Araştırma Makalesi

Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama

Cilt: 4 Sayı: 1 29 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama

Öz

Küresel havalimanlarındaki kapasite kısıtları ve artan hava trafiği, iniş operasyonlarının güvenli, verimli ve çevreci bir şekilde optimize edilmesini zorunlu kılmaktadır. Klasik “Uçak İniş Problemi” literatürü ağırlıklı olarak deterministik gecikme minimizasyonuna odaklanırken, operasyonel belirsizlikleri ve çevresel sürdürülebilirliği göz ardı etmektedir. Bu makale, çoklu pist operasyonları için “Sürekli Alçalma Operasyonları” yakıt hedeflerini ve kuyruk türbülansı belirsizliklerini eşzamanlı optimize eden Γ-Gürbüz bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama (Γ-Robust MILP) modeli önermektedir. Model, Bertsimas ve Sim (2004) metodolojisini kullanarak rüzgâr ve pilot reaksiyonlarından kaynaklanan stokastik zaman sapmalarını kontrol altına almaktadır. Standart OR-Library referans veri setleri üzerinde Gurobi çözücüsü ile yapılan hesaplamalı deneyler, önerilen gürbüz yaklaşımın %11-14 bandında bir "gürbüzlük bedeli" karşılığında %99.9 uygulanabilirlik garantisi sunduğunu ve “Sürekli Alçalma Operasyonları” adaptasyonu sayesinde geleneksel modellere kıyasla anlamlı düzeyde yakıt tasarrufu sağladığını göstermiştir. Geliştirilen algoritma, otonom hava trafik yönetimi ve karar destek sistemleri için pratik bir altyapı teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Balakrishnan, H., & Chandran, B. G. (2010). Scheduling aircraft landings under constrained position shifting. Operations Research, 58(2), 284–298. https://doi.org/10.1287/opre.1090.0745
  2. 2. Beasley, J. E., Krishnamoorthy, M., Sharaiha, Y. M., & Abramson, D. (2000). Scheduling aircraft landings—the static case. Transportation Science, 34(3), 180–197. https://doi.org/10.1287/trsc.34.3.180.12302
  3. 3. Beasley, J. E., Krishnamoorthy, M., Sharaiha, Y. M., & Abramson, D. (2004). Displacement problem and dynamically scheduling aircraft landings. Journal of the Operational Research Society, 55(1), 54–64. https://doi.org/10.1057/palgrave.jors.2601650
  4. 4. Bennell, J. A., Mesgarpour, M., & Potts, C. N. (2011). Airport runway scheduling. 4OR, 9(2), 115–138. https://doi.org/10.1007/s10288-011-0172-x
  5. 5. Bennell, J. A., Mesgarpour, M., & Potts, C. N. (2017). Dynamic scheduling of aircraft landings. European Journal of Operational Research, 258(1), 315–327. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2016.08.015
  6. 6. Bertsimas, D., & Sim, M. (2004). The price of robustness. Operations Research, 52(1), 35–53. https://doi.org/10.1287/opre.1030.0065
  7. 7. Briskorn, D., & Stolletz, R. (2014). Aircraft landing problems with aircraft classes. Journal of Scheduling, 17(1), 31–45. https://doi.org/10.1007/s10951-013-0337-x
  8. 8. D'Ariano, A., Pranzo, M., & Hansen, I. A. (2007). Conflict resolution and train speed coordination for solving real-time timetable perturbations. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 8(2), 208–222. https://doi.org/10.1109/TITS.2006.888605

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hava-Uzay Ulaşımı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

12 Nisan 2026

Kabul Tarihi

22 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Ören, A. (2026). Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. Journal of Aerospace Science and Management, 4(1), 103-122. https://doi.org/10.65520/jasam.1928795
AMA
1.Ören A. Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. JASAM. 2026;4(1):103-122. doi:10.65520/jasam.1928795
Chicago
Ören, Alper. 2026. “Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama”. Journal of Aerospace Science and Management 4 (1): 103-22. https://doi.org/10.65520/jasam.1928795.
EndNote
Ören A (01 Haziran 2026) Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. Journal of Aerospace Science and Management 4 1 103–122.
IEEE
[1]A. Ören, “Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama”, JASAM, c. 4, sy 1, ss. 103–122, Haz. 2026, doi: 10.65520/jasam.1928795.
ISNAD
Ören, Alper. “Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama”. Journal of Aerospace Science and Management 4/1 (01 Haziran 2026): 103-122. https://doi.org/10.65520/jasam.1928795.
JAMA
1.Ören A. Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. JASAM. 2026;4:103–122.
MLA
Ören, Alper. “Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama”. Journal of Aerospace Science and Management, c. 4, sy 1, Haziran 2026, ss. 103-22, doi:10.65520/jasam.1928795.
Vancouver
1.Alper Ören. Sürdürülebilirlik Odaklı Çok Pistli Uçak İniş Çizelgelemesi: Γ-Gürbüz Bir Karma Tam Sayılı Doğrusal Programlama. JASAM. 01 Haziran 2026;4(1):103-22. doi:10.65520/jasam.1928795

ERÜ Havacılık ve Uzay Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Dergisi 2021 | jasam@erciyes.edu.tr

Bu eser Creative Commons Atıf-Gayri Ticari-Türetilemez (CC BY-NC-ND) 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. by-nc-nd.png