Deniz Güvenliği Bağlamında Karadeniz: Rusya-Ukrayna Savaşı Sonrası Riskler ve Tehditler

Security has historically been one of the fundamental priorities for individuals, communities, and states. Although it has evolved and diversified over time, its central importance has remained constant. Among these diversifications, maritime security is not limited to military security; it is a multidimensional concept that covers energy security, economic security and environmental security. As an important part of Turkiye's maritime strategy, the Black Sea holds strategic significance in both regional and global security architecture due to its geopolitical location, historical rivalry among littoral states, and its role as a major energy transit corridor. While the Black Sea experienced a relatively calm period following the Cold War, it has been facing a severe security crisis since the outbreak of the Russia-Ukraine war in 2022. This study examines the impact of the Russia-Ukraine war on Black Sea security and analyzes Türkiye’s policy preferences during this period. It concludes that although the war has inflicted significant damage on Black Sea security and caused economic disruptions at the global level, it has also enhanced Türkiye’s strategic importance in the region. This importance stems both from the Montreux Convention and from Türkiye’s cautious and balanced policy of strategic equilibrium. Considering this, Türkiye now must use this increased strategic value more effectively and take greater initiative at both regional and global levels to help restore security and stability in the Black Sea.

Güvenlik, tarih boyunca bireylerin, toplulukların ve devletlerin temel önceliklerinden biri olmuştur. Zaman içinde kavramsal olarak dönüşse ve çeşitlense de bu öncelikli konumunu korumayı sürdürmüştür. Bu çeşitlenmelerden biri olan deniz güvenliği ise yalnızca askerî güvenlikle sınırlı olmayan; enerji güvenliği, ekonomik ve çevre güvenliğini de kapsayan çok boyutlu bir alanı ifade etmektedir. Türkiye'nin deniz stratejisinin önemli bir parçası olan Karadeniz, jeopolitik konumu, kıyıdaş devletler arasındaki tarihsel rekabet ve enerji geçiş yolları nedeniyle hem bölgesel hem de küresel güvenlik mimarisinde stratejik bir yere sahiptir. Soğuk Savaş sonrasında görece sakin bir dönem geçiren Karadeniz, 2022 yılında başlayan Rusya-Ukrayna savaşıyla ciddi bir güvenlik bunalımı yaşamaktadır. Bu çalışma, söz konusu savaşın Karadeniz güvenliğine etkilerini ve Türkiye’nin bu süreçte izlediği politika tercihlerini incelemektedir. Bu çalışma, Rusya-Ukrayna savaşının her ne kadar Karadeniz güvenliğine ağır bir darbe vurmuş ve küresel ölçekte ekonomik zararlara yol açmış olsa da Türkiye’nin bölgedeki stratejik önemini artırdığını ileri sürmektedir. Söz konusu önem ise Montrö Sözleşmesi’nden doğan yetkilerden hem de Türkiye’nin izlediği kontrollü ve dengeli dış politikadan kaynaklanmaktadır. Türkiye, bu artan değerini etkin biçimde kullanmalı ve Karadeniz’in yeniden güven ve istikrara kavuşması için hem bölgesel hem de küresel düzeyde daha fazla inisiyatif almalıdır.