Araştırma Makalesi

Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?

Cilt: 2 Sayı: 2 1 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?

Öz

Küresel havacılık sektöründe 2023'te 6 milyardan fazla yolcu taşınırken, gökyüzünde maruz kalınan kozmik radyasyon seviyeleri, özellikle uçak seyahatlerinde önemli bir konu haline gelmiştir. Hem yolcular hem de uçuş mürettebatı, yüksek irtifalarda bu radyasyona maruz kalmaktadır. Kozmik radyasyon, yüksek enerjili parçacıkların atmosferle etkileşimi sonucu oluşur ve Dünya'nın manyetik alanı tarafından sapma gösterir. Kozmik radyasyonun galaktik ve solar kaynaklardan geldiğini ve atmosferde birincil ve ikincil radyasyon olarak davranış sergilediğini göstermiştir. Bu radyasyon, özellikle kutuplara yaklaştıkça ve yüksek irtifalarda artar. Bu radyasyonun uçuş esnasında maruz kalınan dozunu etkileyen birçok faktör bulunmaktadır ve bu faktörler arasında yükseklik, enlem, güneş aktivitesi ve uçuş süresi yer almaktadır. Kozmik radyasyonun sağlık riskleri arasında kanser ve katarakt gelişimi bulunur. Radyasyondan korunma yolları arasında uçuş sürelerinin sınırlanması ve yüksek radyasyon bölgelerinden kaçınılması yer alır. Uçuşlarda alınan radyasyon dozlarını hesaplamak ve bu hesaplanan dozların yıllık limitler içinde kalması önemlidir. Bu makale, kozmik radyasyonun iş sağlığı ve güvenliği açısından yeni bir meslek hastalığı oluşturma olasılığını araştırmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abhijit, R., Ritabrata, S., & Choonsik, L. (2021). Extensive study of radiation dose on human body at aviation altitude through Monte Carlo simulation. Life Sciences in Space Research. https://doi.org/10.1016/J.LSSR.2021.07.001
  2. Ahn, H.-B., Kim, K.-W., & Choi, Y.-C. (2020). A study on the reduction of cosmic radiation exposure by flight crew. KSAA, 28(1), 1-9. https://doi.org/10.12985/KSAA.2020.28.1.001
  3. Alves, J. G., & Mairos, J. C. (2006). In-Flight Dose Estimates for Aircraft Crew and Pregnant Female Crew Members in Military Transport Missions. Radiation Protection Dosimetry, 125(1-4), 433-437. https://doi.org/10.1093/rpd/ncl560
  4. Akarsu, H., Ayan, B., Çakmak, E., Doğan, B., Boz Eravcı, D., Karaman, E., & Koçak, D. (2013). Meslek hastalıkları. ÇASGEM, Ankara.
  5. Atakan, Y. (2014). Radyasyon ve sağlığımız. Nobel Yayınları. https://www.nobelkitap.com/kitap_113005_radyasyon-ve-sagligimiz.html
  6. Atakan, Y. (2019). Uçaklarda kozmik radyasyon dozu. Radyasyon ve Sağlığımız. https://www.fmo.org.tr/wp-content/uploads/2019/07/UCAKLARDA-KOZMIK-DOZ-ata-SON-280719.pdf
  7. AVIDOS Web sitesi. (2024, April 25). Retrieved from https://www.seibersdorf-laboratories.at/en/products/ionizing-radiation/dosimetry/avidos/what-is-avidos
  8. Bagshaw, M. (2008). Cosmic radiation in commercial aviation. Travel Medicine and Infectious Disease, 6(3), 125-127. https://doi.org/10.1016/j.tmaid.2007.10.003

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Güneş Fiziği ve Uzay Havası, Hava-Uzay Ulaşımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

17 Ekim 2024

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

19 Eylül 2024

Kabul Tarihi

16 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 2 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Öztürk, O. (2024). Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? Journal of Aerospace Science and Management, 2(2), 67-83. https://izlik.org/JA34TS36UB
AMA
1.Öztürk O. Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? JASAM. 2024;2(2):67-83. https://izlik.org/JA34TS36UB
Chicago
Öztürk, Ozan. 2024. “Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?”. Journal of Aerospace Science and Management 2 (2): 67-83. https://izlik.org/JA34TS36UB.
EndNote
Öztürk O (01 Aralık 2024) Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? Journal of Aerospace Science and Management 2 2 67–83.
IEEE
[1]O. Öztürk, “Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?”, JASAM, c. 2, sy 2, ss. 67–83, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34TS36UB
ISNAD
Öztürk, Ozan. “Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?”. Journal of Aerospace Science and Management 2/2 (01 Aralık 2024): 67-83. https://izlik.org/JA34TS36UB.
JAMA
1.Öztürk O. Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? JASAM. 2024;2:67–83.
MLA
Öztürk, Ozan. “Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi?”. Journal of Aerospace Science and Management, c. 2, sy 2, Aralık 2024, ss. 67-83, https://izlik.org/JA34TS36UB.
Vancouver
1.Ozan Öztürk. Kozmik Radyasyon ve Havacılık: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yeni Bir Meslek Hastalığına Neden Olabilir Mi? JASAM [Internet]. 01 Aralık 2024;2(2):67-83. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34TS36UB

ERÜ Havacılık ve Uzay Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Dergisi 2021 | jasam@erciyes.edu.tr

Bu eser Creative Commons Atıf-Gayri Ticari-Türetilemez (CC BY-NC-ND) 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. by-nc-nd.png