Research Article

İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma

Volume: 9 Number: 1 July 18, 2026
TR EN

İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma

Abstract

Alanyazındaki commensality (birlikte yemek yeme) çalışmalarının çoğu beslenme ve sağlık alanında yapılmıştır. Eğitim ortamındaki ilkokul öğrencileri üzerindeki sosyolojik etkileri ile ilgili yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Eğitim alanında sosyal sermaye kuramsal çerçevesiyle açıklanan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Alanyazındaki söz konusu sınırlılıklardan hareketle bu araştırma; ilkokul öğrencileri arasındaki birlikte yemek yeme (commensality) pratiklerinin sosyal bağlar, grup aidiyeti ve kişisel iyi oluş üzerindeki etkilerini Coleman'ın sosyal sermaye teorisi üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Temel nitel araştırma deseninde tasarlanan bu çalışmada, Türkiye'nin iki farklı ilinde görev yapan 2 sınıf öğretmeni ve toplam 25 ilkokul 3. sınıf öğrencisi (8-9 yaş) ile 8 haftalık uzunlamasına araştırma yürütülmüştür. Haftada iki kez gerçekleştirilen commensality etkinliklerinde öğrenciler evlerinden getirdikleri yemekleri sınıf içinde paylaşmışlardır. Veriler öğretmen gözlem formları, odak grup görüşmeleri ve yarı-yapılandırılmış bireysel görüşmeler aracılığıyla toplanmış, tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Coleman'ın sosyal sermaye teorisinin üç boyutu (yükümlülükler ve beklentiler, bilgi kanalları, normlar ve etkili yaptırımlar) commensality uygulamaları ile desteklenmiştir. Bu boyutların gelişmesiyle sosyal bağların güçlendiği ve çekingen öğrencilerin daha aktif katılım gösterdiği gözlenmiştir. Grup aidiyetinin geliştiği, öğrencilerin dil kullanımında ise “ben dili”nden “biz dili”ne yönelim olduğu gözlenmiştir. Araştırma, eğitim ortamlarında commensality'nin sosyal sermaye geliştirme potansiyelini ortaya koyarak, sınıf iklimi ve öğrenci davranışları üzerindeki olumlu etkilerini göstermektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu araştırmanın etik izni, Gazi Üniversitesi Etik Kurulu'ndan 11.11.2025 tarih ve 17 sayılı kararla alınmıştır.

References

  1. Andersen, S. S., Holm, L., & Baarts, C. (2015). School meal sociality or lunch pack individualism? Using an intervention study to compare the social impacts of school meals and packed lunches from home. Social Science Information, 54(3), 394–416. https://doi.org/10.1177/0539018415584697
  2. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  3. Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94(Supplement), S95–S120.
  4. Dunbar, R. I. M. (2017). Breaking bread: The functions of social eating. Adaptive Human Behavior and Physiology, 3, 198–211. https://doi.org/10.1007/s40750-017-0061-4
  5. Dunbar, R. I. M., Baron, R., Frangou, A., Pearce, E., van Leeuwen, E. J. C., Stow, J., Partridge, P., MacDonald, I., Barra, V., & van Vugt, M. (2012). Social laughter is correlated with an elevated pain threshold. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 279(1731), 1161–1167. https://doi.org/10.1098/rspb.2011.1373
  6. Fischler, C. (2011). Commensality, society and culture. Social Science Information, 50(3–4), 528–548. https://doi.org/10.1177/0539018411413963
  7. Jönsson, H., Michaud, M., & Neuman, N. (2021). What is commensality? A critical discussion of an expanding research field. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(12), 6235. https://doi.org/10.3390/ijerph18126235
  8. Korstjens, I., & Moser, A. (2018). Series: Practical guidance to qualitative research. Part 4: Trustworthiness and publishing. European Journal of General Practice, 24(1), 120–124. https://doi.org/10.1080/13814788.2017.1375091

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Specialist Studies in Education (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 18, 2026

Submission Date

April 10, 2026

Acceptance Date

May 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

APA
Köksal, H., Sağlam, A. B., & Tayfur, Y. C. (2026). İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma. Journal of Innovative Research in Social Studies, 9(1), 16-35. https://doi.org/10.47503/jirss.1927646
AMA
1.Köksal H, Sağlam AB, Tayfur YC. İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma. JIRSS. 2026;9(1):16-35. doi:10.47503/jirss.1927646
Chicago
Köksal, Hüseyin, Ayşen Başar Sağlam, and Yakup Can Tayfur. 2026. “İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma”. Journal of Innovative Research in Social Studies 9 (1): 16-35. https://doi.org/10.47503/jirss.1927646.
EndNote
Köksal H, Sağlam AB, Tayfur YC (July 1, 2026) İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma. Journal of Innovative Research in Social Studies 9 1 16–35.
IEEE
[1]H. Köksal, A. B. Sağlam, and Y. C. Tayfur, “İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma”, JIRSS, vol. 9, no. 1, pp. 16–35, July 2026, doi: 10.47503/jirss.1927646.
ISNAD
Köksal, Hüseyin - Sağlam, Ayşen Başar - Tayfur, Yakup Can. “İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma”. Journal of Innovative Research in Social Studies 9/1 (July 1, 2026): 16-35. https://doi.org/10.47503/jirss.1927646.
JAMA
1.Köksal H, Sağlam AB, Tayfur YC. İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma. JIRSS. 2026;9:16–35.
MLA
Köksal, Hüseyin, et al. “İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma”. Journal of Innovative Research in Social Studies, vol. 9, no. 1, July 2026, pp. 16-35, doi:10.47503/jirss.1927646.
Vancouver
1.Hüseyin Köksal, Ayşen Başar Sağlam, Yakup Can Tayfur. İlkokul Sınıflarında Birlikte Yemek Yemenin Sosyal Bağlara Etkisi: Nitel Bir Çalışma. JIRSS. 2026 Jul. 1;9(1):16-35. doi:10.47503/jirss.1927646