Research Article

Adramytteion Antik Kenti’nde jeoarkeolojik araştırmalar: Holosen kıyı evrimi ve liman topografyasının yeniden değerlendirilmesi (Burhaniye/Balıkesir)

Number: 5 October 17, 2026
TR EN

Adramytteion Antik Kenti’nde jeoarkeolojik araştırmalar: Holosen kıyı evrimi ve liman topografyasının yeniden değerlendirilmesi (Burhaniye/Balıkesir)

Abstract

Adramytteion Antik Kenti, idari olarak Balıkesir ili Burhaniye ilçesine bağlı Ören Mahallesi sınırları içerisinde, Edremit Körfezi’nin güneydoğu kıyısında yer almaktadır. Holosen boyunca önemli jeomorfolojik değişimlere uğramış bir kıyı peyzajı üzerinde konumlanmaktadır. Bu çalışma, antik kent çevresinde 2014 yılından itibaren yürütülen jeoarkeolojik araştırmalar kapsamında gerçekleştirilen 20 delgi-sondajdan elde edilen stratigrafik verileri değerlendirerek kıyı ve paleoortamsal evrimi yeniden kurmayı ve bu değişimin kentin arkeolojik topografyası ile denizle ilişkili kullanım alanları açısından taşıdığı anlamı tartışmayı amaçlamaktadır. Sondajlarda anakaya üzerinde izlenen denizel ve sığ denizel birimleri lagüner/gölsel ve flüvyal-taşkın ovası çökellerinin izlemesi, kıyısal alanların zaman içerisinde alüvyal birikimlerle karasallaştığını göstermektedir. Bir liman kenti olan Adramytteion’un kuzeybatısında, kalıntıları günümüze ulaşan ve arkeolojik olarak belgelenmiş limanından ayrı olarak, Bergaz Tepe’nin doğusundaki veriler burada geçmişte dalga etkisinden görece korunmuş bir paleokoyun bulunduğunu ortaya koymakta; arkeolojik materyal içeren seviyeler bu alanın kıyısal ve olası limansal kullanımlar açısından değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Bununla birlikte mevcut veriler, bu paleokoyun antik kaynaklarda sözü edilen denizcilik tesislerinden biriyle doğrudan özdeşleştirilmesi için yeterli değildir. Buna karşılık kentin güneyinde, Karınca Deresi ağzı ve Fidanlık çevresindeki sondajlarda belirlenen denizel-flüvyal geçiş, tarihsel-topografik gözlemlerle birlikte değerlendirildiğinde, günümüzde alüvyonlar altında kalmış ayrı bir liman koyu veya limansal alan olasılığını güçlendirmektedir. Sonuçlar, Adramytteion’un uzun süreli gelişiminin sabit bir kıyı çizgisi üzerinde gerçekleşmediğini ve paleoortamsal değişim ile kentsel topografya arasındaki ilişkinin tek yönlü çevresel belirlenimden ziyade çok bileşenli bir insan-çevre etkileşimi çerçevesinde ele alınması gerektiğini göstermektedir. Devam eden radyokarbon tarihlendirmeleri ve jeokimyasal analizlerin paleoortamsal evrelerin kronolojik çözünürlüğünü artırması beklenmektedir.

Keywords

References

  1. Aslan, E., Erdoğan, L. U., & Orhan, U. (2022). Antik Adramytteion Limanı ve Sualtı Araştırmaları. İçinde H. M. Özgen, S. Alper, Y. Polat, N. Koçhan, G. Polat, K. İren & A. Soykan (Ed.), Balıkesir Arkeoloji Buluşmaları Sempozyumu: Mysia ve Çevre Kültürleri 2021 Bildiriler Kitabı (ss. 79–100). Ege Yayınları.
  2. Butzer, K. W. (1964). Environment and Archaeology: An Introduction to Pleistocene Geography. Aldine. Engel, M., & Brückner, H. (2014). Late Quaternary environments and societies: Progress in geoarchaeology. Zeitschrift für Geomorphologie, 58(Ek 2), 1–6. https://doi.org/10.1127/0372-8854/2014/S-00168
  3. Erpehlivan, H. (2022). Adramytteion’un Arkaik Dönem’deki Durumu ve Şehirleşmesi. İçinde H. M. Özgen, S. Alper, Y. Polat, N. Koçhan, G. Polat, K. İren & A. Soykan (Ed.), Balıkesir Arkeoloji Buluşmaları Sempozyumu: Mysia ve Çevre Kültürleri 2021 Bildiriler Kitabı (ss. 101–116). Ege Yayınları.
  4. Karakoca, E., Uncu, L., & Fidan, M. (2026). A multidisciplinary approach to the environmental characteristics of Tavşanlı Höyük and its surroundings: Geoarchaeological, chronological, and paleoenvironmental assessments. Coğrafya Dergisi / Journal of Geography, 52, 33–41. https://doi.org/10.26650/JGEOG2026-1812188
  5. Kayan, İ. (2002). Paleogeographical reconstruction on the plain along the western footslope of Troy. İçinde R. Aslan, S. Blum, G. Kastl, F. Schweizer & D. Thumm (Ed.), Mauerschau: Festschrift für Manfred Korfmann, Band 3 (ss. 993–1004). Verlag Bernhard Albert Greiner.
  6. Kayan, İ. (2018). Jeoarkeoloji ve paleocoğrafya araştırmalarının arkeolojideki yeri. İçinde S. Ünlüsoy, C. Çakırlar & Ç. Çilingiroğlu (Ed.), Arkeolojide Temel Yöntemler (ss. 17–67). Ege Yayınları.
  7. Kiepert, H. (1889). Die alten Ortslagen am Südfuſse des Idagebirges. Zeitschrift der Gesellschaft für Erdkunde zu Berlin, 24, 290–303.
  8. Özgen, H. M. (2016). Adramytteion Kenti (Ören) 2014 Kazı ve Onarım Çalışmaları. 37. Uluslararası Kazı Sonuçları Toplantısı, Cilt 3, 233–249.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Quaternary Environments, Palaeogeography

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 17, 2026

Submission Date

August 25, 2026

Acceptance Date

September 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 5

APA
Karakoca, E., Uncu, L., & Özgen, H. M. (2026). Adramytteion Antik Kenti’nde jeoarkeolojik araştırmalar: Holosen kıyı evrimi ve liman topografyasının yeniden değerlendirilmesi (Burhaniye/Balıkesir). Journal of Anatolian Geography, 5. https://doi.org/10.65652/jag.2025422
AMA
1.Karakoca E, Uncu L, Özgen HM. Adramytteion Antik Kenti’nde jeoarkeolojik araştırmalar: Holosen kıyı evrimi ve liman topografyasının yeniden değerlendirilmesi (Burhaniye/Balıkesir). JAG. 2026;(5). doi:10.65652/jag.2025422
Chicago
Karakoca, Ebubekir, Levent Uncu, and Hüseyin Murat Özgen. 2026. “Adramytteion Antik Kenti’nde Jeoarkeolojik Araştırmalar: Holosen Kıyı Evrimi Ve Liman Topografyasının Yeniden Değerlendirilmesi (Burhaniye Balıkesir)”. Journal of Anatolian Geography, nos. 5. https://doi.org/10.65652/jag.2025422.
EndNote
Karakoca E, Uncu L, Özgen HM (October 1, 2026) Adramytteion Antik Kenti’nde jeoarkeolojik araştırmalar: Holosen kıyı evrimi ve liman topografyasının yeniden değerlendirilmesi (Burhaniye/Balıkesir). Journal of Anatolian Geography 5
IEEE
[1]E. Karakoca, L. Uncu, and H. M. Özgen, “Adramytteion Antik Kenti’nde jeoarkeolojik araştırmalar: Holosen kıyı evrimi ve liman topografyasının yeniden değerlendirilmesi (Burhaniye/Balıkesir)”, JAG, no. 5, Oct. 2026, doi: 10.65652/jag.2025422.
ISNAD
Karakoca, Ebubekir - Uncu, Levent - Özgen, Hüseyin Murat. “Adramytteion Antik Kenti’nde Jeoarkeolojik Araştırmalar: Holosen Kıyı Evrimi Ve Liman Topografyasının Yeniden Değerlendirilmesi (Burhaniye Balıkesir)”. Journal of Anatolian Geography. 5 (October 1, 2026). https://doi.org/10.65652/jag.2025422.
JAMA
1.Karakoca E, Uncu L, Özgen HM. Adramytteion Antik Kenti’nde jeoarkeolojik araştırmalar: Holosen kıyı evrimi ve liman topografyasının yeniden değerlendirilmesi (Burhaniye/Balıkesir). JAG. 2026. doi:10.65652/jag.2025422.
MLA
Karakoca, Ebubekir, et al. “Adramytteion Antik Kenti’nde Jeoarkeolojik Araştırmalar: Holosen Kıyı Evrimi Ve Liman Topografyasının Yeniden Değerlendirilmesi (Burhaniye Balıkesir)”. Journal of Anatolian Geography, no. 5, Oct. 2026, doi:10.65652/jag.2025422.
Vancouver
1.Ebubekir Karakoca, Levent Uncu, Hüseyin Murat Özgen. Adramytteion Antik Kenti’nde jeoarkeolojik araştırmalar: Holosen kıyı evrimi ve liman topografyasının yeniden değerlendirilmesi (Burhaniye/Balıkesir). JAG. 2026 Oct. 1;(5). doi:10.65652/jag.2025422

 

The content of the Journal of Anatolian Geography is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License (CC BY-SA 4.0), unless otherwise stated.  

31700