Review

Biyoinsektisitler ve Bal Arıları

Volume: 8 Number: 2 December 30, 2025
EN TR

Biyoinsektisitler ve Bal Arıları

Abstract

Biyopestisitler, sürdürülebilir tarım uygulamalarında sentetik pestisitlere alternatif olarak giderek önem kazanan, doğal kökenli bileşikler veya mikroorganizmalardır . Kimyasal pestisitlerin bal arıları gibi hedef dışı tozlayıcılar üzerindeki olumsuz etkileri biyoinsektisitlere yönelimi hızlandırmıştır. Ancak biyopestisitlerin doğal olmaları, tamamen zararsız oldukları anlamına gelmemektedir. Bu derlemede, mikrobiyal ve botanik biyoinsektisitler genel tanımlamaları ile birlikte bal arıları üzerindeki letal ve subletal etkilerini ortaya koyan güncel bilimsel bulgular değerlendirilmiştir. Mikrobiyal biyoinsektisitlerden Bacillus thuringiensis (Bt) genellikle güvenli kabul edilse de bazı suş ve formülasyonların larval gelişim, uçuş performansı ve bağırsak mikrobiyotasında bozulmalara yol açabilmektedir. Beauveria bassiana ve Metarhizium anisopliae gibi entomopatojenik funguslar çoğunlukla düşük toksisite gösterse de yüksek dozlarda mortalite artışı veya davranışsal değişiklikler bildirilmiştir. Spinosad ise bal arıları için ciddi nörotoksik ve immün baskılayıcı etkiler oluşturabilmektedir. Botanik biyoinsektisitlerden azadirachtin başta olmak üzere bazı bileşiklerin larva dönemindeki gelişimini bozduğu, uçuş aktivitesini azalttığı veya yüksek dozlarda mortaliteye yol açtığı bildirilmiştir. Buna karşın bazı uçucu yağlar düşük toksisite profili sergilemektedir. Sonuç olarak biyoinsektisitlerin ekolojik açıdan daha güvenli seçenekler olduğu kabul edilse de arılar üzerindeki potansiyel risklerini ele alan yeni araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Arılar üzerine yapılan bir derleme çalışması olduğu için etik beyana gerek duyulmamıştır.

References

  1. Ağar, S., Aydınoğlu, H., Temel, O., İkizünal, K., Ece, H., 1991. Pestisit kullanımının tarihçesi, bugünü ve geleceği. Türkiye Entomoloji Dergisi, 15(4): 247-256.
  2. Al-Mazra'Awi, M.S., Kevan, P.G., Shipp, L., 2007. Development of Beauveria bassiana dry formulation for vectoring by honey bees Apis mellifera (Hymenoptera: Apidae) to the flowers of crops for pest control. Biocontrol Science and Technology, 17(7): 733-741.
  3. Araujo, R.D.S., Lopes, M.P., Viana, T.A., Bastos, D.S.S., Machado-Neves, M., Botina, L.L., Martins, G.F., 2023. Bioinsecticide spinosad poses multiple harmful effects on foragers of Apis mellifera. Environmental Science and Pollution Research, 30(25): 66923-66935.
  4. Ayilara, M.S., Adeleke, B.S., Akinola, S.A., Fayose, C.A., Adeyemi, U.T., Gbadegesin, L.A., Omole, R.K., Johnson, R.M., Uthman, Q.O., Babalola, O.O., 2023. Biopesticides as a promising alternative to synthetic pesticides: A case for microbial pesticides, phytopesticides, and nanobiopesticides. Frontiers in Microbiology, 14: 1040901.
  5. Azizoğlu, U., Bulut, S., Yılmaz, S., 2012. Organik tarımda biyolojik mücadele; entomopatojen biyoinsektisitler. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 28(5): 375-381.
  6. Balcı, H., Durmuşoğlu, E., 2020. Bitki koruma ürünü olarak biyopestisitler: tanımları, sınıflandırılmaları, mevzuat ve pazarları üzerine bir değerlendirme. Türkiye Biyolojik Mücadele Dergisi, 11(2): 261-274.
  7. Cai, P., Dimopoulos, G., 2024. Microbial biopesticides: A one health perspective on benefits and risks. One Health, 20: 100962.
  8. Carlesso, D., Smargiassi, S., Sassoli, L., Cappa, F., Cervo, R., Baracchi, D., 2020. Exposure to a biopesticide interferes with sucrose responsiveness and learning in honey bees. Scientific Reports, 10: 19929.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Bee and Silkworm Breeding and Improvement

Journal Section

Review

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

December 12, 2025

Acceptance Date

December 17, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 2

APA
Borak, S., Sandalcıoğlu, Z. S., Öztürk, F., & Erkan, C. (2025). Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. Hayvan Bilimi Ve Ürünleri Dergisi, 8(2), 147-157. https://doi.org/10.51970/jasp.1841104
AMA
1.Borak S, Sandalcıoğlu ZS, Öztürk F, Erkan C. Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. JASP. 2025;8(2):147-157. doi:10.51970/jasp.1841104
Chicago
Borak, Sibel, Zihni Serbay Sandalcıoğlu, Fazlı Öztürk, and Cengiz Erkan. 2025. “Biyoinsektisitler Ve Bal Arıları”. Hayvan Bilimi Ve Ürünleri Dergisi 8 (2): 147-57. https://doi.org/10.51970/jasp.1841104.
EndNote
Borak S, Sandalcıoğlu ZS, Öztürk F, Erkan C (December 1, 2025) Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi 8 2 147–157.
IEEE
[1]S. Borak, Z. S. Sandalcıoğlu, F. Öztürk, and C. Erkan, “Biyoinsektisitler ve Bal Arıları”, JASP, vol. 8, no. 2, pp. 147–157, Dec. 2025, doi: 10.51970/jasp.1841104.
ISNAD
Borak, Sibel - Sandalcıoğlu, Zihni Serbay - Öztürk, Fazlı - Erkan, Cengiz. “Biyoinsektisitler Ve Bal Arıları”. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi 8/2 (December 1, 2025): 147-157. https://doi.org/10.51970/jasp.1841104.
JAMA
1.Borak S, Sandalcıoğlu ZS, Öztürk F, Erkan C. Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. JASP. 2025;8:147–157.
MLA
Borak, Sibel, et al. “Biyoinsektisitler Ve Bal Arıları”. Hayvan Bilimi Ve Ürünleri Dergisi, vol. 8, no. 2, Dec. 2025, pp. 147-5, doi:10.51970/jasp.1841104.
Vancouver
1.Sibel Borak, Zihni Serbay Sandalcıoğlu, Fazlı Öztürk, Cengiz Erkan. Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. JASP. 2025 Dec. 1;8(2):147-5. doi:10.51970/jasp.1841104


Indexed by:

Google Scholar        Directory of Research Journals Indexing       idealonline        19413        BASE (Bielefeld Academic Search Engine)        

Index Copernicus        Cite Factor        JournalTOCs

InfoBase Index        SIS Scientific Group        Food and Agriculture Organization of the United Nations

International Peer Reviewed Journal)
The journal doesn’t have APC or any submission charges.

Creative Commons License