Research Article

Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli

Volume: 8 Number: 1 March 25, 2025
EN TR

Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli

Abstract

Kişisel ve ticari ulaşım için yaygın olarak kullanılan motorlu kara taşıtlarının üretiminden hurdaya ayrılmasına kadar geçen süreçte çeşitli kurum ve kuruluşlar tarafından toplanan ve saklanan önemli bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgilerin kayıt altına alınması, denetim ve takip işlemlerini kolaylaştırmanın yanında, sürücü ve araçların güvenliğini sağlamak, trafik akışını düzenlemek, çevre kirliliğini azaltmak ve araç sahipleri ve sürücüleri çeşitli risklere karşı korumak gibi Akıllı Ulaşım Sistemlerinin temel hedeflerine hizmet eder. Ancak, araçlarla ilgili işlemlerde rol alan birçok resmi ya da özel kurumun kendi merkezi veri yönetim sistemlerine sahip olmasından kaynaklanan tek nokta hatası, kurumlar arası iş birliğinin yetersizliği, verilerin kayıt altına alınmasındaki zorluklar bazı sorunların ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir. Bu sorunlar içerisinde özellikle ikinci el araç pazarında aracın geçmişine ait bilgilere ulaşmadaki zorluklar, kaza geçmişi ve bakım-onarım kayıtlarının yetersizliği, sigorta dolandırıcılığı, hile ve veri manipülasyonu ön plana çıkmaktadır. Bu makalede, araçlarla ilgili verilerin depolanması, yönetimi ve takibini daha verimli ve güvenli bir şekilde yapabilmek için Hyperledger Fabric özel-izinli blokzincir teknolojisi ile özel dağıtık dosya depolama (Private InterPlanetary File System - IPFS) teknolojisinin entegrasyonundan oluşan bir veri yönetim modeli önerilmiştir. Araçlarla ilgili işlemlerde kurumlar arası iş birliğinin daha şeffaf, güvenli ve güvenilir bir şekilde gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca araçlarla ilgili çeşitli verilerin depolanması ve yönetilmesi için geniş kapsamlı, ölçeklenebilir ve paylaşımlı bir altyapı oluşturmak amaçlanmıştır. Önerilen blokzincir ağ modeli araçlarla ilgili kurumsal hizmetlerin dijitalleştirilmesine, kâğıt tabanlı belge kullanımın azaltılmasına, iş ve işlem süreçlerinin sadeleştirilmesine ve maliyetlerin azaltılmasına katkı sağlayacağı gibi kurumlar arasında iş birliğini sağlama, iş akış süreçlerini ve veri yönetim modellerini daha güvenli ve güvenilir hale getirme noktasında yeni bir perspektif oluşturmakta ve gelecekte kamusal hizmetlerin daha fazla dijitalleşmesi ve şeffaflaşması için örnek teşkil etmektedir.

Keywords

References

  1. Abbade, L. R., Ribeiro, F. M., Da Silva, M. H. (2020). Blockchain Applied to Vehicular Odometers. IEEE Network, 34(1), 62–68. https://doi.org/10.1109/MNET.001.1900162
  2. Abdullah Lajam, O., & Ahmed Helmy, T. (2021). Performance Evaluation of IPFS in Private Networks. In 2021 4th International Conference on Data Storage and Data Engineering (pp. 77–84). New York, NY, USA: ACM. https://doi.org/10.1145/3456146.3456159
  3. Abubakar, M., McCarron, P., Jaroucheh, Z., Al Dubai, A., & Buchanan, B. (2021). Blockchain-based Platform for Secure Sharing and Validation of Vaccination Certificates. In 2021 14th International Conference on Security of Information and Networks (SIN) (pp. 1–8). IEEE. https://doi.org/10.1109/SIN54109.2021.9699221
  4. Akçi, Y. (2016). İkinci El Omobil: Tüketici Bakışıyla. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(1), 329. https://doi.org/10.14520/adyusbd.68749
  5. Ali, H., Ahmad, J., Jaroucheh, Z., Papadopoulos, P., Pitropakis, N., Lo, O., . . . Buchanan, W. J. (2022). Trusted Threat Intelligence Sharing in Practice and Performance Benchmarking through the Hyperledger Fabric Platform. Entropy (Basel, Switzerland), 24(10). https://doi.org/10.3390/e24101379
  6. Alsadı, M., Yıldırım, S., Gulsecen, S., Kose, B. O., & Coskun, V. (2019). Akıllı Araç Ekosistemlerinde Blockchain Tabanlı Güvenli Veri Yönetim Modeli. In 3rd International Symposium on Multidisciplinary Studies and Innovative Technologies: Ankara, Turkey, October 11-13, 2019 (pp. 1–5). Piscataway, NJ: IEEE. https://doi.org/10.1109/ISMSIT.2019.8932885
  7. ARTES Bilgi Sistemleri (2018). Araç Tescil Sistemi (TescilGerekliEvrak). Retrieved from https://portal.tnb.org.tr/Artes/Sayfalar/TescilGerekliEvrak.aspx
  8. Athanere, S., & Thakur, R. (2022). Blockchain based hierarchical semi-decentralized approach using IPFS for secure and efficient data sharing. Journal of King Saud University, Computer and Information Sciences, 34(4), 1523–1534. https://doi.org/10.1016/j.jksuci.2022.01.019

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Data Security and Protection

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

March 19, 2025

Publication Date

March 25, 2025

Submission Date

February 20, 2025

Acceptance Date

March 11, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 1

APA
Onur, S., Tektaş, M., Özer, İ., Çelik, U., Dönmez, E., & Pense, C. (2025). Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi, 8(1), 285-299. https://doi.org/10.51513/jitsa.1644011
AMA
1.Onur S, Tektaş M, Özer İ, Çelik U, Dönmez E, Pense C. Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Jitsa. 2025;8(1):285-299. doi:10.51513/jitsa.1644011
Chicago
Onur, Suat, Mehmet Tektaş, İlyas Özer, Ufuk Çelik, Emrah Dönmez, and Caner Pense. 2025. “Motorlu Kara Taşıtlarında Güvenli Ve Güvenilir Veri Yönetim Modeli”. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi 8 (1): 285-99. https://doi.org/10.51513/jitsa.1644011.
EndNote
Onur S, Tektaş M, Özer İ, Çelik U, Dönmez E, Pense C (March 1, 2025) Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8 1 285–299.
IEEE
[1]S. Onur, M. Tektaş, İ. Özer, U. Çelik, E. Dönmez, and C. Pense, “Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli”, Jitsa, vol. 8, no. 1, pp. 285–299, Mar. 2025, doi: 10.51513/jitsa.1644011.
ISNAD
Onur, Suat - Tektaş, Mehmet - Özer, İlyas - Çelik, Ufuk - Dönmez, Emrah - Pense, Caner. “Motorlu Kara Taşıtlarında Güvenli Ve Güvenilir Veri Yönetim Modeli”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8/1 (March 1, 2025): 285-299. https://doi.org/10.51513/jitsa.1644011.
JAMA
1.Onur S, Tektaş M, Özer İ, Çelik U, Dönmez E, Pense C. Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Jitsa. 2025;8:285–299.
MLA
Onur, Suat, et al. “Motorlu Kara Taşıtlarında Güvenli Ve Güvenilir Veri Yönetim Modeli”. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi, vol. 8, no. 1, Mar. 2025, pp. 285-99, doi:10.51513/jitsa.1644011.
Vancouver
1.Suat Onur, Mehmet Tektaş, İlyas Özer, Ufuk Çelik, Emrah Dönmez, Caner Pense. Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Jitsa. 2025 Mar. 1;8(1):285-99. doi:10.51513/jitsa.1644011