Gebe Bireylerde Kozmetik Okuryazarlık Düzeyi ve Kozmesötik Ürün İçeriği Farkındalığının Değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışmada gebe kadınların kozmetik/kozmesötik ürün kullanım alışkanlıklarının, ürün içeriklerine ilişkin farkındalıklarının ve kozmetik/kozmesötik okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Prospektif, tanımlayıcı ve kesitsel olarak yürütülen bu tek merkezli çalışmaya, dermatoloji polikliniğine başvuran ve gebeliği klinik olarak doğrulanmış 50 gönüllü kadın dahil edildi. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen yapılandırılmış anketle yüz yüze toplandı. Kozmetik/kozmesötik okuryazarlık, 10 maddeden oluşan Kozmetik/Kozmesötik Okuryazarlık Puanlama Sistemi (KOPS; 0–10 puan) ile değerlendirildi. İstatistiksel analizlerde Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve Spearman korelasyon testleri kullanıldı; p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 31,72±6,25 yıl, gebelik haftası ortalaması 23,04±9,74 idi. Gebelerin %86,0’sı gebelik döneminde kozmetik/kozmesötik ürün kullandığını bildirirken, bu ürünleri kullananların %67,4’ü günlük kullanım bildirmiştir. En sık kullanılan ürünler güneş koruyucu (%76,0) ve nemlendiriciydi (%60,0). İçerik listesini okuma oranı %62,0, teratojenite kavramını bilme oranı %50,0 idi. Ortalama KOPS 5,64±3,18 olup iç tutarlılık iyi düzeydeydi (Cronbach alfa=0,867). Katılımcıların %30,0’u düşük, %28,0’i orta ve %42,0’si yüksek okuryazarlık düzeyindeydi. Eğitim düzeyi ile KOPS arasında güçlü pozitif korelasyon saptandı (rho=0,73; p<0,001). Sağlık profesyoneline danışanların KOPS değerleri daha yüksekti (p<0,001). Sonuç: Gebelikte kozmetik/kozmesötik ürün kullanımı yaygın olmakla birlikte içerik ve teratojenite farkındalığı değişkendir. Antenatal izlem sürecinde dermatoloji ve kadın hastalıkları-doğum uzmanlarının iş birliği içinde sunacağı yapılandırılmış ürün güvenliği danışmanlığının, gebelerde bilinçli ürün seçimini destekleyebileceği düşünülmektedir.

Keywords

• Gebelik
• kozmetik ürünler
• kozmesötikler
• sağlık okuryazarlığı
• teratojenite

Evaluation of Cosmetic Literacy and Awareness of Cosmeceutical Product Ingredients Among Pregnant Women

Abstract

Objective: This study aimed to determine cosmetic/cosmeceutical product use habits, awareness of product ingredients, and cosmetic/cosmeceutical literacy levels among pregnant women. Materials and Methods: This prospective, descriptive, cross-sectional study included 50 pregnant volunteers with clinically confirmed pregnancies who attended a single-center dermatology outpatient clinic. Data were collected through face-to-face interviews using a structured questionnaire developed by the researchers. Cosmetic/cosmeceutical literacy was assessed using the Cosmetic/Cosmeceutical Literacy Scoring System (KOPS; score range, 0–10), consisting of 10 knowledge-based items. The Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis test, and Spearman correlation analysis were used, and p<0.05 was considered statistically significant. Results: The mean age of the participants was 31.72±6.25 years, and the mean gestational age was 23.04±9.74 weeks. Overall, 86.0% of the participants reported using cosmetic/cosmeceutical products during pregnancy, and 67.4% of users reported daily use. The most commonly used products were sunscreens (76.0%) and moisturizers (60.0%). The rates of reading ingredient lists and knowing the concept of teratogenicity were 62.0% and 50.0%, respectively. The mean KOPS score was 5.64±3.18, with good internal consistency (Cronbach’s alpha=0.867). Cosmetic/cosmeceutical literacy was low in 30.0%, moderate in 28.0%, and high in 42.0% of participants. Educational level was strongly and positively correlated with KOPS scores (rho=0.73; p<0.001). Participants who consulted a healthcare professional had significantly higher KOPS scores (p<0.001). Conclusion: Cosmetic/cosmeceutical product use is common during pregnancy, whereas awareness of ingredients and teratogenicity varies. Structured product safety counseling provided collaboratively by dermatologists and obstetricians during antenatal follow-up may support informed product selection among pregnant women.

Keywords

• Pregnancy
• cosmetics
• cosmeceuticals
• health literacy
• teratogenicity

References

1. Li H, Zheng J, Wang H, Huang G, Huang Q, Feng N, Xiao J. Maternal cosmetics use during pregnancy and risks of adverse outcomes: a prospective cohort study. Sci Rep. 2019;9(1):8030.