Research Article

Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları

Volume: 8 Number: 1 February 28, 2026
EN TR

Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları

Abstract

Bu çalışma, kural dışı yolcu davranışlarının kabin ekibi üyelerinin duyguları ve stres yönetimi üzerindeki etkilerini, ayrıca bu tepkileri şekillendiren örgütsel kaynakları ve prosedürleri incelemektedir. İstanbul’daki uluslararası havayollarında görev yapan 18 kabin ekibi üyesiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, veriler MAXQDA 20 programında çift kodlama ve uzlaşı yöntemiyle tematik analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz üç boyutta yürütülmüştür: (1) kural dışı davranışların tür ve sıklığı, (2) duygusal tepkiler ve başa çıkma stratejileri, (3) örgütsel destek ve eğitimlerin niteliği. Tüm boyutlarda ekip içi iş birliği belirleyici bir tema olarak öne çıkmaktadır. En sık gözlenen davranışlar arasında kabinde sigara içme girişimleri, alkol kaynaklı saldırganlık, emniyet kemeri ihlalleri ve yüksek sesli tartışmalar yer alırken, fiziksel saldırılar en ciddi olayları oluşturmaktadır. Duygusal tepkiler kaygı, öfke ve çaresizlik etrafında yoğunlaşmakta; duygusal uyuşma kısa vadede performansı koruyan, uzun vadede ise iletişimi zayıflatabilen bir kontrol stratejisi olarak ortaya çıkmaktadır. Stresle başa çıkmada ekip dayanıklılığı, prosedüre bağlı yatıştırma ve akran desteği öne çıkmıştır. Bulgular, çalışanların psikolojik iyi oluşuna odaklanan ve uçuş emniyeti açısından kritik öneme sahip çok aşamalı bir müdahale modeline gereksinim olduğunu göstermektedir.

Keywords

Ethical Statement

Arel Üniversitesi 12.07.2024 tarihli ve 2024/14 sayılı toplantıda alınan E-52857131-050.04-684999 sayı ile etik kurul izni alınmıştır.

References

  1. Akgeyik, T. (2011). Air rage: Violence toward cabin crew (A study on victimization of unruly passengers in Turkey). Review of Business Research, 11(3), 68–73.
  2. Allwood, M. A., Bell, D. J., ve Horan, J. (2011). Posttrauma numbing of fear, detachment, and arousal predict delinquent behaviors in early adolescence. Journal of Clinical Child ve Adolescent Psychology, 40(5), 659–667. https://doi.org/10.1080/15374416.2011.597081
  3. Avers, K., King, S. J., Nesthus, T. E., Thomas, S., ve Banks, J. (2000). Flight attendant fatigue, part I: National duty, rest, and fatigue survey (Report No. DOT/FAA/AM-09/24). Office of Aerospace Medicine, Federal Aviation Administration.
  4. Barron, P. (2002). Air rage: An emerging challenge for the airline industry. University of Queensland, Department of Tourism and Leisure Management.
  5. Bell, K. D. (2022). An evaluation into the causes of perpetual disruptive passenger behavior. Journal of Transportation Security, 15, 1–22. https://doi.org/10.1007/s12198-021-00243-5
  6. Bor, R. (2007). Psychological factors in airline passenger and crew behaviour: A clinical overview. Travel Medicine and Infectious Disease, 5(4), 207–216. https://doi.org/10.1016/j.tmaid.2007.03.003
  7. Braun, V., ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  8. Brotheridge, C. M., ve Lee, R. T. (2002). Testing a conservation of resources model of the dynamics of emotional labor. Journal of Occupational Health Psychology, 7(1), 57–67. https://doi.org/10.1037/1076-8998.7.1.57

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Organisation and Management Theory, Organizational Culture, Strategy, Management and Organisational Behaviour (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 28, 2026

Submission Date

November 23, 2025

Acceptance Date

January 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 8 Number: 1

APA
Özgür, Ö., & Çapan Özeren, Ö. (2026). Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları. Journal of Aviation Research, 8(1), 111-138. https://doi.org/10.51785/jar.1828324
AMA
1.Özgür Ö, Çapan Özeren Ö. Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları. JAR. 2026;8(1):111-138. doi:10.51785/jar.1828324
Chicago
Özgür, Özlem, and Özlem Çapan Özeren. 2026. “Havacılıkta Stres Ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları”. Journal of Aviation Research 8 (1): 111-38. https://doi.org/10.51785/jar.1828324.
EndNote
Özgür Ö, Çapan Özeren Ö (February 1, 2026) Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları. Journal of Aviation Research 8 1 111–138.
IEEE
[1]Ö. Özgür and Ö. Çapan Özeren, “Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları”, JAR, vol. 8, no. 1, pp. 111–138, Feb. 2026, doi: 10.51785/jar.1828324.
ISNAD
Özgür, Özlem - Çapan Özeren, Özlem. “Havacılıkta Stres Ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları”. Journal of Aviation Research 8/1 (February 1, 2026): 111-138. https://doi.org/10.51785/jar.1828324.
JAMA
1.Özgür Ö, Çapan Özeren Ö. Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları. JAR. 2026;8:111–138.
MLA
Özgür, Özlem, and Özlem Çapan Özeren. “Havacılıkta Stres Ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları”. Journal of Aviation Research, vol. 8, no. 1, Feb. 2026, pp. 111-38, doi:10.51785/jar.1828324.
Vancouver
1.Özlem Özgür, Özlem Çapan Özeren. Havacılıkta Stres ve Kuraldışı Yolcu Davranışları: Kabin Ekibinin Tutumları. JAR. 2026 Feb. 1;8(1):111-38. doi:10.51785/jar.1828324