TR
EN
Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi
Abstract
Küresel havacılık sektöründe artan trafik hacmi ve iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik uluslararası hedefler, havalimanı operasyonlarının çevresel etkilerinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda havalimanı yer operasyonları, özellikle yer hizmetleri kapsamında kullanılan araç ve ekipmanlar nedeniyle, doğrudan kontrol edilebilir emisyon kaynakları arasında önemli bir yer tutmaktadır. Buna karşın, mevcut literatürde karbonsuzlaştırma tartışmalarının büyük ölçüde uçuş operasyonlarına odaklandığı, yer operasyonlarının ise görece sınırlı biçimde ele alındığı görülmektedir. Bu çalışma, 2020–2025 yılları arasında yayımlanan akademik çalışmalar ve sektörel raporları inceleyerek, havalimanı yer operasyonlarında karbonsuzlaştırmaya yönelik araştırma eğilimlerini ve literatürdeki temel odak alanlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Web of Science, Scopus ve Google Akademik veri tabanlarında gerçekleştirilen tarama sonucunda elde edilen 263 yayından, konuya doğrudan odaklanan 66 çalışma ayrıntılı incelemeye dâhil edilmiştir. İncelenen çalışmalar; yer hizmetleri ekipmanlarının elektrifikasyonu, sürdürülebilir taksi uygulamaları ve dijitalleşme temaları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Analiz bulguları, literatürde teknolojik çözümlerin çevresel etkilerine güçlü bir vurgu yapıldığını; buna karşılık bu çözümlerin ekonomik sürdürülebilirliği, altyapısal gereksinimleri ve farklı ölçeklerdeki havalimanlarına uygulanabilirliği gibi konuların yeterince derinlemesine ele alınmadığını göstermektedir. Bu çalışma, söz konusu eksiklikten hareketle, havalimanı yer operasyonlarında karbonsuzlaştırma sürecinin teknik boyutların ötesinde yönetsel ve yapısal bir dönüşüm olarak ele alınması gerektiğine dikkat çekmektedir.
Keywords
- Havalimanı yer operasyonları
- karbonsuzlaştırma
- yer hizmetleri ekipmanları (GSU)
- sürdürülebilir taksi
- operasyonel sürdürülebilirlik
Supporting Institution
Bu çalışma herhangi bir kurum, kuruluş veya fon tarafından desteklenmemiştir.
Ethical Statement
Bu çalışma, insan veya hayvan denekler üzerinde herhangi bir deney, anket ya da gözlemsel veri toplama süreci içermemektedir. Çalışma tamamen açık erişimli ikincil kaynakların incelenmesine dayalıdır. Bu nedenle etik kurul izni gerekmemektedir. Araştırma sürecinde bilimsel ve akademik etik ilkelere uygun hareket edilmiştir.
References
- Airbus. (2021). Engine-off taxiing: Operational and environmental benefits. Airbus.
- Airports Council International. (2023). Airport carbon accreditation annual report 2023. Airports Council International.
- Cardiff University. (2022). Decarbonising airport ground operations: Pathways and challenges. Cardiff University Press.
- Ceylan, H., & Sezer, E. (2026). Ağırlık denge optimizasyonunun uçuş performansı ve yakıt verimliliğine etkisi. İçinde S. Bardak (Ed.), Mühendislik alanında uluslararası çalışmalar (ss. 23–39). Serüven Yayınevi.
- Couto, R., & Baltazar, M. (2025). Airport sustainability transitions: A multi-level perspective approach. Journal of Air Transport Management, 104, Article 102310.
- Delgado, L., & Prats, X. (2020). Economic assessment of airport operational decarbonisation strategies. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 86, Article 102430.
- Dziedzic, M., & Warnock-Smith, D. (2021). The role of regional airports in the low-carbon transition of aviation. Transport Policy, 110, 74–85.
- Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Capstone.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Environmental Management (Other), Environmentally Sustainable Engineering, Sustainability and Energy
Journal Section
Review
Publication Date
October 27, 2026
Submission Date
February 9, 2026
Acceptance Date
August 17, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 9 Number: 2
APA
Ceylan, H., & Güven, G. (2026). Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi, 9(2), 219-237. https://doi.org/10.51513/jitsa.1885603
AMA
1.Ceylan H, Güven G. Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi. Jitsa. 2026;9(2):219-237. doi:10.51513/jitsa.1885603
Chicago
Ceylan, Hamza, and Gözde Güven. 2026. “Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi 9 (2): 219-37. https://doi.org/10.51513/jitsa.1885603.
EndNote
Ceylan H, Güven G (October 1, 2026) Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 9 2 219–237.
IEEE
[1]H. Ceylan and G. Güven, “Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi”, Jitsa, vol. 9, no. 2, pp. 219–237, Oct. 2026, doi: 10.51513/jitsa.1885603.
ISNAD
Ceylan, Hamza - Güven, Gözde. “Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi 9/2 (October 1, 2026): 219-237. https://doi.org/10.51513/jitsa.1885603.
JAMA
1.Ceylan H, Güven G. Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi. Jitsa. 2026;9:219–237.
MLA
Ceylan, Hamza, and Gözde Güven. “Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi”. Akıllı Ulaşım Sistemleri Ve Uygulamaları Dergisi, vol. 9, no. 2, Oct. 2026, pp. 219-37, doi:10.51513/jitsa.1885603.
Vancouver
1.Hamza Ceylan, Gözde Güven. Teknolojik Çözümlerden Yönetsel Dönüşüme: Havalimanı Yer Operasyonlarında Karbonsuzlaştırmanın Çok Boyutlu İncelenmesi. Jitsa. 2026 Oct. 1;9(2):219-37. doi:10.51513/jitsa.1885603