TMS 20 Çerçevesinde Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi: Yeni Teşvik Sistemi Kapsamında Uygulamalı Örnekler

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı, devlet teşviklerinin Türkiye Muhasebe Standardı 20 (TMS 20) kapsamında nasıl muhasebeleştirilmesi gerektiğini teorik temelde açıklamak ve örnek muhasebe kayıtlarıyla uygulamalı biçimde ortaya koymaktır. Yöntem: Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden bir tanesi olan örnek olay yöntemi benimsenerek hazırlanmıştır. Çalışmada öncelikle devlet teşvikleri kavramı ve Türkiye’de yürürlükte olan teşvik sisteminin yapısı incelenmiştir. Bu inceleme, konuya ilişkin yasal düzenlemeler, Kamu Gözetimi Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan standartlar ve önceki akademik çalışmaların bulgularından yararlanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, TMS 20 “Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi ve Devlet Yardımlarının Açıklanması” standardı temel alınarak devlet teşviklerinin muhasebeleştirilmesinde izlenmesi gereken ilkeler ve yöntemler değerlendirilmiştir. Ayrıca, 2025 yılında yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi incelenmiştir. Bulgular: TMS 20 gelir yaklaşımını benimseyen işletmeler, söz konusu devlet teşviklerini faaliyet konusu veya işletme sermayesi ile doğrudan ilişkili ise "602 –Diğer Gelirler" hesabında; yatırım faaliyetlerini finanse eden teşvikleri ise "649 – Diğer Faaliyetlerden Çeşitli Gelir ve Kazançlar" hesabında muhasebeleştirmelidir. Öte yandan, TMS 20 sermaye yaklaşımını uygulayan işletmeler, tüm devlet teşviklerini "546 – Yedeklerde İzlenen Devlet Teşvikleri Gelirleri" hesabı altında gösterecek şekilde kayıt yapmalıdır. TMS 20 gelir yaklaşımına göre, devlet teşvikleri doğrudan gelir tablosu kalemleri ile ilişkilendirilirken; sermaye yaklaşımında ise bu teşvikler finansal durum tablosundaki ilgili kalemler aracılığıyla raporlanır. Sonuç ve Katkılar: Devlet teşviklerinin gerçeğe uygun, şeffaf ve karşılaştırılabilir biçimde raporlanması finansal bilginin güvenilirliği açısından kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda çalışma TMS 20 kapsamında devlet teşviklerinin muhasebeleştirilmesini, Türkiye’de 2025 yılında uygulamaya konulan yeni teşvik sistemi çerçevesinde ele almaktadır. Literatürde genellikle eski teşvik sistemlerine dayalı teorik yaklaşımlara odaklanılırken, bu çalışmada güncel teşvik modelleri örnek kayıtlarla desteklenmiş, sermaye ve gelir yaklaşımının uygulamada nasıl farklılaştığı ayrıntılı şekilde gösterilmiştir. Ayrıca, çalışmada muhasebe politikalarının seçimi sürecine ilişkin muhasebe ilkeleriyle uyumlu öneriler sunularak uygulayıcılar için karar alma süreçlerine katkı sağlanmıştır. Teorik içerik ile uygulamalı örnekleri bütünleştiren bu çalışma hem akademik çevreye hem de muhasebe uygulayıcılarına somut ve pratik bir kaynak sunmakta ve bu yönüyle literatürdeki boşluğu doldurmaktadır. Sınırlılıklar: Öncelikle bu çalışma TMS 20 ile sınırlı tutulmuştur. Dolayısıyla elde edilen bulgular yalnızca TMS 20 uygulayan işletmeler açısından geçerlidir. İkinci olarak çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden örnek olay yöntemi kullanılarak hazırlanmıştır. Bu kapsamda sunulan muhasebe kayıtları, varsayımsal senaryolara dayanmaktadır. Gerçek işletme verileri, finansal tablolar veya fiilî teşvik uygulamalarına ait ampirik veriler kullanılmamıştır. Bu durum, sonuçların genellenebilirliğini sınırlamaktadır. Üçüncü bir sınırlılık, çalışmanın 2025 yılında yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi esas alınarak hazırlanmış olmasıdır. Teşvik sistemleri, mevzuat değişikliklerine açık ve dinamik bir yapıya sahip olduğundan, ilerleyen dönemlerde yapılabilecek yasal düzenlemeler çalışmada sunulan uygulama örneklerinin güncelliğini etkileyebilecektir. Anahtar Kelimeler: TMS 20, Devlet Teşvikleri, Muhasebeleştirme Jel Kodu: M41, H25, G38

Anahtar Kelimeler

• TMS 20
• Devlet Teşvikleri
• Muhasebeleştirme

Accounting for Government Grants under TAS 20: Practical Examples within the New Incentive System

Abstract

Purpose: The purpose of this study is to theoretically explain how government aid should be accounted for under Turkish Accounting Standard 20 (TAS 20) and to demonstrate this practically with sample accounting entries. Methodology: This study was prepared using the case study method, one of the qualitative research methods. First, the concept of government grants and the structure of the current incentive system in Turkey were examined. This examination was carried out using relevant legal regulations, standards published by the Public Oversight Accounting and Auditing Standarts Authority (KGK), and findings from previous academic studies. In this context, the principles and methods to be followed in accounting for government grants were evaluated based on TAS 20 “Accounting for Government Grants and Disclosure of Government Assistance”. Furthermore, the new incentive system that came into effect in 2025 was examined. Findings: Entities adopting the IAS 20 income approach should account for government grants in account "602 – Other Sales" if they are directly related to their business activities or working capital; and in account "649 – Other Income and Profit From Operations" if they finance investment activities. On the other hand, entities applying the IAS 20 capital approach should record all government grants under account "546 – Government Grant Income Retained in Reserves". According to the income approach, government grants are directly associated with income statement items; while in the capital approach, these grants are reported through the relevant items in the statement of financial position. Implications: The accurate, transparent, and comparable reporting of government grants is critical to the reliability of financial information. In this context, this study examines the accounting treatment of government grants under TAS 20, within the framework of the new incentive system implemented in Türkiye in 2025. While the literature generally focuses on theoretical approaches based on older incentive systems, this study supports current grant models with example entries and demonstrates in detail how the capital and income approaches differ in practice. Furthermore, the study offers recommendations consistent with accounting principles regarding the selection process of accounting policies, contributing to the decision-making processes of practitioners. Integrating theoretical content with practical examples, this study provides a concrete and practical resource for both academics and accounting practitioners, thus filling a gap in the literature. Limitations: Firstly, this study is limited to IAS 20. Therefore, the findings are only valid for companies applying IAS 20. Secondly, the study was prepared using the case study method, a qualitative research method. The accounting records presented are based on hypothetical scenarios. No actual business data, financial statements, or empirical data from actual incentive applications were used. This limits the generalizability of the results. A third limitation is that the study is based on the new incentive system that will come into effect in 2025. Since incentive systems are open to legislative changes and have a dynamic structure, future legal regulations may affect the currency of the application examples presented in the study.

Keywords

• TAS 20
• Government Grants
• Accounting

References

1. Açık Ateş, B. & Elden Ürgüp, S. (2022). Turizm Sektöründe Devlet Teşviklerinin TMS-20, BOBI FRS ve MSUGT Açısından Değerlendirilmesi, Muhasebeleştirilmesi ve Karşılaştırılması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14 (3), 1890-1903.
2. Altınkaynak, F. & Doğan, Ö. (2020). Türkiye’deki Finansal Raporlama Çerçevelerine Göre Devlet Teşviklerinin Karşılaştırmalı Analizi: Turizm Sektörü Örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi (86), 79-96.
3. Çemrek, N. (2023). Devlet Teşviklerinin TMS 20, KÜMİ FRS ve MSUGT Açısından Değerlendirilmesi ve Muhasebeleştirilmesi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 24 (53), 107-125.
4. Çukacı, Y. C. & Onocak, D. (2018). Devlet Teşviklerinin TMS 20, BOBİ FRS ve MSUGT Çerçevesinde Muhasebeleştirilmesi. The Journal of Social Sciences, 28, 115-130.
5. Demirci, Ş.D. & Kapci, S.D. (2022). Covid-19 Döneminde Devlet Tarafından Sağlanan Teşviklerin TMS 20 Kapsamında İncelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 1039-1055.
6. Dinç, E. & Yıldırım, F. (2020, Haziran). Devlet Teşviklerinin TMS/TFRS, BOBİ FRS VE MSUGT Çerçevesinde İncelenmesi ve Muhasebeleştirilmesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(2), 355-383.
7. Doğan, S. (2022). Tarımsal Faaliyetlere Yönelik Devlet Teşviklerinin Türkiye Muhasebe Standartlarına Göre Muhasebeleştirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (72), 159-171.
8. Karasioğlu, F. & Kınalı, F. (2017). TMS – 20 Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilme ve Finansal Raporlama Süreci. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 20(2), 140-150.

9. Kamu Gözetimi Kurumu (Kgk) (2025). Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi ve Devlet Yardımlarının Açıklanması Standardı. Erişim adresi: https://kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/TMS_TFRS_Setleri/2023/Kirmizi_Kitap /TMS__/TMS%2020.pdf, Erişim tarihi: 10.06.2025.
10. Kınalı, F. (2025). Muhasebe Teorilerinde Yenilikçi Bir Yaklaşım: Momentum Muhasebesi. İçinde: Şenel, S. A. (ed.), Dijital Dönüşümün Muhasebe Mesleğine Etkileri ve Meslekte Uzmanlaşma. Özgür Yayınları.
11. Küçük, T., Çalış, N. & Doğan, Ö. (2022). Devlet Teşviklerinin Bağımsız Denetimi ve Bir Vaka Analizi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(59):1869-1881
12. Onay, A. (2017). Muhasebe Standartları Kapsamında Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(3), 31-45.
13. Paksoy, Ö. B. & Uyar, S. (2023). Devlet Teşvikleri ve Yardımlarının Muhasebeleştirilmesi: Bir Karşılaştırma. Mali Çözüm Dergisi, 33, 947-980.
14. Pereira, J. M., da Silva, A. F., & Dos-Santos, M. J. (2015). The Impact of Accounting for Government Grants on Equity Capital. Procedia economics and finance, 23, 1401-1404.
15. Sevinc, E. & Şeker, A. (2023). Yatırım Teşvikleri ile Uluslararası Ticaret ve Doğrudan Yabancı Yatırımlar Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği (2001-2021). Alanya Akademik Bakış, 7(1), 337-354.
16. Stadler, C., & Nobes, C. W. (2018). Accounting for Government Grants: Standard-Setting and Accounting Choice. Journal of Accounting and Public Policy, 37(2), 113-129.
17. Şahin, M. & Uysal, Ö. (2011). Bölgesel Kalkınma Çerçevesinde Yatırım Teşviklerinin Shift-Share Analizi. Maliye Dergisi, 160, 111-138.
18. Takım, A. & Ersungur, M. (2018). Türkiye’de Teşvik Sisteminin Yapısı, Sorunları ve Etkinliği Üzerine Bir Politika Önerisi: Tek Bir Uygulamacı Kuruluş Sorunları Çözer Mi? Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(3), 725-744.
19. Yazarkan, H. & Yılmaz Soğuksu, Z. (2020). Kosgeb Tarafından Kobilere Sağlanan Desteklerin Muhasebeleştirilmesi: MSUGT, BOBİ FRS ve TMS Karşılaştırması. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (87), 1-14.