Research Article

Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi

Volume: 37 Number: UYIK 2024 Special Issue January 20, 2025
EN TR

Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi

Abstract

Petrol kiraları, üretim, ithalat ve tüketim vergileri üzerinden elde edilen gelir olduğu için enerji politikalarının bir parçası olarak değerlendirilir. Türkiye, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerin enerji politikaları, petrol ürünlerine yüksek vergiler uygulanmasından dolayı bu ülkelerin gelir elde etme yöntemlerinin bir parçasıdır. Petrol kiralarının ekonomide önemli rolü göz önüne alındığında, bu çalışma, bu ülkelerin 1970-2016 yıllarını kapsayan petrol kira verilerini kullanılarak uzun hafıza modellerinden biri olan otoregresif kesirli bütünleşik hareketli ortalama (ARFIMA) modeliyle incelemeyi amaçlamaktır. İlk aşamada, Türkiye, Hindistan ve Brezilya'nın petrol kira serilerinin durağan olup olmadığını belirlemek için klasik birim kök testleri uygulanmıştır. Sonrasında, serilerin uzun hafızaya sahip olup olmadığını değerlendirmek amacıyla Hurst'ün R/S istatistiği kullanılmıştır. İkinci aşamada ise p ve q değerleri 2'den küçük veya eşit olacak şekilde olası tüm otoregresif hareketli bütünleşik ortalama (ARIMA) ve ARFIMA modelleri test edilmiştir. En iyi model belirlenebilmesi için Akaike Bilgi Kriteri (AIC) ve Bayesci Bilgi Kriteri (BIC) iki temel bilgi kriterlerinden yararlanılmıştır. En uygun model belirlendikten sonra, bu model aracılığıyla geleceğe yönelik tahminler yapılmıştır.

Keywords

Thanks

Bu çalışma, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İstatistik Bölümünde hazırlanmış “Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (Arfima) Modelinin Belirlenmesi: Türkiye, Hindistan ve Brezilya Ülkeleri Üzerine Uygulamalar” adlı yüksek lisans tezinden üretilmiştir.

References

  1. Kutlar, A.ve Turgut, T. (2006). Türkiye’deki Başlıca Ekonomi Serilerinin ARFIMA Modelleri ile Tahmini ve Öngörülebilirliği. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 120-149.
  2. Barışık, S. ve Çevik, E. İ. (2008). İşsizlikte Histeri Etkisi: Uzun Hafıza Modelleri. Kamu-İş, 9(4), 1-36.
  3. Çevik, E. İ. ve Erdoğan, S. (2009). Bankacılık Sektörü Hisse Senedi Piyasasının Etkinliği: Yapısal Kırılma ve Güçlü Hafıza. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 10 (1), 26- 40.
  4. Pekkaya, M. (2011). Arfima ve Figarch Yöntemlerinin Markowitz Ortalama Varyans Portföy Optimizasyonunda Kullanılması: İMKB-30 Endeks Hisseleri Üzerine Bir Uygulama. Doktora Tezi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Türkiye.
  5. Cevik, E. İ. (2012). İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda Etkin Piyasa Hipotezinin Uzun Hafıza Modelleri İle Analizi: Sektörel Bazda Bir İnceleme. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 7(26), 4437-4454.
  6. Karia, A. A., Bujanga, I. ve Ahmad, İ. (2013). Fractionally Integrated ARMA for Crude Palm Oil Prices Prediction: Case of Potentially Overdifference. Journal of Applied Statistics, 40(12), 2735–2748.
  7. Pekkaya, M., ve Albayrak, A. S. (2013). Arfima ve Figarch Yöntemlerinin Markowitz Ortalama Varyans Portföy Optimizasyonunda Kullanılması: İMKB-30 Endeks Hisseleri Üzerine Bir Uygulama. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 42(1), 1303-1732.
  8. Yılmaz, Ç. (2015). Hisse Senedi Getirilerindeki Uzun Hafıza Etkisinin ve Volatilitenin Belirlenmesi: BRIC Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Türkiye.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Applied Statistics

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

January 9, 2025

Publication Date

January 20, 2025

Submission Date

June 28, 2024

Acceptance Date

August 3, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 37 Number: UYIK 2024 Special Issue

APA
Sarıçam, S., & Aşıkgil, B. (2025). Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 37(UYIK 2024 Special Issue), 21-29. https://doi.org/10.7240/jeps.1506790
AMA
1.Sarıçam S, Aşıkgil B. Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. JEPS. 2025;37(UYIK 2024 Special Issue):21-29. doi:10.7240/jeps.1506790
Chicago
Sarıçam, Semanur, and Barış Aşıkgil. 2025. “Türkiye, Hindistan Ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli Ile Belirlenmesi”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 37 (UYIK 2024 Special Issue): 21-29. https://doi.org/10.7240/jeps.1506790.
EndNote
Sarıçam S, Aşıkgil B (January 1, 2025) Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 37 UYIK 2024 Special Issue 21–29.
IEEE
[1]S. Sarıçam and B. Aşıkgil, “Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi”, JEPS, vol. 37, no. UYIK 2024 Special Issue, pp. 21–29, Jan. 2025, doi: 10.7240/jeps.1506790.
ISNAD
Sarıçam, Semanur - Aşıkgil, Barış. “Türkiye, Hindistan Ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli Ile Belirlenmesi”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 37/UYIK 2024 Special Issue (January 1, 2025): 21-29. https://doi.org/10.7240/jeps.1506790.
JAMA
1.Sarıçam S, Aşıkgil B. Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. JEPS. 2025;37:21–29.
MLA
Sarıçam, Semanur, and Barış Aşıkgil. “Türkiye, Hindistan Ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli Ile Belirlenmesi”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, vol. 37, no. UYIK 2024 Special Issue, Jan. 2025, pp. 21-29, doi:10.7240/jeps.1506790.
Vancouver
1.Semanur Sarıçam, Barış Aşıkgil. Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. JEPS. 2025 Jan. 1;37(UYIK 2024 Special Issue):21-9. doi:10.7240/jeps.1506790