Araştırma Makalesi

Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli

Cilt: 8 Sayı: 1 25 Mart 2025
PDF İndir
EN TR

Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli

Öz

Kişisel ve ticari ulaşım için yaygın olarak kullanılan motorlu kara taşıtlarının üretiminden hurdaya ayrılmasına kadar geçen süreçte çeşitli kurum ve kuruluşlar tarafından toplanan ve saklanan önemli bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgilerin kayıt altına alınması, denetim ve takip işlemlerini kolaylaştırmanın yanında, sürücü ve araçların güvenliğini sağlamak, trafik akışını düzenlemek, çevre kirliliğini azaltmak ve araç sahipleri ve sürücüleri çeşitli risklere karşı korumak gibi Akıllı Ulaşım Sistemlerinin temel hedeflerine hizmet eder. Ancak, araçlarla ilgili işlemlerde rol alan birçok resmi ya da özel kurumun kendi merkezi veri yönetim sistemlerine sahip olmasından kaynaklanan tek nokta hatası, kurumlar arası iş birliğinin yetersizliği, verilerin kayıt altına alınmasındaki zorluklar bazı sorunların ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir. Bu sorunlar içerisinde özellikle ikinci el araç pazarında aracın geçmişine ait bilgilere ulaşmadaki zorluklar, kaza geçmişi ve bakım-onarım kayıtlarının yetersizliği, sigorta dolandırıcılığı, hile ve veri manipülasyonu ön plana çıkmaktadır. Bu makalede, araçlarla ilgili verilerin depolanması, yönetimi ve takibini daha verimli ve güvenli bir şekilde yapabilmek için Hyperledger Fabric özel-izinli blokzincir teknolojisi ile özel dağıtık dosya depolama (Private InterPlanetary File System - IPFS) teknolojisinin entegrasyonundan oluşan bir veri yönetim modeli önerilmiştir. Araçlarla ilgili işlemlerde kurumlar arası iş birliğinin daha şeffaf, güvenli ve güvenilir bir şekilde gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca araçlarla ilgili çeşitli verilerin depolanması ve yönetilmesi için geniş kapsamlı, ölçeklenebilir ve paylaşımlı bir altyapı oluşturmak amaçlanmıştır. Önerilen blokzincir ağ modeli araçlarla ilgili kurumsal hizmetlerin dijitalleştirilmesine, kâğıt tabanlı belge kullanımın azaltılmasına, iş ve işlem süreçlerinin sadeleştirilmesine ve maliyetlerin azaltılmasına katkı sağlayacağı gibi kurumlar arasında iş birliğini sağlama, iş akış süreçlerini ve veri yönetim modellerini daha güvenli ve güvenilir hale getirme noktasında yeni bir perspektif oluşturmakta ve gelecekte kamusal hizmetlerin daha fazla dijitalleşmesi ve şeffaflaşması için örnek teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbade, L. R., Ribeiro, F. M., Da Silva, M. H. (2020). Blockchain Applied to Vehicular Odometers. IEEE Network, 34(1), 62–68. https://doi.org/10.1109/MNET.001.1900162
  2. Abdullah Lajam, O., & Ahmed Helmy, T. (2021). Performance Evaluation of IPFS in Private Networks. In 2021 4th International Conference on Data Storage and Data Engineering (pp. 77–84). New York, NY, USA: ACM. https://doi.org/10.1145/3456146.3456159
  3. Abubakar, M., McCarron, P., Jaroucheh, Z., Al Dubai, A., & Buchanan, B. (2021). Blockchain-based Platform for Secure Sharing and Validation of Vaccination Certificates. In 2021 14th International Conference on Security of Information and Networks (SIN) (pp. 1–8). IEEE. https://doi.org/10.1109/SIN54109.2021.9699221
  4. Akçi, Y. (2016). İkinci El Omobil: Tüketici Bakışıyla. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(1), 329. https://doi.org/10.14520/adyusbd.68749
  5. Ali, H., Ahmad, J., Jaroucheh, Z., Papadopoulos, P., Pitropakis, N., Lo, O., . . . Buchanan, W. J. (2022). Trusted Threat Intelligence Sharing in Practice and Performance Benchmarking through the Hyperledger Fabric Platform. Entropy (Basel, Switzerland), 24(10). https://doi.org/10.3390/e24101379
  6. Alsadı, M., Yıldırım, S., Gulsecen, S., Kose, B. O., & Coskun, V. (2019). Akıllı Araç Ekosistemlerinde Blockchain Tabanlı Güvenli Veri Yönetim Modeli. In 3rd International Symposium on Multidisciplinary Studies and Innovative Technologies: Ankara, Turkey, October 11-13, 2019 (pp. 1–5). Piscataway, NJ: IEEE. https://doi.org/10.1109/ISMSIT.2019.8932885
  7. ARTES Bilgi Sistemleri (2018). Araç Tescil Sistemi (TescilGerekliEvrak). Retrieved from https://portal.tnb.org.tr/Artes/Sayfalar/TescilGerekliEvrak.aspx
  8. Athanere, S., & Thakur, R. (2022). Blockchain based hierarchical semi-decentralized approach using IPFS for secure and efficient data sharing. Journal of King Saud University, Computer and Information Sciences, 34(4), 1523–1534. https://doi.org/10.1016/j.jksuci.2022.01.019

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Veri Güvenliği ve Korunması

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

19 Mart 2025

Yayımlanma Tarihi

25 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

20 Şubat 2025

Kabul Tarihi

11 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Onur, S., Tektaş, M., Özer, İ., Çelik, U., Dönmez, E., & Pense, C. (2025). Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 8(1), 285-299. https://doi.org/10.51513/jitsa.1644011
AMA
1.Onur S, Tektaş M, Özer İ, Çelik U, Dönmez E, Pense C. Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Jitsa. 2025;8(1):285-299. doi:10.51513/jitsa.1644011
Chicago
Onur, Suat, Mehmet Tektaş, İlyas Özer, Ufuk Çelik, Emrah Dönmez, ve Caner Pense. 2025. “Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8 (1): 285-99. https://doi.org/10.51513/jitsa.1644011.
EndNote
Onur S, Tektaş M, Özer İ, Çelik U, Dönmez E, Pense C (01 Mart 2025) Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8 1 285–299.
IEEE
[1]S. Onur, M. Tektaş, İ. Özer, U. Çelik, E. Dönmez, ve C. Pense, “Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli”, Jitsa, c. 8, sy 1, ss. 285–299, Mar. 2025, doi: 10.51513/jitsa.1644011.
ISNAD
Onur, Suat - Tektaş, Mehmet - Özer, İlyas - Çelik, Ufuk - Dönmez, Emrah - Pense, Caner. “Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 8/1 (01 Mart 2025): 285-299. https://doi.org/10.51513/jitsa.1644011.
JAMA
1.Onur S, Tektaş M, Özer İ, Çelik U, Dönmez E, Pense C. Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Jitsa. 2025;8:285–299.
MLA
Onur, Suat, vd. “Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, c. 8, sy 1, Mart 2025, ss. 285-99, doi:10.51513/jitsa.1644011.
Vancouver
1.Suat Onur, Mehmet Tektaş, İlyas Özer, Ufuk Çelik, Emrah Dönmez, Caner Pense. Motorlu kara taşıtlarında güvenli ve güvenilir veri yönetim modeli. Jitsa. 01 Mart 2025;8(1):285-99. doi:10.51513/jitsa.1644011