Research Article

Havacılık lojistiğinde kargo uçağı seçim kriterlerinin nedensel ve ilişkisel analizi

Volume: 6 Number: 2 August 31, 2026
EN TR

Havacılık lojistiğinde kargo uçağı seçim kriterlerinin nedensel ve ilişkisel analizi

Abstract

Havacılık lojistiği, zamana duyarlı gönderilerin kaynaktan müşteriye emniyetli, güvenilir ve maliyet etkin şekilde akışını sağlayan yeni nesil entegre bir lojistik yaklaşımıdır. Bu yapının sürdürülebilirliği, havacılık sektöründeki tedarik zinciri aktörlerinin yüksek operasyonel maliyetleri etkin biçimde yönetebilmesine bağlıdır. Bu kapsamda tarifesiz hava yolu işletmeleri, kargo talebini karşılayabilmek amacıyla iş modeli ve konumlanma stratejilerini tedarik zinciri stratejileriyle uyumlu hale getirmeye çalışmaktadır. Ancak literatürde, havacılık lojistiği bağlamında iş modeli, konumlanma stratejisi ve tedarik zinciri stratejileri arasındaki uyumu uçak seçim kriterleri temelinde inceleyen bir çalışmaya rastlanmamaktadır. Bu çalışma, charter hava yolu operatörlerinin uçak seçim kriterlerini ve bu kriterler arasındaki nedensel ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada kriterler arasındaki etkileşimler DEMATEL (Decision Making Trial and Evaluation Laboratory) yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, kargo uçağının kapısının burun yükleme konfigürasyonuna sahip olmasının diğer seçim kriterleri üzerinde en güçlü etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte charter hava lojistiği operatörünün işletme içi filo yapısı, küresel filo durumu ve uçakların aynı tipte işletilmesi kriterlerinin yoğun karşılıklı etkileşim oluşturduğu belirlenmiştir. Bu bulgular doğrultusunda çalışma, charter hava lojistiği operatörlerinin kargo uçağı seçiminde dikkate aldığı temel kriterleri ve bu kriterler arasındaki ilişkilerin yönünü ortaya koyarak uçak seçimi ile iş modeli, konumlanma ve tedarik zinciri stratejileri arasındaki stratejik uyumun değerlendirilmesi açısından lojistik ve tedarik zinciri yönetimi literatürüne katkı sunmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Söz konusu değildir.

Ethical Statement

Bu makale araştırma ve yayın etiği standartlarını karşılamaktadır.

Thanks

Söz konusu değildir.

References

  1. Aghazadeh, D. (2025). Machine learning for sustainable aviation logistics. Advances in Aerospace Engineering içinde (s. 174–203). CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781003370659
  2. Akyurt, İ. Z., & Kabadayı, N. (2020). Bulanık AHP ve bulanık gri ilişkiler analizi yöntemleri ile kargo uçak tipi seçimi: bir Türk havayolu firmasında uygulama. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15(57), s. 38-55. https://doi.org/10.19168/jyasar.609416
  3. Aksakal, E., & Dağdeviren, M. (2010). ANP ve DEMATEL yöntemleri ile personel seçimi problemine bütünleşik bir yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 25(4), s. 905-913. https://izlik.org/JA75ME94UE
  4. Ardil, C. (2020). Aircraft selection process using preference analysis for reference ideal solution (PARIS). International Journal of Aerospace and Mechanical Engineering, 14(3), s. 76–84.
  5. Ardil, C. (2021). Freighter aircraft selection using entropic programming for multiple criteria decision making analysis. International Journal of Mathematical and Computational Sciences, 15(12), s. 125-132.
  6. Bağcı, B., & Kartal, M. (2024). A combined multi criteria model for aircraft selection problem in airlines. Journal of Air Transport Management, 121, s. 1-8. https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2024.102566
  7. Başol, S. (2019). Servet Başol. https://servetbasol.com/ adresinden alındı
  8. Bruno, G., Esposito, E., & Genovese, A. (2015). A model for aircraft evaluation to support strategic decisions. Expert Systems with Applications, 42(13), s. 5580–5590. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2015.02.054

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Air Transportation and Freight Services, Transportation, Logistics and Supply Chains (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 31, 2026

Submission Date

February 26, 2026

Acceptance Date

July 19, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 6 Number: 2

APA
Altınkurt, T., Merdivenci, F., & Erturgut, R. (2026). Havacılık lojistiğinde kargo uçağı seçim kriterlerinin nedensel ve ilişkisel analizi. Havacılık Ve Uzay Çalışmaları Dergisi, 6(2), 186-207. https://doi.org/10.52995/jass.1897619
AMA
1.Altınkurt T, Merdivenci F, Erturgut R. Havacılık lojistiğinde kargo uçağı seçim kriterlerinin nedensel ve ilişkisel analizi. JASS. 2026;6(2):186-207. doi:10.52995/jass.1897619
Chicago
Altınkurt, Tahsin, Fahriye Merdivenci, and Ramazan Erturgut. 2026. “Havacılık Lojistiğinde Kargo Uçağı Seçim Kriterlerinin Nedensel Ve Ilişkisel Analizi”. Havacılık Ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 (2): 186-207. https://doi.org/10.52995/jass.1897619.
EndNote
Altınkurt T, Merdivenci F, Erturgut R (August 1, 2026) Havacılık lojistiğinde kargo uçağı seçim kriterlerinin nedensel ve ilişkisel analizi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 2 186–207.
IEEE
[1]T. Altınkurt, F. Merdivenci, and R. Erturgut, “Havacılık lojistiğinde kargo uçağı seçim kriterlerinin nedensel ve ilişkisel analizi”, JASS, vol. 6, no. 2, pp. 186–207, Aug. 2026, doi: 10.52995/jass.1897619.
ISNAD
Altınkurt, Tahsin - Merdivenci, Fahriye - Erturgut, Ramazan. “Havacılık Lojistiğinde Kargo Uçağı Seçim Kriterlerinin Nedensel Ve Ilişkisel Analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6/2 (August 1, 2026): 186-207. https://doi.org/10.52995/jass.1897619.
JAMA
1.Altınkurt T, Merdivenci F, Erturgut R. Havacılık lojistiğinde kargo uçağı seçim kriterlerinin nedensel ve ilişkisel analizi. JASS. 2026;6:186–207.
MLA
Altınkurt, Tahsin, et al. “Havacılık Lojistiğinde Kargo Uçağı Seçim Kriterlerinin Nedensel Ve Ilişkisel Analizi”. Havacılık Ve Uzay Çalışmaları Dergisi, vol. 6, no. 2, Aug. 2026, pp. 186-07, doi:10.52995/jass.1897619.
Vancouver
1.Tahsin Altınkurt, Fahriye Merdivenci, Ramazan Erturgut. Havacılık lojistiğinde kargo uçağı seçim kriterlerinin nedensel ve ilişkisel analizi. JASS. 2026 Aug. 1;6(2):186-207. doi:10.52995/jass.1897619