EN
TR
Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi
Abstract
Atık su arıtma tesislerinde su kalitesini takip edip müdahale etmek, tesislerin yönetiminde önemli bir rol oynar. Atık su arıtma tesisleri yapılırken ve işletilirken, biyolojik oksijen ihtiyacı değerlerine gereksinim duyulmaktadır. Bu değerin ölçülmesi diğer parametrelere göre daha uzun sürelerde gerçekleşmekte ve deneylerin yapılması da zahmetli ve maliyetli olmaktadır. Bu çalışmada biyolojik oksijen değerinin, atık su arıtma tesislerinde kolayca ölçülebilen diğer parametreler aracılığıyla yapay sinir ağları ve çoklu regresyon analizi teknikleriyle tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan ölçüm sonuçları 2021-2022 yılları arasında Van iline ait bir atık su arıtma tesisinde ölçülen verileri kapsamaktadır. Kullanılan tahmin girdi parametreleri pH, elektriksel iletkenlik, sıcaklık, çözünmüş oksijen, kimyasal oksijen ihtiyacı, askıda katı madde, toplam azot ve toplam fosfor değerleri bağımsız değişken ve biyolojik oksijen değeri ise bağımlı değişken olarak seçilmiştir. Yapılan tahminlerde yapay sinir ağı modeli için MAPE değeri %0.12, MAD değeri 0.04, R değeri %99.83 ve R2 değeri %99.68 olarak elde edilmiştir. Aynı şekilde çoklu regresyon analizi yöntemi ile BOİ tahmin modelinde MAPE değeri %0.68, MAD değeri 0.06, R değeri %96.40 ve R2 değeri %92.92 olarak bulunmuştur. Çalışmada elde edilen bulgular biyolojik oksijen değerinin kolayca ölçülebilen parametreler yardımıyla ileri beslemeli yapay sinir ağları ve doğrusal çoklu regresyon analizi teknikleri ile oluşturulmuş olan modeller kullanılarak tahmin edilmesi mümkündür. Her iki model karşılaştırıldığında ise yapay sinir ağları ile geliştirilmiş olan modelin çoklu regresyon analizi ile geliştirilmiş olan modele göre daha iyi performans sergilediği tespit edilmiştir.
Keywords
References
- Baki, O. T., Aras, E. (2018). Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Farklı Regresyon Modelleriyle Tahmin Edilmesi. Engineering Sciences, 13(2), 96–105.
- Caner, M., & Akarslan, E. (2009). Mermer Kesme İşleminde Spesifik Enerji Faktörünün ANFIS ve YSA Yöntemleri ile Tahmini. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 15(2), 221-226.
- Çil, B. (2014). İstatistik (8. bs.). Ankara: Detay Yayıncılık.
- Doğan, E., Ateş, A., Yılmaz, E. C., & Eren, B. (2008). Application of Artificial Neural Networks to Estimate Wastewater Treatment Plant Inlet Biochemical Oxygen Demand. Environmental Progress, 24(4), 439-446.
- Erdem, F. (2021). Modeling Zinc Removal from Wastewater using Artificial Neural Networks (ANN). Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 24(1), 335-342.
- Ersoy, E., Karal, Ö. (2021). Yapay Sinir Ağları ve İnsan Beyni. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi II, 1(2), 188-205.
- Haykin, S. (1998). Neural Networks: A Comprehensive Foundation (2. bs.). United States: Prentice Hall, Hoboken.
- James, G., Witten, D., Hastie, T., Tibshirani, R. (2021). An Introduction to Statistical Learning: with Applications in R (1. bs.). Almanya: Springer.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Mathematical Sciences
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
November 30, 2023
Publication Date
December 1, 2023
Submission Date
May 13, 2023
Acceptance Date
September 1, 2023
Published in Issue
Year 2023 Volume: 13 Number: 4
APA
Sidal, F., & Altun, Y. (2023). Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi. Journal of the Institute of Science and Technology, 13(4), 2934-2944. https://doi.org/10.21597/jist.1296789
AMA
1.Sidal F, Altun Y. Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi. J. Inst. Sci. and Tech. 2023;13(4):2934-2944. doi:10.21597/jist.1296789
Chicago
Sidal, Furkan, and Yener Altun. 2023. “Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı Ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi”. Journal of the Institute of Science and Technology 13 (4): 2934-44. https://doi.org/10.21597/jist.1296789.
EndNote
Sidal F, Altun Y (December 1, 2023) Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi. Journal of the Institute of Science and Technology 13 4 2934–2944.
IEEE
[1]F. Sidal and Y. Altun, “Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi”, J. Inst. Sci. and Tech., vol. 13, no. 4, pp. 2934–2944, Dec. 2023, doi: 10.21597/jist.1296789.
ISNAD
Sidal, Furkan - Altun, Yener. “Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı Ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi”. Journal of the Institute of Science and Technology 13/4 (December 1, 2023): 2934-2944. https://doi.org/10.21597/jist.1296789.
JAMA
1.Sidal F, Altun Y. Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi. J. Inst. Sci. and Tech. 2023;13:2934–2944.
MLA
Sidal, Furkan, and Yener Altun. “Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı Ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi”. Journal of the Institute of Science and Technology, vol. 13, no. 4, Dec. 2023, pp. 2934-4, doi:10.21597/jist.1296789.
Vancouver
1.Furkan Sidal, Yener Altun. Atık Su Arıtma Tesislerinde Biyokimyasal Oksijen İhtiyacının Yapay Sinir Ağı ve Regresyon Analiziyle Tahmin Edilmesi. J. Inst. Sci. and Tech. 2023 Dec. 1;13(4):2934-4. doi:10.21597/jist.1296789
Cited By
Sustainable Wastewater Management: Treatment Plant Investment Predictions in Turkey
Yildiz Social Science Review
https://doi.org/10.51803/yssr.1681392