İklim Değişikliği Farkındalığı ile Çay (Camellia sinensis) Yetiştiriciliğinde Hastalık, Zararlı ve Yabancı Ot Dinamikleri Arasındaki İlişki
Abstract
Öz
İklim değişikliği, hastalıkların, zararlı böceklerin ve yabancı otların yaygınlık ve şiddetini değiştirerek çay (Camellia sinensis) üretimi için önemli tehditler oluşturmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’nin Doğu Karadeniz Bölgesi’nde 713 çay üreticisinin iklim değişikliği ve bunun biyotik stres faktörleri üzerindeki etkilerine ilişkin algı ve deneyimlerini incelemektedir. Demografik bilgiler, farkındalık düzeyi ve arazi gözlemlerini kapsayan yapılandırılmış anketler yüz yüze uygulanmıştır. İklim değişikliği farkındalığı, gözlenen biyotik stres faktörleri ve yönetim uygulamaları arasındaki ilişkileri analiz etmek için tanımlayıcı istatistikler ve tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Sonuçlar, üreticilerin iklim değişikliği farkındalığının yüksek olduğunu (%89,9) ve çay tarımı üzerindeki olumsuz etkilerini kabul ettiklerini (%91,3) ancak yalnızca %2,9’unun uyum önlemleri aldığını göstermiştir. Gri yaprak yanıklığı (Pestalotiopsis spp.) en yaygın hastalık (%57,5) olarak belirlenirken, sarı çay akarı (%52) en sık gözlenen zararlı olmuştur; her ikisi de yaygın şekilde verim kaybıyla ilişkilendirilmiştir. Asya günlük otu, dikenli sarmaşık ve telgraf çiçeği gibi istilacı yabancı otlar katılımcıların %73,5’i tarafından bildirilmiş, %96,1’i bu türlerin verim kaybına yol açtığını ifade etmiştir. İklim değişikliği farkındalığı ile hastalık, zararlı ve yabancı ot baskısındaki artış algısı arasında anlamlı istatistiksel ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). Bulgular, çay verimi ve kalitesini değişen iklim koşullarında korumak için iklim dostu, entegre yönetim stratejilerine, üretici eğitimine ve politika müdahalelerine acil ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords
Camellia sinensis, İklim değişikliği, zararlılar, hastalıklar, yabancı otlar
Linking Climate Change Awareness with Disease, Pest, and Weed Dynamics in Tea (Camellia sinensis) Cultivation
Abstract
Abstract
Climate change poses a significant threat to tea cultivation (Camellia sinensis) by altering the incidence and severity of diseases, pests, and weeds. This study investigates the perceptions and experiences of 713 tea producers in the Eastern Black Sea region of Turkey regarding climate change and its impact on biotic stress. Data was collected through structured, face-to-face surveys that included demographic, awareness, and field observation components. Descriptive statistics and one-way ANOVA were used to analyses the relationships between climate change awareness, observed biotic stressors and management practices. The results showed high awareness of climate change (89.9%) and its perceived negative impacts on tea production (91.3%), but only 2.9% of growers had taken adaptation measures. Grey leaf spot disease (Pestalotiopsis spp.) was the most common disease (57.5%), while yellow tea mite (52%) was the most observed pest; both are often associated with yield loss. Invasive weeds such as Asiatic daylily, prickly bindweed, and telegraph bindweed were mentioned by 73.5% of respondents, with 96.1% of respondents attributing yield losses to them. A significant statistical correlation was found between awareness of climate change and the perception of increased pressure from diseases, pests and weeds (p<0.05). The results emphasize the urgent need for climate-adapted, integrated management strategies, producer education, and policy measures to safeguard tea yields and quality under changing climatic conditions.
Keywords
Camellia sinensis, Climate change, pests, diseases, weeds
This study was approved by the Recep Tayyip Erdoğan University, Science and Engineering Sciences Ethics Committee on September 8, 2025, with approval number 2025/38.