Ekolojik ve Rekreasyonel Bağlantılılık Modeli: Ankara İli Örneği
Öz
Hızla artan kentleşme ve çevresel sorunlar, Ankara gibi büyüyen metropollerde doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı artırmakta ve ekolojik bağlantıların korunmasını ve geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Türkiye'nin başkenti ve ikinci büyük kenti olan Ankara, hızlı kentleşme süreciyle ekolojik sürdürülebilirlik açısından kentleşme baskısına kritik derecede maruzdur. Bu çalışma, Ankara'nın ekolojik ve çevresel değerlerinin analiz edilerek sürdürülebilir kentsel gelişimle uyumlaştırılmasını amaçlamaktadır. Araştırmada, alanın jeolojik yapısı, hidrolojik özellikleri, arazi kullanımı ve habitat deseni gibi doğal ögeleri incelenmiş; bu ögelerin peyzaj üzerindeki etkileri yapısal ve işlevsel özelliklerin analizlerine dayalı olarak değerlendirilmiştir. Yapısal olarak ekolojik bağlantıların planlanması için En Düşük Maliyetli Yol (Least Cost Path) Analizi uygulanarak peyzaj ögeleri arasındaki bağlantılar tasarlanmıştır. İşlevsel olarak peyzaj koruma değeri yüksek alanların belirlenmesi amacıyla kilit ekolojik süreçler olan yüzey akış potansiyeli, toprak geçirgenliği ve erozyon riski analizleri yapılmıştır. Ayrıca, Ankara’nın doğal peyzajının rekreasyonel potansiyeli değerlendirilmiş; bitki örtüsü, su ögeleri ve önemli doğa alanları dikkate alınarak rekreasyon odakları tanımlanmıştır. Bu odakların kentsel merkezlerle bağlantısını sağlamak için yeşil koridorlar, bisiklet yolları ve yürüyüş güzergâhları içeren sürdürülebilir ulaşım çözümleri peyzaj koridorları olarak geliştirilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, Ankara için geliştirilen yeşil altyapı modelinin ekolojik ve sosyal sürdürülebilirliğe önemli katkılar sunduğunu göstermektedir. Model, literatüre yenilikçi bir yaklaşım kazandırmakta ve diğer kentler için uyarlanabilir bir çerçeve sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
yeşil altyapı , Peyzaj Planlama , Peyzaj Bağlantılılığı , Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)
References
- Bagli, S., Geneletti, D. & Orsi, F. (2011). Routing of power lines through least-cost path analysis and multicriteria evaluation to minimise environmental impacts. Environmental Impact Assessment Review, 31(3), 234-239. DOI: 10.1016/j.eiar.2010.10.003
- Bagstad, K.J., Semmens, D.J., Waage, S. & Winthrop, R. (2013). A comparative assessment of decision- support tools for ecosystem services quantification and valuation. Ecosystem Services, 5, 27-39. DOI: 10.1016/j.ecoser.2013.07.004
- Beier, P., Majka, D.R. & Spencer, W.D. (2008). Forks in the road: Choices in procedures for designing wildland linkages. Conservation Biology, 22(4), 836-851. DOI: 10.1111/j.1523-1739.2008.00942.x
- Benedict, M.A. & McMahon, E.T. (2012). Green infrastructure: Linking landscapes and communities. Island Press, Washington, DC. 320 pages.
- Costanza, R., d’Arge, R., de Groot, R., Farber, S., Grasso, M., Hannon, B., Limburg, K., Naeem, S., O’Neill, R.V., Paruelo, J., Raskin, R.G., Sutton, P. & van den Belt, M. (1997). The value of the world’s ecosystem services and natural capital. Nature, 387(6630), 253-260. DOI: 10.1016/S0921-8009(98)00020-2
- Davies, C. & Lafortezza, R. (2017). Urban green infrastructure in Europe: Is greenspace planning and policy compliant? Land Use Policy, 69, 93- 101. DOI: 10.1016/j.landusepol.2017.08.018
- Demirören Civan, D. & Görmüş Cengiz, S. (2023). Kentsel sürdürülebilirliğin geliştirilmesine yönelik yeşil altyapı uygulamaları [Green infrastructure practices for improving urban sustainability]. İnönü University Journal of Art and Design, 13(2), 71-83. DOI: 10.16950/iujad.1316489
- Doğan, D. (2012). Malatya İli Kapsamında Peyzaj Koridoru Kavramının İrdelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Ankara, 91s.
- Dong, X., Qin, J., Sun, J., Wang, Z. & Wang, H. (2022). Exploring the benefits of urban green infrastructure for climate change adaptation and mitigation: A bibliometric review. Sustainable Cities and Society, 76, 103365. DOI: 10.1016/j.scs.2021.103365
- Eken, G., Bozdoğan, M., İsferdiyaroğlu, S., Kılıç, D.T. & Lise, Y. (editörler) 2006. Türkiye’nin Önemli Doğa Alanları. Doğa Derneği. AnDong et al. (2022).
