Research Article

Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?

Volume: 2 Number: 2 December 1, 2024
EN TR

Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?

Abstract

Küresel havacılık sektöründe 2023'te 6 milyardan fazla yolcu taşınırken, gökyüzünde maruz kalınan kozmik radyasyon seviyeleri, özellikle uçak seyahatlerinde önemli bir konu haline gelmiştir. Hem yolcular hem de uçuş mürettebatı, yüksek irtifalarda bu radyasyona maruz kalmaktadır. Kozmik radyasyon, yüksek enerjili parçacıkların atmosferle etkileşimi sonucu oluşur ve Dünya'nın manyetik alanı tarafından sapma gösterir. Kozmik radyasyonun galaktik ve solar kaynaklardan geldiğini ve atmosferde birincil ve ikincil radyasyon olarak davranış sergilediğini göstermiştir. Bu radyasyon, özellikle kutuplara yaklaştıkça ve yüksek irtifalarda artar. Bu radyasyonun uçuş esnasında maruz kalınan dozunu etkileyen birçok faktör bulunmaktadır ve bu faktörler arasında yükseklik, enlem, güneş aktivitesi ve uçuş süresi yer almaktadır. Kozmik radyasyonun sağlık riskleri arasında kanser ve katarakt gelişimi bulunur. Radyasyondan korunma yolları arasında uçuş sürelerinin sınırlanması ve yüksek radyasyon bölgelerinden kaçınılması yer alır. Uçuşlarda alınan radyasyon dozlarını hesaplamak ve bu hesaplanan dozların yıllık limitler içinde kalması önemlidir. Bu makale, kozmik radyasyonun iş sağlığı ve güvenliği açısından yeni bir meslek hastalığı oluşturma olasılığını araştırmayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Abhijit, R., Ritabrata, S., & Choonsik, L. (2021). Extensive study of radiation dose on human body at aviation altitude through Monte Carlo simulation. Life Sciences in Space Research. https://doi.org/10.1016/J.LSSR.2021.07.001
  2. Ahn, H.-B., Kim, K.-W., & Choi, Y.-C. (2020). A study on the reduction of cosmic radiation exposure by flight crew. KSAA, 28(1), 1-9. https://doi.org/10.12985/KSAA.2020.28.1.001
  3. Alves, J. G., & Mairos, J. C. (2006). In-Flight Dose Estimates for Aircraft Crew and Pregnant Female Crew Members in Military Transport Missions. Radiation Protection Dosimetry, 125(1-4), 433-437. https://doi.org/10.1093/rpd/ncl560
  4. Akarsu, H., Ayan, B., Çakmak, E., Doğan, B., Boz Eravcı, D., Karaman, E., & Koçak, D. (2013). Meslek hastalıkları. ÇASGEM, Ankara.
  5. Atakan, Y. (2014). Radyasyon ve sağlığımız. Nobel Yayınları. https://www.nobelkitap.com/kitap_113005_radyasyon-ve-sagligimiz.html
  6. Atakan, Y. (2019). Uçaklarda kozmik radyasyon dozu. Radyasyon ve Sağlığımız. https://www.fmo.org.tr/wp-content/uploads/2019/07/UCAKLARDA-KOZMIK-DOZ-ata-SON-280719.pdf
  7. AVIDOS Web sitesi. (2024, April 25). Retrieved from https://www.seibersdorf-laboratories.at/en/products/ionizing-radiation/dosimetry/avidos/what-is-avidos
  8. Bagshaw, M. (2008). Cosmic radiation in commercial aviation. Travel Medicine and Infectious Disease, 6(3), 125-127. https://doi.org/10.1016/j.tmaid.2007.10.003

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Heliophysics and Space Weather, Air-Space Transportation

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 17, 2024

Publication Date

December 1, 2024

Submission Date

September 19, 2024

Acceptance Date

October 16, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 2 Number: 2

APA
Öztürk, O. (2024). Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? Journal of Aerospace Science and Management, 2(2), 67-83. https://izlik.org/JA34TS36UB
AMA
1.Öztürk O. Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? JASAM. 2024;2(2):67-83. https://izlik.org/JA34TS36UB
Chicago
Öztürk, Ozan. 2024. “Kozmik Radyasyon Ve Havacılık: İş Sağlığı Ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?”. Journal of Aerospace Science and Management 2 (2): 67-83. https://izlik.org/JA34TS36UB.
EndNote
Öztürk O (December 1, 2024) Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? Journal of Aerospace Science and Management 2 2 67–83.
IEEE
[1]O. Öztürk, “Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?”, JASAM, vol. 2, no. 2, pp. 67–83, Dec. 2024, [Online]. Available: https://izlik.org/JA34TS36UB
ISNAD
Öztürk, Ozan. “Kozmik Radyasyon Ve Havacılık: İş Sağlığı Ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?”. Journal of Aerospace Science and Management 2/2 (December 1, 2024): 67-83. https://izlik.org/JA34TS36UB.
JAMA
1.Öztürk O. Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? JASAM. 2024;2:67–83.
MLA
Öztürk, Ozan. “Kozmik Radyasyon Ve Havacılık: İş Sağlığı Ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?”. Journal of Aerospace Science and Management, vol. 2, no. 2, Dec. 2024, pp. 67-83, https://izlik.org/JA34TS36UB.
Vancouver
1.Ozan Öztürk. Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? JASAM [Internet]. 2024 Dec. 1;2(2):67-83. Available from: https://izlik.org/JA34TS36UB

Publication of Erciyes University, Aviation Sciences Application and Research Center, 2021 | jasam@erciyes.edu.tr

This publication is licensed under Creative Commons CC BY-NC-ND 4.0by-nc-nd.png