Çerçeveleme Kuramı Bağlamında Yapay Zekâ Haberlerinin Analizi
Abstract
Yapay zekâ teknolojileri giderek yaşamın her alanına nüfuz etmekte; sağlık, eğitim, ulaşım ve eğlence gibi birçok sektörde iş süreçlerini dönüştürmektedir. Yapay zekanın toplumsal kabulü, yalnızca teknolojik gelişmelere değil, insanların bu teknolojiyi nasıl algıladığına da bağlıdır. Bu noktada medya hem bilgi kaynağı hem de algı inşa edici bir güç olarak belirleyici bir rol üstlenmektedir. Yapay zekânın hızla geliştiği günümüzde, medyanın konuyu hangi bakış açılarıyla sunduğu ve bu sunumun kamuoyu algısını nasıl etkilediği önemli bir araştırma problemidir. Bu çalışma, Türk internet haber sitelerinde yapay zekanın hangi temalarla ve hangi çerçeveler aracılığıyla sunulduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, en çok ziyaret edilen beş Türk haber sitesinde, 1 Şubat 2024 ile 10 Haziran 2025 tarihleri arasında yayımlanan 62 haberin çerçeveleme analiziyle incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Yapay zekanın medyada ağırlıklı olarak “ilerleme” ve “ekonomik sonuçlar” temaları üzerinden temsil edildiğini, etik ve toplumsal boyutların ise daha sınırlı biçimde ele alındığını göstermektedir. Sonuç olarak, Türk haber medyası yapay zekayı ağırlıklı olarak teknolojik ilerleme ve ekonomik fayda ekseninde ele almakta, etik ve toplumsal etkileri görece geri planda bırakmaktadır. Bu durum, medyanın yapay zekaya dair kamu algısını şekillendirme gücüne ve eleştirel habercilik ihtiyacına dikkat çekmektedir.
Keywords
References
- Adaş, E., & Erbay, B. (2022). Yapay zekâ sosyolojisi üzerine bir değerlendirme. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), s. 326–337. doi:https://doi.org/10.21547/jss.991383
- AIPRM. (2023). AI statistics: Sources and methodology. 01 10, 2025 tarihinde AIPRM: https://www.aiprm.com/ai-statistics/#ai-sources-and-methodology adresinden alındı
- Aksakal, N. Y., & Ülgen, B. (2021). Yapay zekâ ve geleceğin meslekleri. TRT Akademi, 6(13), s. 834–853.
- Anderson, M. (2017, 10 04). 6 key findings on how Americans see the rise of automation. Eylül 10, 2025 tarihinde Pew Research Center: https://www.pewresearch.org/facttank/2017/10/04/6-key-findings-on-how-americans-see-the-rise-of-automation/ adresinden alındı
- Ay, A. (2022). Yapay zekâ haberciliği ve gazetecilik tartışmalarına dair bir değerlendirme. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 12(4), s. 913–926.
- Ay, A. (2023). Gazetecilik 4.0: Yapay zekâ haberciliğinin güncel örneklerine yönelik bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(38), s. 412–435. doi:https://doi.org/10.21076/vizyoner.1141093
- Beaudoin, C. E. (2007). SARS news coverage and its determinants in China and the US. The International Communication Gazette, 69(6), s. 509–524.
- Berente, N., Gu, B., Recker, J., & Santhanam, R. (2021). Managing artificial intelligence. MIS Quarterly, 45(3). Berger, A. A. (1998). Media research techniques. Sage Publications.
- Celik, B. H. (2021). Media’s approach to artificial intelligence: Content analysis of US newspapers. Yeni Medya(17), s. 1–15. doi:https://doi.org/10.55609/yenimedya.1532473
- Chuan, C. H., Tsai, W. H., & Cho, S. Y. (2019). Framing artificial intelligence in American newspapers. Proceedings of the 2019 AAAI/ACM Conference on AI, Ethics, and Society (s. 339–344). AAAI/ACM.