Derleme

Biyoinsektisitler ve Bal Arıları

Cilt: 8 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Biyoinsektisitler ve Bal Arıları

Öz

Biyopestisitler, sürdürülebilir tarım uygulamalarında sentetik pestisitlere alternatif olarak giderek önem kazanan, doğal kökenli bileşikler veya mikroorganizmalardır . Kimyasal pestisitlerin bal arıları gibi hedef dışı tozlayıcılar üzerindeki olumsuz etkileri biyoinsektisitlere yönelimi hızlandırmıştır. Ancak biyopestisitlerin doğal olmaları, tamamen zararsız oldukları anlamına gelmemektedir. Bu derlemede, mikrobiyal ve botanik biyoinsektisitler genel tanımlamaları ile birlikte bal arıları üzerindeki letal ve subletal etkilerini ortaya koyan güncel bilimsel bulgular değerlendirilmiştir. Mikrobiyal biyoinsektisitlerden Bacillus thuringiensis (Bt) genellikle güvenli kabul edilse de bazı suş ve formülasyonların larval gelişim, uçuş performansı ve bağırsak mikrobiyotasında bozulmalara yol açabilmektedir. Beauveria bassiana ve Metarhizium anisopliae gibi entomopatojenik funguslar çoğunlukla düşük toksisite gösterse de yüksek dozlarda mortalite artışı veya davranışsal değişiklikler bildirilmiştir. Spinosad ise bal arıları için ciddi nörotoksik ve immün baskılayıcı etkiler oluşturabilmektedir. Botanik biyoinsektisitlerden azadirachtin başta olmak üzere bazı bileşiklerin larva dönemindeki gelişimini bozduğu, uçuş aktivitesini azalttığı veya yüksek dozlarda mortaliteye yol açtığı bildirilmiştir. Buna karşın bazı uçucu yağlar düşük toksisite profili sergilemektedir. Sonuç olarak biyoinsektisitlerin ekolojik açıdan daha güvenli seçenekler olduğu kabul edilse de arılar üzerindeki potansiyel risklerini ele alan yeni araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Arılar üzerine yapılan bir derleme çalışması olduğu için etik beyana gerek duyulmamıştır.

Kaynakça

  1. Ağar, S., Aydınoğlu, H., Temel, O., İkizünal, K., Ece, H., 1991. Pestisit kullanımının tarihçesi, bugünü ve geleceği. Türkiye Entomoloji Dergisi, 15(4): 247-256.
  2. Al-Mazra'Awi, M.S., Kevan, P.G., Shipp, L., 2007. Development of Beauveria bassiana dry formulation for vectoring by honey bees Apis mellifera (Hymenoptera: Apidae) to the flowers of crops for pest control. Biocontrol Science and Technology, 17(7): 733-741.
  3. Araujo, R.D.S., Lopes, M.P., Viana, T.A., Bastos, D.S.S., Machado-Neves, M., Botina, L.L., Martins, G.F., 2023. Bioinsecticide spinosad poses multiple harmful effects on foragers of Apis mellifera. Environmental Science and Pollution Research, 30(25): 66923-66935.
  4. Ayilara, M.S., Adeleke, B.S., Akinola, S.A., Fayose, C.A., Adeyemi, U.T., Gbadegesin, L.A., Omole, R.K., Johnson, R.M., Uthman, Q.O., Babalola, O.O., 2023. Biopesticides as a promising alternative to synthetic pesticides: A case for microbial pesticides, phytopesticides, and nanobiopesticides. Frontiers in Microbiology, 14: 1040901.
  5. Azizoğlu, U., Bulut, S., Yılmaz, S., 2012. Organik tarımda biyolojik mücadele; entomopatojen biyoinsektisitler. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Dergisi, 28(5): 375-381.
  6. Balcı, H., Durmuşoğlu, E., 2020. Bitki koruma ürünü olarak biyopestisitler: tanımları, sınıflandırılmaları, mevzuat ve pazarları üzerine bir değerlendirme. Türkiye Biyolojik Mücadele Dergisi, 11(2): 261-274.
  7. Cai, P., Dimopoulos, G., 2024. Microbial biopesticides: A one health perspective on benefits and risks. One Health, 20: 100962.
  8. Carlesso, D., Smargiassi, S., Sassoli, L., Cappa, F., Cervo, R., Baracchi, D., 2020. Exposure to a biopesticide interferes with sucrose responsiveness and learning in honey bees. Scientific Reports, 10: 19929.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arı ve İpek Böceği Yetiştiriciliği ve Islahı

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

12 Aralık 2025

Kabul Tarihi

17 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Borak, S., Sandalcıoğlu, Z. S., Öztürk, F., & Erkan, C. (2025). Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, 8(2), 147-157. https://doi.org/10.51970/jasp.1841104
AMA
1.Borak S, Sandalcıoğlu ZS, Öztürk F, Erkan C. Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. HBÜD. 2025;8(2):147-157. doi:10.51970/jasp.1841104
Chicago
Borak, Sibel, Zihni Serbay Sandalcıoğlu, Fazlı Öztürk, ve Cengiz Erkan. 2025. “Biyoinsektisitler ve Bal Arıları”. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi 8 (2): 147-57. https://doi.org/10.51970/jasp.1841104.
EndNote
Borak S, Sandalcıoğlu ZS, Öztürk F, Erkan C (01 Aralık 2025) Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi 8 2 147–157.
IEEE
[1]S. Borak, Z. S. Sandalcıoğlu, F. Öztürk, ve C. Erkan, “Biyoinsektisitler ve Bal Arıları”, HBÜD, c. 8, sy 2, ss. 147–157, Ara. 2025, doi: 10.51970/jasp.1841104.
ISNAD
Borak, Sibel - Sandalcıoğlu, Zihni Serbay - Öztürk, Fazlı - Erkan, Cengiz. “Biyoinsektisitler ve Bal Arıları”. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi 8/2 (01 Aralık 2025): 147-157. https://doi.org/10.51970/jasp.1841104.
JAMA
1.Borak S, Sandalcıoğlu ZS, Öztürk F, Erkan C. Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. HBÜD. 2025;8:147–157.
MLA
Borak, Sibel, vd. “Biyoinsektisitler ve Bal Arıları”. Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 147-5, doi:10.51970/jasp.1841104.
Vancouver
1.Sibel Borak, Zihni Serbay Sandalcıoğlu, Fazlı Öztürk, Cengiz Erkan. Biyoinsektisitler ve Bal Arıları. HBÜD. 01 Aralık 2025;8(2):147-5. doi:10.51970/jasp.1841104


Tarandığı indeksler:

Google Scholar        Directory of Research Journals Indexing        iealonline        19413        BASE (Bielefeld Academic Search Engine)        

Index Copernicus        Cite Factor        JournalTOCs

InfoBase Index        SIS Scientific Group        Food and Agriculture Organization of the United Nations

Dergimiz, herhangi bir başvuru veya yayımlama ücreti almamaktadır (The journal doesn’t have APC or any submission charges).
Uluslararası Hakemli Dergi ( International Peer Reviewed Journal)

Creative Commons Lisansı