KÜRESEL EKONOMİK REKABET: MODERN SAVAŞIN SİSTEMİK CEPHESİ
Abstract
Bu çalışma, küresel ekonomik rekabetin günümüz uluslararası sisteminde klasik piyasa rekabeti anlayışının ötesine geçerek modern stratejik çatışmanın süreklilik arz eden ve sistemik bir boyutu haline geldiğini ileri sürmektedir. Ekonomik yaptırımlar, finansal sistemlerden dışlama mekanizmaları, teknoloji transferlerine yönelik kısıtlamalar, enerji bağımlılıkları ve küresel tedarik zincirlerinde gözlenen yeniden yapılanma süreçleri, devletlerin askeri güç kullanımına başvurmadan rakipleri üzerinde yapısal ve uzun vadeli stratejik baskı kurabildiğini göstermektedir. Makale, bu dönüşümü savaşın değişen doğası bağlamında kavramsal ve analitik bir çerçeve içinde ele almakta; ekonomik araçların hangi mekanizmalar aracılığıyla süreklilik arz eden bir çatışma pratiğine dönüştüğünü incelemektedir. Nitel araştırma tasarımı çerçevesinde yürütülen çalışmada, Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasındaki stratejik ekonomik rekabet, Rusya’ya yönelik yaptırım rejimleri, İran’a uygulanan uzun süreli ekonomik yaptırımlar ve Avrupa Birliği’nin enerji güvenliği kırılganlığı karşılaştırmalı vaka analizi yöntemiyle değerlendirilmektedir. Bu vakalar, ekonomik gücün farklı biçimlerde nasıl bir stratejik baskı ve çatışma aracı olarak işlev gördüğünü ortaya koyan tamamlayıcı örnekler olarak ele alınmaktadır. Bulgular, ekonomik araçların yalnızca tamamlayıcı politika unsurları olmadığını; farklı bağlamlarda yapısal rekabet, yaptırım temelli dışlama, ekonomik izolasyon ve enerji bağımlılığı üzerinden modern stratejik çatışmanın merkezî bileşenleri haline gelebildiğini göstermektedir. İncelenen vakalar, ekonomik araçların hem uzun vadeli rekabet süreçlerinde hem de kriz dönemlerinde devletlerin davranışlarını şekillendiren etkili güç unsurları olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır. Bu çerçevede çalışma, ekonomik rekabet ile savaş arasındaki sınırların giderek geçirgen hale geldiğini göstermekte ve savaş ile rekabet kavramlarının yeniden değerlendirilmesini gerektiren teorik ve analitik çıkarımlar sunmaktadır.
Keywords
Küresel Ekonomik Rekabet, Ekonomik Savaş, Yaptırımlar, Jeoekonomi, Uluslararası Sistem
Supporting Institution
Ethical Statement
References
- Aiyar, S., Gopinath, G., Presbitero, A. F., & Topalova, P. (2023). Geo-economic fragmentation and the future of multilateralism (IMF Staff Discussion Note No. SDN/2023/001). International Monetary Fund.
- Baldwin, D. A. (1985). Economic statecraft. Princeton University Press.
- Bown, C. P. (2020). The 2018–2019 trade conflict: A one-year assessment and outlook. Asian Economic Policy Review, 15(1), 85–100. https://doi.org/10.22004/ag.econ.301008
- Clausewitz, C. von. (1976). On war (M. Howard & P. Paret, Eds.). Princeton University Press. (Original work published 1832)
- Drezner, D. W. (2011). Sanctions sometimes smart: Targeted sanctions in theory and practice. International Studies Review, 13(1), 96–108. https://doi.org/10.1111/j.1468-2486.2010.01001.x
- Farrell, H., & Newman, A. L. (2019). Weaponized interdependence: How global economic networks shape state coercion. International Security, 44(1), 42–79. https://doi.org/10.1162/isec_a_00351
- Farrell, H., & Newman, A. L. (2023). Weaponized interdependence and global economic conflict. Foreign Affairs, 102(2), 70–83.
- Gilpin, R. (2001). Global political economy: Understanding the international economic order. Princeton University Press.
- Goldthau, A., & Sitter, N. (2015). A liberal actor in a realist world: The European Union regulatory state and the global political economy of energy. Oxford University Press.
- Luttwak, E. N. (1990). From geopolitics to geoeconomics: Logic of conflict, grammar of commerce. The National Interest, (20), 17–23. https://www.jstor.org/stable/42894676