EKONOMİK, SOSYAL, ÇEVRESEL YÖNÜYLE BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA AMAÇLARI VE TÜRKİYE EKSENİNDE BİR ANALİZ

Year 2026, Volume: 7 Issue: 1 , 20 - 35 , 29.04.2026

Mahmut Küçükoğlu

https://doi.org/10.53280/jer.1909070

https://izlik.org/JA23RS55AF

Abstract

Sürdürülebilir kalkınma kavramı; insanın ve ekonomideki gelişmelerin, siyasi yapıların, nüfus dinamiklerinin ve refah düzeyi konusundaki önemli unsurların arasındaki ilişkileri ele alan bir kavramdır.
Birleşmiş Milletler, Eylül 2015'te Sürdürülebilir Kalkınma Konferansı'nda kabul edilen ve 2030 yılına kadar sürecek olan sürdürülebilir kalkınma hedeflerini belirlemiştir. Bu hedefler, 1 Ocak 2016'dan itibaren uygulanmaya başlanmış ve kapsamlı 17 sürdürülebilir kalkınma projesini içermektedir. Sürdürülebilir kalkınma, Bin Yıl Kalkınma Hedefleri'nin devamı niteliğindedir ve "hiç kimseyi geride bırakmamak" programı kapsamında, evrensel olarak ulaşılmak istenen hedefleri içermektedir.
Sürdürülebilir kalkınma, genellikle çevresel bir kavram olarak değerlendirilse de, aslında ekonomik yönü, sosyal yönü ve çevresel yönü olmak üzere üç temel açıdan ifade edilmektedir. Dünya genelinde sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak için farklı stratejiler ve politikalar geliştirilmektedir.
Her ülkenin kendine özgü doğal kaynakları, insan kaynakları, jeopolitik konumu, kalkınma koşulları, ticaret bağlantıları ve üretim kapasiteleri gibi birçok farklılığın göz önüne alınması, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için her ülkeye ait farklı politikaların geliştirilmesi ve bunların hayata geçirilmesi daha uygun bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir.
Bu çalışmanın amacı, Birleşmiş Milletler'in 17 olarak belirlenen Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi'ni ve sürdürülebilirliğin ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlarını ele almaktır. Ayrıca, sürdürülebilir kalkınmanın gelişimi incelenmekte ve Birleşmiş Milletler'in yapısı ve işleyişinin özellikle az gelişmiş ülkeler üzerindeki etkileri üzerinde durulmaktadır.

Keywords

Ekonomik Kalkınma , Sürdürülebilirlik , Sürdürülebilir Kalkınma , Az Gelişmişlik

AN ANALYSIS OF THE UNITED NATIONS SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS FROM ECONOMIC, SOCIAL, AND ENVIRONMENTAL PERSPECTIVES: THE CASE OF TÜRKİYE

https://izlik.org/JA23RS55AF

Abstract

The concept of sustainable development addresses the relationships between human and economic developments, political structures, population dynamics, and important elements concerning welfare levels.
The United Nations, at the Sustainable Development Conference in September 2015, adopted the sustainable development goals, which will continue until 2030. These goals, which began to be implemented from January 1, 2016, include 17 comprehensive sustainable development projects. Sustainable development is a continuation of the Millennium Development Goals and includes universally desired goals within the framework of the "leaving no one behind" program.
Although sustainable development is generally considered an environmental concept, it is actually expressed from three fundamental perspectives: economic, social, and environmental. Different strategies and policies are being developed worldwide to achieve sustainable development. Considering the unique characteristics of each country, such as its natural resources, human resources, geopolitical location, development conditions, trade connections, and production capacities, developing and implementing different policies tailored to each country is considered a more appropriate approach to achieving sustainable development. The aim of this study is to examine the United Nations' 17 Sustainable Development Goals and the economic, environmental, and social dimensions of sustainability. Furthermore, the development of sustainable development is investigated, and the structure and functioning of the United Nations, particularly its impact on less developed countries, is discussed.

Keywords

Economic Development , Sustainability , Sustainable Development , Underdevelopment

References

• Aksu, C. (2011). Sürdürülebilir kalkınma ve çevre. Güney Ege Kalkınma Ajansı, 1, 1-34.
• Akyol, H., & Tekman, N. (2021). Ülkelerin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri İle Yolsuzluklar ve Gelir Eşitsizliği İlişkisinin İncelenmesi: Driscoll-Kraay Yöntemi Örneği. Aydın İktisat Fakültesi Dergisi, 6(2), 99-116.
• Anuşlu, M. D., & Fırat, S. Ü. (2020). Ülkelerin Endüstri 4.0 Seviyesinin Sürdürülebilir Kalkınma Düzeylerine Etkisinin Analizi. Endüstri Mühendisliği, 31, 44-58.
• Aydın, C. (2023). Küresel Adaletsizlikler ve Toplum Sözleşmesi: Beş Adalet İlkesi İle Birleşmiş Milletler Analizi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Başkent Üniversitesi Avrupa Birliği ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü, Ankara.
• Baysar, Z., Çavuşoğlu, İ. E., & Günaydın, E. (2023). Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Göç. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, 6(10), 43-84.
• Bilgili, M. Y. (2017). Ekonomik, Ekolojik ve Sosyal Boyutlarıyla Sürdürülebilir Kalkınma. Journal of International Social Research, 10(49), 559-569.
• Bozkurt, Y., & Efe, F. (2024). Sürdürülebilir Kalkınma ve Yeşil Ekonomik Büyüme Açısından Çevrenin Sürdürülebilirliğine Eleştirel Yaklaşım. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (13), 12-25.
• Ceran, E. B., & Pınar, İ. (2023). Covid 19 Pandemi Süreci ve Birleşmiş Milletler 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin Türkiye Bağlamında Örnekler Doğrultusunda İlişkilendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (54), 91-107.
• Chichilnisky, G. (1997). What is sustainable development?. Land Economics, 467-491.
• Çemrek, F., & Bayraç, H. N. (2013). Sürdürülebilir kalkınma skorunun hesaplanması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 131-152.
• DPT. (2010). Binyıl Kalkınma Hedefleri Raporu. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
• Duran, B. (2021). Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan: Dünya Değişiyor, BM Sistemi De Değişmeli. Söyleşi, Kriter Dergi, Ekim.
• Gedik, Y. (2020). Sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarla sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3(3), 196-215.
• Harris, J. M. (2000). Basic Principles of Sustainable Development. Dimensions of Sustainable Development (Ed:Bawa, K. S., ve Seidler, R.), EOLSS Publications,UK.
• Holden, E., Linnerud, K., & Banister, D. (2014). Sustainable development: Our common future revisited. Global Environmental Change, 26, 130-139.
• Kurt, İ., Özbaysal, T., & Altun, N. (2024). Sürdürülebilir kalkınma bağlamında teknolojik ilerlemenin değerlendirilmesi: Toplum 5.0. Fiscaoeconomia, 8(1), 256-276.
• Küçükoğlu M., & Taş, H. Y. (2019). Nüfus -Kalkınma İlişkisi. 4.Uluslararası Gap Sosyal Bilimler Kongresi, 29 Kasım -1 Aralık, Şanlıurfa.
• Morelli, J. (2011). Environmental sustainability: A definition for environmental professionals. Journal of Environmental Sustainability, 1(1), 2.
• Naımoglu, M., & Özbek, S. (2022). Türkiye’de Savunma Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Yeniden Gözden Geçirilmesi: Fourier Yaklaşımı. İzmir İktisat Dergisi, 37(1), 174-188.
• Önder, H. (2020). Bir sürdürülebilir kalkınma hedefi olarak sağlık. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 6(1), 10-24.
• Özçelik, Ö. (2021). Çevre ve Ekonomik Büyüme. Çevre Bilimleri içinde (s. 171-202). A. Yılmaz (Edt.), Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Peşkircioğlu, N. (2016). 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri: Küresel Verimlilik Hareketine Doğru. Anahtar Dergisi, 28(355), 4-9.
• Şen, H., Alpaslan, B., & Kaya, A. (2018). Sürdürülebilirlik üzerine tarihsel ve güncel bir perspektif. Ekonomik Yaklaşım.
• Topcu, B. A. (2021). Dijital ekonomi ve göstergelerinin sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkisi: AB ülkeleri örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(2), 455-465.
• Tozak, E. (2022). Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının Belediyelere Yansıması: Türkiye, Almanya ve İngiltere Uygulamaları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
• UNDESA. (2015). Transforming Our World: the 2030 Agenda for Sustainable Development. New York: United Nations Department of Economic and Social Affairs.
• United Nations. (t.y.). Sustainable Development Goals. https://sdgs.un.org/.
• Yakışık, H., & Mustafazade, O. (2023). Sürdürülebilir kalkınma bilinci üzerine bir araştırma. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(102), 3608-3621.
• Yeni, O. (2014). Sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma: Bir yazın taraması. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 181-208.