Year 2013, Volume 23 , Issue 2, Pages 171 - 186 2013-12-28

TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ

Hatice TÖREN [1]


In this study the contribution of the words in the paranthesis to the text, their semantic values and grammatic values will be studied. Theatre scripts are primarily written to be played and put on the stage. Author, transmits the plot to the audiences through the dialogues of heros. The text, which is written in the form of dialogue, gets across with author- reader and author- director- actors- audience. In a drama, personal nouns which show the change of the speaker; time and place words and the words that indicate the emotions and the moves of the people can not be included into the text. These expressions, which can be accepted as diggressions, both provide the reader to envisage the stage and lead the director and the actors in the process of staging. Can the words, conveying semantic value but kept out of the speeches in the context of syntax, be counted as non-textual? Perhaps these words might be thought as a common style of a drama and as a stereotyped form of expression, In this study words types, wordgroups, phrase types and moods which are used as diggressions or non-textual speeches in Turkish will be examined with respect to Haldun Taner’s “Keşanlı Ali Destanı”.

Bu çalışmada tiyatro metinlerinde parantez içinde yer alan sözlerin metne katkıları, anlam değerlikleri, gramer yapıları incelenecektir.          

Tiyatro metinleri öncelikle oynanmak, sahnelenmek için yazılır. Yazar, olay örgüsünü kahramanlarının konuşmaları vasıtasıyla okuyucuya aktarır. Karşılıklı konuşma biçiminde yazılan eser, yazar-okur ve yazar-yönetmen-oyuncular-seyirci arasında bir iletişim kurar.

Bir tiyatro eserinde konuşanın değiştiğini, konuşma sırasının kimde olduğunu gösteren şahıs isimleri, yer ve zaman sözleri ve kişilerin duygu ve hareketlerini belirten sözler  doğrudan metne dahil edilemez. Metinde ara söz de kabul edebileceğimiz bu ifadeler okuyucunun sahneyi zihninde canlandırmasını sağlarken, eserin sahneye konulması aşamasında yönetmen ve oyunculara yol gösterir.

Metin bağlamında anlam değeri taşıyan, ancak sentaks bakımından metni oluşturan konuşmaların dışında kalan sözler metin dışı sayılabilir mi? Belki de bu sözler tiyatro eserlerinin ortak bir üslup özelliği, kalıplaşmış ifade şekilleri olarak düşünülebilir.

Bu çalışmada Haldun Taner'in Keşanlı Ali Destanı metni esas alınarak Türkçede tiyatro metinlerinde ara söz veya metin dışı söz olarak kullanılan kelime türleri, kelime grupları, cümle tipleri ve fiil kipleri incelenecektir.

 

ANAHTAR KELİMELER:Tiyatro metni, ara söz, metin dışı söz.

 

 

  • ACAROĞLU, Abdüllatif, “Sahne Bilgileri ve Uyumsuz Tiyatrodan Bir Örnek: Eugene Ionesco’nun Kral Ölüyor’u”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, C. 20, S. 1, Ankara 2003.
Primary Language tr
Journal Section ARTICLES
Authors

Author: Hatice TÖREN

Dates

Publication Date : December 28, 2013

Bibtex @ { iuturkiyat195424, journal = {Türkiyat Mecmuası}, issn = {}, eissn = {2651-3188}, address = {}, publisher = {Istanbul University}, year = {2013}, volume = {23}, pages = {171 - 186}, doi = {10.18345/tm.80181}, title = {TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ}, key = {cite}, author = {Tören, Hatice} }
APA Tören, H . (2013). TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ . Türkiyat Mecmuası , 23 (2) , 171-186 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/iuturkiyat/issue/18520/195424
MLA Tören, H . "TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ" . Türkiyat Mecmuası 23 (2013 ): 171-186 <https://dergipark.org.tr/en/pub/iuturkiyat/issue/18520/195424>
Chicago Tören, H . "TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ". Türkiyat Mecmuası 23 (2013 ): 171-186
RIS TY - JOUR T1 - TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ AU - Hatice Tören Y1 - 2013 PY - 2013 N1 - DO - T2 - Türkiyat Mecmuası JF - Journal JO - JOR SP - 171 EP - 186 VL - 23 IS - 2 SN - -2651-3188 M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Türkiyat Mecmuası TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ %A Hatice Tören %T TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ %D 2013 %J Türkiyat Mecmuası %P -2651-3188 %V 23 %N 2 %R %U
ISNAD Tören, Hatice . "TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ". Türkiyat Mecmuası 23 / 2 (December 2013): 171-186 .
AMA Tören H . TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ. Türkiyat Mecmuası. 2013; 23(2): 171-186.
Vancouver Tören H . TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ. Türkiyat Mecmuası. 2013; 23(2): 171-186.
IEEE H. Tören , "TİYATRO METİNLERİNDE YER ALAN METİN DIŞI SÖZLER:KEŞANLI ALİ DESTANI ÖRNEĞİ", Türkiyat Mecmuası, vol. 23, no. 2, pp. 171-186, Dec. 2013, doi:10.18345/tm.80181