Research Article

Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Volume: 7 Number: 2 December 25, 2024
TR EN

Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Abstract

Ağır metaller, çevrede birikebilme yetenekleri ile su ekosistemine ve balık tüketimi yoluyla da insanlara taşınabilirler. Biyolojik olarak parçalanamadıkları için ağır metallerin insan sağlığına ciddi zarar verme potansiyeli bulunmaktadır. Karaman ilinin su ürünleri üretimi potansiyelinin yetersiz olması su ürünlerinin farklı bölgelerden gelmesine yol açmıştır. Farklı ekolojik bölgelerden gelen balık türlerinin metal seviyeleri ile ilgili Karaman ilinde daha önce bir çalışma yapılmamıştır. Karaman ilinde 2023 yılında yerel pazardan alınan halkın çok tükettiği sekiz balık türünün (gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss), barbun (Mullus barbatus), çipura (Sparus aurata), hamsi (Engraulis encrasicolus), istavrit (Trachurus mediterraneus), kupes (Boops boops), levrek (Dicentrarchus labrax) ve mercan (Pagrus pagrus)) kas metal biyobirikimleri ve tüketiminin insan sağlığı üzerindeki olası etkileri araştırılmıştır. Metal konsantrasyonları (As, Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni ve Zn) İndüktif Eşleşmiş Plazma - Optik Emisyon Spektrometresi (ICP-OES) cihazıyla belirlenmiştir. Tespit edilen metal konsantrasyonları ulusal ve uluslararası yönetmeliklerin maksimum izin verilebilir limitleri ile kıyaslanmıştır. İnorganik arsenik (iAs) ortalama konsantrasyonun mercan (0,233 mg/kg) balığında, kadmiyum (Cd) ortalama konsantrasyonlarının ise istavrit (0,060 mg/kg), kupes (0,063 mg/kg) ve mercan (0,171 mg/kg) balıklarında yönetmeliklerin maksimum izin verilebilir limitlerini aştığı bulunmuştur. Sağlık riski değerlendirme yöntemleri (Tahmini Günlük Alım, Hedef Tehlike Oranı, Tehlike İndeksi), incelenen balık türlerinin tüketiminin güvenli olduğunu göstermiştir.

Keywords

Supporting Institution

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi

Project Number

KMÜ BAP 10-M-22

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kurul iznine gerek yoktur.

Thanks

Bu çalışma; Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonunca kabul edilen “10-M-22 numaralı” proje kapsamında desteklenmiştir.

References

  1. Aktop, Y., & Çağatay, İ. T. (2020). Ağır metallerin balıklarda birikimi ve etkileri. Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 37-44.
  2. Almafrachi, H. A. A., Gümüş, N. E., & Çorak Öcal, İ. (2024). Heavy metal bioaccumulation in fish: ımplications for human health risk assessment in ten commercial fish species from Konya, Türkiye. International Journal of Environmental Science and Technology. doi: 10.1007/s13762-024-05875-3
  3. AOAC. (2016). Appendix F: Guidelines for standard method performance requirements. Erişim tarihi: 13 Mart 2024, https://www.aoac.org/wp-content/uploads/2019/08/app_f.pdf
  4. Akturfan, M., & Dağcı, T. (2024). Ramazan Yemeklerinde Sosyo-Kültürel Değişim: Karaman İli Örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 13-31. doi: 10.18506/anemon. 1239749
  5. Aşıkkutlu, B., Gümüş, N. E., & Akköz, C. (2021). Water quality properties of.org Acı Lake and Meke Lake (Konya, Turkey). LimnoFish-Journal of Limnology and Freshwater Fisheries Research, 7(3), 260-270. doi: 10.17216/limnofish.799091
  6. Bat, L., Şahin, F., Öztekin, A., Arici, E., & Yardim Ö. (2019). Assessment of Cd, Hg, Pb, Cu and Zn amounts in muscles of Cyprinus carpio from Karasu Stream, Sinop. Current Agriculture Research Journal, 7(2), 171–180. doi: 10.12944/carj.7.2.05
  7. Brix, K. V., Schlekat, C. E., & Garman, E. R. (2017). The mechanisms of nickel toxicity in aquatic environments: An adverse outcome pathway analysis. Environmental Toxicology and Chemistry, 36, 1128-1137. doi: 10.1002/etc.3706
  8. Bosch, A. C., O'Neill, B., Sigge, G. O., Kerwath, S. E., & Hoffman, L.C. (2016) Heavy metals in marine fish meat and consumer health: a review. Agricultural and Food Sciences, Environmental Science, 96(1), 32–48. doi: 10.1002/jsfa.7360

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Hydrobiology

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 25, 2024

Submission Date

June 26, 2024

Acceptance Date

October 7, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 7 Number: 2

APA
Gümüş, N. E., Gökbel, F., & Aydın, Z. (2024). Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri. Çanakkale Onsekiz Mart University Journal of Marine Sciences and Fisheries, 7(2), 127-137. https://doi.org/10.46384/jmsf.1504851
AMA
1.Gümüş NE, Gökbel F, Aydın Z. Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri. JMSF. 2024;7(2):127-137. doi:10.46384/jmsf.1504851
Chicago
Gümüş, Numan Emre, Fuat Gökbel, and Ziya Aydın. 2024. “Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi Ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri”. Çanakkale Onsekiz Mart University Journal of Marine Sciences and Fisheries 7 (2): 127-37. https://doi.org/10.46384/jmsf.1504851.
EndNote
Gümüş NE, Gökbel F, Aydın Z (December 1, 2024) Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri. Çanakkale Onsekiz Mart University Journal of Marine Sciences and Fisheries 7 2 127–137.
IEEE
[1]N. E. Gümüş, F. Gökbel, and Z. Aydın, “Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri”, JMSF, vol. 7, no. 2, pp. 127–137, Dec. 2024, doi: 10.46384/jmsf.1504851.
ISNAD
Gümüş, Numan Emre - Gökbel, Fuat - Aydın, Ziya. “Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi Ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri”. Çanakkale Onsekiz Mart University Journal of Marine Sciences and Fisheries 7/2 (December 1, 2024): 127-137. https://doi.org/10.46384/jmsf.1504851.
JAMA
1.Gümüş NE, Gökbel F, Aydın Z. Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri. JMSF. 2024;7:127–137.
MLA
Gümüş, Numan Emre, et al. “Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi Ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri”. Çanakkale Onsekiz Mart University Journal of Marine Sciences and Fisheries, vol. 7, no. 2, Dec. 2024, pp. 127-3, doi:10.46384/jmsf.1504851.
Vancouver
1.Numan Emre Gümüş, Fuat Gökbel, Ziya Aydın. Karaman İlinde Tüketilen Balıklarda Ağır Metal Birikimi ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri. JMSF. 2024 Dec. 1;7(2):127-3. doi:10.46384/jmsf.1504851

Cited By