir yer tutmaktadır. Mersiyelerinde klâsik üslûba uymakla birlikte sade bir dille, samimi ifadelerle ölüm karşısındaki duygu ve düşüncelerini kaleme aldığı tespit edilmiştir.

Keywords

References

  1. Azamat, N. (1988). Âdile Sultan maddesi. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (C.1, s.382383), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  2. Batislam, H. D. (2016). Mesîhî Divanı’nda ölüm. Divan şiirinin benzetme ve hayâl dünyasından içinde (121-136), İstanbul: Kesit Yayınları.
  3. Genç, F. G. (2018). Kısa bir ömür süren: Şehzâde Mahmûd Celâleddin Efendi (1862-1888). XVII Türk Tarih Kongresi Ankara:15-17 Eylül 2014 Kongreye Sunulan Bildiriler IV. Cilt- III. Kısım Osmanlı Tarihi içinde (s.903-913), Ankara: Atarürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  4. İsen, M. (1994). Acıyı bal eylemek klâsik Türk edebiyatında mersiye, Ankara: Akçağ Yayınları.
  5. İsen, M. (2012). Dile duran ölüm klâsik Türk edebiyatında mersiyeler, İstanbul: Kapı Yayınları.
  6. Mazdak, F. (2000). Sultan II. Mahmud’un kızı Âdile Sultan, İstanbul: Çamlıca Kültür ve Yardım Vakfı Yayınları.
  7. Kolay, A. (2017). Hayırsever, dindar, nazik ve şâire bir padişah kızı: Âdile Sultan. Akademik İncelemeler Dergisi, 12(2), s.1-33.
  8. Küçük, C. (1988). Abdülaziz maddesi. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (s.179-185), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Tuba Çakıroğlu * This is me
0000-0001-5650-6447
Türkiye

Publication Date

June 30, 2020

Submission Date

November 15, 2019

Acceptance Date

January 3, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 60 Number: 1

APA
Çakıroğlu, T. (2020). Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm. Journal of Turkish Language and Literature, 60(1), 195-213. https://doi.org/10.26650/TUDED2019-0032
AMA
1.Çakıroğlu T. Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm. Journal of Turkish Language and Literature. 2020;60(1):195-213. doi:10.26650/TUDED2019-0032
Chicago
Çakıroğlu, Tuba. 2020. “Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm”. Journal of Turkish Language and Literature 60 (1): 195-213. https://doi.org/10.26650/TUDED2019-0032.
EndNote
Çakıroğlu T (June 1, 2020) Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm. Journal of Turkish Language and Literature 60 1 195–213.
IEEE
[1]T. Çakıroğlu, “Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm”, Journal of Turkish Language and Literature, vol. 60, no. 1, pp. 195–213, June 2020, doi: 10.26650/TUDED2019-0032.
ISNAD
Çakıroğlu, Tuba. “Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm”. Journal of Turkish Language and Literature 60/1 (June 1, 2020): 195-213. https://doi.org/10.26650/TUDED2019-0032.
JAMA
1.Çakıroğlu T. Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm. Journal of Turkish Language and Literature. 2020;60:195–213.
MLA
Çakıroğlu, Tuba. “Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm”. Journal of Turkish Language and Literature, vol. 60, no. 1, June 2020, pp. 195-13, doi:10.26650/TUDED2019-0032.
Vancouver
1.Tuba Çakıroğlu. Âdile Sultan Divanı’nda Ölüm. Journal of Turkish Language and Literature. 2020 Jun. 1;60(1):195-213. doi:10.26650/TUDED2019-0032