Research Article

Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama

Volume: 4 Number: 1 June 29, 2026
TR EN

Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama

Abstract

Küresel havalimanlarındaki kapasite kısıtları ve artan hava trafiği, iniş operasyonlarının güvenli, verimli ve çevreci bir şekilde optimize edilmesini zorunlu kılmaktadır. Klasik “Uçak İniş Problemi” literatürü ağırlıklı olarak deterministik gecikme minimizasyonuna odaklanırken, operasyonel belirsizlikleri ve çevresel sürdürülebilirliği göz ardı etmektedir. Bu makale, çoklu pist operasyonları için “Sürekli Alçalma Operasyonları” yakıt hedeflerini ve kuyruk türbülansı belirsizliklerini eşzamanlı optimize eden Γ-Gürbüz bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama (Γ-Robust MILP) modeli önermektedir. Model, Bertsimas ve Sim (2004) metodolojisini kullanarak rüzgâr ve pilot reaksiyonlarından kaynaklanan stokastik zaman sapmalarını kontrol altına almaktadır. Standart OR-Library referans veri setleri üzerinde Gurobi çözücüsü ile yapılan hesaplamalı deneyler, önerilen gürbüz yaklaşımın %11-14 bandında bir "gürbüzlük bedeli" karşılığında %99.9 uygulanabilirlik garantisi sunduğunu ve “Sürekli Alçalma Operasyonları” adaptasyonu sayesinde geleneksel modellere kıyasla anlamlı düzeyde yakıt tasarrufu sağladığını göstermiştir. Geliştirilen algoritma, otonom hava trafik yönetimi ve karar destek sistemleri için pratik bir altyapı teşkil etmektedir.

Keywords

References

  1. 1. Balakrishnan, H., & Chandran, B. G. (2010). Scheduling aircraft landings under constrained position shifting. Operations Research, 58(2), 284–298. https://doi.org/10.1287/opre.1090.0745
  2. 2. Beasley, J. E., Krishnamoorthy, M., Sharaiha, Y. M., & Abramson, D. (2000). Scheduling aircraft landings—the static case. Transportation Science, 34(3), 180–197. https://doi.org/10.1287/trsc.34.3.180.12302
  3. 3. Beasley, J. E., Krishnamoorthy, M., Sharaiha, Y. M., & Abramson, D. (2004). Displacement problem and dynamically scheduling aircraft landings. Journal of the Operational Research Society, 55(1), 54–64. https://doi.org/10.1057/palgrave.jors.2601650
  4. 4. Bennell, J. A., Mesgarpour, M., & Potts, C. N. (2011). Airport runway scheduling. 4OR, 9(2), 115–138. https://doi.org/10.1007/s10288-011-0172-x
  5. 5. Bennell, J. A., Mesgarpour, M., & Potts, C. N. (2017). Dynamic scheduling of aircraft landings. European Journal of Operational Research, 258(1), 315–327. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2016.08.015
  6. 6. Bertsimas, D., & Sim, M. (2004). The price of robustness. Operations Research, 52(1), 35–53. https://doi.org/10.1287/opre.1030.0065
  7. 7. Briskorn, D., & Stolletz, R. (2014). Aircraft landing problems with aircraft classes. Journal of Scheduling, 17(1), 31–45. https://doi.org/10.1007/s10951-013-0337-x
  8. 8. D'Ariano, A., Pranzo, M., & Hansen, I. A. (2007). Conflict resolution and train speed coordination for solving real-time timetable perturbations. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 8(2), 208–222. https://doi.org/10.1109/TITS.2006.888605

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Air-Space Transportation

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 29, 2026

Submission Date

April 12, 2026

Acceptance Date

June 22, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 4 Number: 1

APA
Ören, A. (2026). Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. Journal of Aerospace Science and Management, 4(1), 103-122. https://doi.org/10.65520/jasam.1928795
AMA
1.Ören A. Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. JASAM. 2026;4(1):103-122. doi:10.65520/jasam.1928795
Chicago
Ören, Alper. 2026. “Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama”. Journal of Aerospace Science and Management 4 (1): 103-22. https://doi.org/10.65520/jasam.1928795.
EndNote
Ören A (June 1, 2026) Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. Journal of Aerospace Science and Management 4 1 103–122.
IEEE
[1]A. Ören, “Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama”, JASAM, vol. 4, no. 1, pp. 103–122, June 2026, doi: 10.65520/jasam.1928795.
ISNAD
Ören, Alper. “Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama”. Journal of Aerospace Science and Management 4/1 (June 1, 2026): 103-122. https://doi.org/10.65520/jasam.1928795.
JAMA
1.Ören A. Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. JASAM. 2026;4:103–122.
MLA
Ören, Alper. “Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama”. Journal of Aerospace Science and Management, vol. 4, no. 1, June 2026, pp. 103-22, doi:10.65520/jasam.1928795.
Vancouver
1.Alper Ören. Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. JASAM. 2026 Jun. 1;4(1):103-22. doi:10.65520/jasam.1928795

Publication of Erciyes University, Aviation Sciences Application and Research Center, 2021 | jasam@erciyes.edu.tr

This publication is licensed under Creative Commons CC BY-NC-ND 4.0by-nc-nd.png