EN
TR
Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi
Öz
Petrol kiraları, üretim, ithalat ve tüketim vergileri üzerinden elde edilen gelir olduğu için enerji politikalarının bir parçası olarak değerlendirilir. Türkiye, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerin enerji politikaları, petrol ürünlerine yüksek vergiler uygulanmasından dolayı bu ülkelerin gelir elde etme yöntemlerinin bir parçasıdır. Petrol kiralarının ekonomide önemli rolü göz önüne alındığında, bu çalışma, bu ülkelerin 1970-2016 yıllarını kapsayan petrol kira verilerini kullanılarak uzun hafıza modellerinden biri olan otoregresif kesirli bütünleşik hareketli ortalama (ARFIMA) modeliyle incelemeyi amaçlamaktır. İlk aşamada, Türkiye, Hindistan ve Brezilya'nın petrol kira serilerinin durağan olup olmadığını belirlemek için klasik birim kök testleri uygulanmıştır. Sonrasında, serilerin uzun hafızaya sahip olup olmadığını değerlendirmek amacıyla Hurst'ün R/S istatistiği kullanılmıştır. İkinci aşamada ise p ve q değerleri 2'den küçük veya eşit olacak şekilde olası tüm otoregresif hareketli bütünleşik ortalama (ARIMA) ve ARFIMA modelleri test edilmiştir. En iyi model belirlenebilmesi için Akaike Bilgi Kriteri (AIC) ve Bayesci Bilgi Kriteri (BIC) iki temel bilgi kriterlerinden yararlanılmıştır. En uygun model belirlendikten sonra, bu model aracılığıyla geleceğe yönelik tahminler yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Bu çalışma, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İstatistik Bölümünde hazırlanmış “Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (Arfima) Modelinin Belirlenmesi: Türkiye, Hindistan ve Brezilya Ülkeleri Üzerine Uygulamalar” adlı yüksek lisans tezinden üretilmiştir.
Kaynakça
- Kutlar, A.ve Turgut, T. (2006). Türkiye’deki Başlıca Ekonomi Serilerinin ARFIMA Modelleri ile Tahmini ve Öngörülebilirliği. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 120-149.
- Barışık, S. ve Çevik, E. İ. (2008). İşsizlikte Histeri Etkisi: Uzun Hafıza Modelleri. Kamu-İş, 9(4), 1-36.
- Çevik, E. İ. ve Erdoğan, S. (2009). Bankacılık Sektörü Hisse Senedi Piyasasının Etkinliği: Yapısal Kırılma ve Güçlü Hafıza. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 10 (1), 26- 40.
- Pekkaya, M. (2011). Arfima ve Figarch Yöntemlerinin Markowitz Ortalama Varyans Portföy Optimizasyonunda Kullanılması: İMKB-30 Endeks Hisseleri Üzerine Bir Uygulama. Doktora Tezi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Türkiye.
- Cevik, E. İ. (2012). İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda Etkin Piyasa Hipotezinin Uzun Hafıza Modelleri İle Analizi: Sektörel Bazda Bir İnceleme. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 7(26), 4437-4454.
- Karia, A. A., Bujanga, I. ve Ahmad, İ. (2013). Fractionally Integrated ARMA for Crude Palm Oil Prices Prediction: Case of Potentially Overdifference. Journal of Applied Statistics, 40(12), 2735–2748.
- Pekkaya, M., ve Albayrak, A. S. (2013). Arfima ve Figarch Yöntemlerinin Markowitz Ortalama Varyans Portföy Optimizasyonunda Kullanılması: İMKB-30 Endeks Hisseleri Üzerine Bir Uygulama. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 42(1), 1303-1732.
- Yılmaz, Ç. (2015). Hisse Senedi Getirilerindeki Uzun Hafıza Etkisinin ve Volatilitenin Belirlenmesi: BRIC Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Türkiye.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uygulamalı İstatistik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
9 Ocak 2025
Yayımlanma Tarihi
20 Ocak 2025
Gönderilme Tarihi
28 Haziran 2024
Kabul Tarihi
3 Ağustos 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 37 Sayı: UYIK 2024 Special Issue
APA
Sarıçam, S., & Aşıkgil, B. (2025). Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 37(UYIK 2024 Special Issue), 21-29. https://doi.org/10.7240/jeps.1506790
AMA
1.Sarıçam S, Aşıkgil B. Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. JEPS. 2025;37(UYIK 2024 Special Issue):21-29. doi:10.7240/jeps.1506790
Chicago
Sarıçam, Semanur, ve Barış Aşıkgil. 2025. “Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 37 (UYIK 2024 Special Issue): 21-29. https://doi.org/10.7240/jeps.1506790.
EndNote
Sarıçam S, Aşıkgil B (01 Ocak 2025) Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 37 UYIK 2024 Special Issue 21–29.
IEEE
[1]S. Sarıçam ve B. Aşıkgil, “Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi”, JEPS, c. 37, sy UYIK 2024 Special Issue, ss. 21–29, Oca. 2025, doi: 10.7240/jeps.1506790.
ISNAD
Sarıçam, Semanur - Aşıkgil, Barış. “Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences 37/UYIK 2024 Special Issue (01 Ocak 2025): 21-29. https://doi.org/10.7240/jeps.1506790.
JAMA
1.Sarıçam S, Aşıkgil B. Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. JEPS. 2025;37:21–29.
MLA
Sarıçam, Semanur, ve Barış Aşıkgil. “Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi”. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, c. 37, sy UYIK 2024 Special Issue, Ocak 2025, ss. 21-29, doi:10.7240/jeps.1506790.
Vancouver
1.Semanur Sarıçam, Barış Aşıkgil. Türkiye, Hindistan ve Brezilya’daki Petrol Kiralarının Otoregresif Kesirli Bütünleşik Hareketli Ortalama (ARFIMA) Modeli ile Belirlenmesi. JEPS. 01 Ocak 2025;37(UYIK 2024 Special Issue):21-9. doi:10.7240/jeps.1506790