Research Article

Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri

Volume: 9 Number: 1 July 8, 2026
EN TR

Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri

Abstract

Bu çalışmada atların kendi aralarındaki hiyerarşinin kurulması, davranış ve verime yansıması ile çiftlik düzeni üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Özel bir at çiftliğinde 53 (1-20 yaş aralığında) İngiliz atı üzerinde yürütülen çalışmada; atlarda hiyerarşi üzerine etkili faktörler incelenmiştir. İncelenen veriler ışığında; atların kendi aralarındaki hiyerarşinin kurulması, davranış ve verime yansıması ile çiftlik düzeni üzerine etkileri araştırılmıştır. Atlar padokta izlenerek araştırmada incelenecek davranışlar kayıt altına alınmıştır. Çalışma 5 gün yürütüldü. Sabah ve öğleden sonra olmak üzere 2 kayıt alınarak toplamda 10 defa kayıt alındı. Her kayıtta 10 at takip edilmiş olup, toplamda 100 su içme ve 100 yonca yeme davranışı kayıt altına alındı. Çalışmaya dahil edilen kısrak ve taylarda takip edilen özelliklere ait tanımlayıcı bilgiler: 1. olarak su içme, 1. olarak yonca yeme, padoktan tavlaya alınma zamanında kapı açılınca en önde gelmedir. Çalışma sonucunda atlarda hiyerarşi üzerinde yaş ve kullanım amacının istatistiki olarak çok önemli (p˂0,001) derecede farklı olduğu; sağlık, gebelik, yanında tayı bulunması ve kızgınlık durumunun ise istatistiki olarak önemli derecede farklı olduğu (p˂0,05) tespit edilmiştir. Buna karşın atlarda donun hiyerarşide istatistiki olarak önemsiz olduğu görülmektedir. Çalışmada tespit edilen etkili faktörlerin hiyerarşi ile birlikte çiftlik düzeni üzerine de etkili olduğu düşünülmektedir. Kullanım amacına göre atların su, yonca ve padok kapısına ilk gelme ortalamaları en yüksek damızlık atlarda görülmüştür (2.83±0.434, 2.83±0.432 ve 3.30±0.424). Atların hiyerarşik düzenleri iyi bilinerek, damızlık seçimi, yarış karakteri ve verim düzeyi hakkında fikir edinilebileceği düşünülmüştür. Bu çalışmada, atların sosyal yaşamlarındaki hiyerarşik düzeni araştırılmış bu sayede meslektaşlara ve at yetiştiricilerine faydalı olması amaçlanmıştır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmada, haralarda yapılan rutin yetiştiricilik uygulamaları dışına çıkılmamıştır. Çalışmada elde edilen veriler bu uygulamalar kapsamında alındığından, Deneysel ve Diğer Bilimsel Amaçlar için Kullanılan Hayvanların Refah ve Korunmasına Dair Yönetmeliğin (13.12.2011 tarih ve 28141 sayılı Resmî Gazete) 2. maddesi ikinci fıkrası ''Bu Yönetmelik, deneysel olmayan tarımsal ve klinik veteriner uygulamalarını kapsamaz'' hükmü gereğince, kapsam dışı olduğundan Bakanlık (T.C. Adana Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Sayı: E-74530962- 325.99-15679497) iznine tabi değildir.

References

  1. Araba, B.D., & Crowell-Davis, S.L. (1994). Dominance relationships and aggression of foals (Equus caballus). Applied Animal Behaviour Science, 41(1-2), 1-25.
  2. Arnold, G.W. (1982). Ethogram of Agonistic Behaviour For Thoroughbred Horses. Applied Animal Behaviour Science, 8: 5-25.
  3. Bayram, D., Ötürk, Y., & Küçük, M. (2005). Van yöresinde yetiştirilen atlarda fenotipik özellikler. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 16(1), 85-88.
  4. Beaver, B.V. (2019). Equine Behavior Problems. In: Equine Behavioral Medicine, Elsevier, Inc., London, UK.
  5. Brom, D.M., & Fraser, A.F. (2007). Domestic Animal Behaviour and Welfare. 4th Edition, CABI Publishing, Medisan Yayınevi, Ankara.
  6. Cameron, E. Z., Setsaas, T. H., & Linklater, W. L. (2008). Social bonds between unrelated females increase reproductive success in feral horses. Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(33), 13850–13853.
  7. Cameron, R.A., Samanta, M., Yuan, A., He, D., & Davidson, E. (2008). Spbase: The Sea Urchin Genome Database And Web Site. Nucleic Acids Research, 37, D750-D754.
  8. Carson, K., Wood-Gush, D.G.M. (1983). Equine Behaviour: I. A Review of The Lİterature on Social and Dam Foal Behaviour. Applied Animal Behaviour Science, 10:165-178.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Animal Science, Genetics and Biostatistics

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 8, 2026

Submission Date

May 14, 2025

Acceptance Date

January 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

APA
Paksoy, Y., & Selvi, M. H. (2026). Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri. Journal of Agriculture, 9(1). https://doi.org/10.46876/ja.1699289
AMA
1.Paksoy Y, Selvi MH. Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri. JOAG. 2026;9(1). doi:10.46876/ja.1699289
Chicago
Paksoy, Yavuzkan, and Muhammet Hanifi Selvi. 2026. “Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri”. Journal of Agriculture 9 (1). https://doi.org/10.46876/ja.1699289.
EndNote
Paksoy Y, Selvi MH (July 1, 2026) Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri. Journal of Agriculture 9 1
IEEE
[1]Y. Paksoy and M. H. Selvi, “Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri”, JOAG, vol. 9, no. 1, July 2026, doi: 10.46876/ja.1699289.
ISNAD
Paksoy, Yavuzkan - Selvi, Muhammet Hanifi. “Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri”. Journal of Agriculture 9/1 (July 1, 2026). https://doi.org/10.46876/ja.1699289.
JAMA
1.Paksoy Y, Selvi MH. Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri. JOAG. 2026;9. doi:10.46876/ja.1699289.
MLA
Paksoy, Yavuzkan, and Muhammet Hanifi Selvi. “Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri”. Journal of Agriculture, vol. 9, no. 1, July 2026, doi:10.46876/ja.1699289.
Vancouver
1.Yavuzkan Paksoy, Muhammet Hanifi Selvi. Atlarda Üstünlük Kurma Davranışının Çiftlik Hayatı Üzerine Etkileri. JOAG. 2026 Jul. 1;9(1). doi:10.46876/ja.1699289