Kestel Dağı (Burdur) Batısında Flüvyokarstik Kökenli Polyelerin Jeomorfolojik Özellikleri, Oluşum ve Gelişimleri
Öz
Burdur ilinin güneyinde KD-GB uzanımlı Kestel Dağı’nın batısında kalan araştırma sahası, yaklaşık 176 km² alana sahiptir. Sahada yüzeylenen kayaların %64’ü karstlaşmaya uygun kayaçlardan oluşur. Kestel Dağı (Burdur) batısında yer alan kısmi karstik litolojiler üzerinde ve aynı zamanda flüvyokarstik süreçlerin birer eseri olan polyelerin oluşum ve gelişim özellikleri ile bu karstik depresyonların morfometrik analizleri araştırılarak açıklanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla öncelikle 1/100.000 ölçekli M24 ve N24 jeoloji paftalarından sahanın jeoloji haritası ve jeolojik kesitleri çıkartılmıştır. 1/25.000 ölçekli M24 c4, d3 ve N24 a2, b1 paftaları Coğrafi Bilgi Sistemeleri programlarıyla sayısallaştırılarak bunlardan lokasyon ve jeomorfoloji haritaları üretilmiştir. Sahanın tam ve kısmi karstik özelliklerdeki birimleri üzerinde gelişmiş en yaygın şekiller polyeler, flüvyokarstik vadiler ve dolinlerdir. Bu karstik yapılardan en dikkat çekici olanı da polyelerdir. Sahada glişen polyeler; Bereket, Üçboğaz, Aksu, Yeşildağ, Sinop, Kapaklı, Aziziye ve Bozlar polyeleridir. Sığ karstın en belirleyici şekilleri olan bu polyeler; Pliyosenin sıyrılma yüzeylerinde, özellikle Pliyo-kuvaterner tektonizmasının ve litolojik özelliklerin kontrolünde gelişmiştir. Üst Kretase-Orta Miyosen sonu arasında bölgeye yerleşen bu naplı birimler üzerinde veya birimlerin kontak zonlarında gelişen polyeler, litolojik sınırlarda veya tektonik hatlarda oluştukları için yapısal ve kenar polye karakterindedirler. Bunlar aynı zamanda Pliyosen vadileri üzerinde oluşmuşlar ve Pleistosen ortalarında dış drenaja açılmışlardır. Bu oluşum ve gelişim özellikleriyle çok dönemli-çok kökenli olan bu polyeler, aynı zamanda flüvyokarstik kökenlidirler. Yapılan morfolojik analizlere göre bu polyeler farklı morfolojiler göstermektedir. Tektonik hatların uzanımı, blok faylanmalar, paleo vadilerin uzanımları, morfolojideki gençleşmelerin ortaya çıkardığı flüvyal etkiler nedeniyle polyeler eliptik, yarı eliptik veya uzamış özellikler sunmaktadır. Hesaplanan indis değerlerine göre ise bu polyeler dairesellikten az veya çok uzaklaşmışlardır.
Anahtar Kelimeler
Kestel Dağı , karst jeomorfolojisi , flüvyokarstik kökenli polye , polye morfometriği
Kaynakça
- Basso, A., Bruno, E., Parise, M., & Pepe, M. (2013). Morphometric analysis of sinkholes in a karst coastal area of southern Apulia (Italy). Environmental Earth Science (70), 2545-2559. https://doi.org/10.1007/s12665-013-2297-z
- Beck, H. E., Zimmermann, N. E., McVicar, T. R., Vergopolan, N., Berg, A., & Wood, E. F. (2018). Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution. Scientific Data, 5(1), 1-12. https://doi.org/10.1038/sdata.2018.214
- Berthelin, R., & Hartmann, A. (2020). The Shallow Subsurface of Karst Systems: Review and Directions. In: C. Bertrand, S. Denimal, M. Steinmann, & P. Renard (Eds.), Eurokarst 2018, Besançon. Advances in Karst Science. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-14015-1_7
- Blumenthal, M. (1963). Le systeme structural du Taurus Sud-Anatolien. In: Livre á la memoire du Prof. Paul Fallot, Mémoires de la Société Géologique de France, (2), 611-662.
- Bočić, N. (2003). Relation between karst and fluviokarst relief on the Slunj Plateau (Croatia). Acta Carsologica, (32), 137-146. http://dx.doi.org/10.3986/ac.v32i2.343
- Bočić, N., Pahernik, M., & Mihevc, A. (2015). Geomorphological significance of the palaeodrainage network on a karst plateau: The Una-Korana plateau, Dinaric karst, Croatia. Geomorphology, (247), 55-65. http://dx.doi.org/10.1016/j.geomorph.2015.01.028
- Bonacci, O. (1987). Karst Hydrology with special reference to the dinaric karst. Springer-Verlag.
- Bonacci, O. (2004). Poljes. In: J. Gunn (Ed.), Encyclopedia of caves and karst science. Fitzroy Dearborn.
- Bondesan, A., Meneghel, M., & Sauro, U. (1992). Morphometricanalysis of dolines. International Journal of Speleology, 21(1), 1-55. https://doi.org/10.5038/1827-806X.21.1.1
- Brunn, J. H., Graciansky, P. Ch, de., Gutnic, M., Juteau, T., Lefévre, R., Marcoux, J., Monods, O., & Poisson, A. (1970). Structures majeures et correlations stratigraphiques dans les Taurides occidentales. Bulletin Société Géologique de France, 12(7), 515-556.