Research Article

Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Volume: 7 Number: 1 March 30, 2026
EN TR

Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, toplum temelli ruh sağlığı hizmetlerinde kilit rol oynayan birinci basamak sağlık hizmeti çalışanlarının ruh sağlığı okuryazarlığı (RSO) düzeylerini belirlemek ve ilişkili faktörleri ortaya koymaktır. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tipte tasarlanmış olup, ruh sağlığı birimleri dışında çalışan 139 hekim dışı sağlık personeli ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (RSOÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri de değerlendirilmiştir. Katılımcıların %93,5’i kadın, %79,9’u evli, %33,8’si hemşire, yaş ortalaması 40,32±8,18, meslekte ortalama hizmet süresi 17,43±8,85 yıl, %77’si önlisans/lisans mezunu ve %61,2’si gelirlerinin giderlerine denk olduğunu belirtmiştir. RSO düzeyleri genel olarak yüksek bulunmuş; ölçekten alınan toplam puan ortalaması 120,63±9,99’dur. Ölçek puanı ile genel sağlık durumu, ailesinde veya çevresinde ruhsal hastalık bulunması, ruh sağlığı eğitimi alma durumu, ruh sağlığı alanında çalışmayı isteme ve meslek değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmış fakat cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslekte geçirilen süre, medeni durum ve gelir durumu ile ölçek puanı arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Birinci basamak sağlık çalışanları, ruh sağlığının korunması ve geliştirilmesinde erken müdahale açısından stratejik bir öneme sahiptir. Hastalarla doğrudan temas hâlinde olan bu personelin ruhsal bozukluklara dair bilgi düzeylerinin yeterli olması, tanı ve tedavi süreçlerinde daha etkin rol almalarını sağlamaktadır. Bu doğrultuda, RSO’nın artırılmasına yönelik sürekli mesleki gelişim eğitimlerinin planlanması önerilmektedir.

Keywords

Supporting Institution

No financial support was received for this research.

Ethical Statement

The research was approved by the Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee of Sağlık Bilimleri Üniversitesi Istanbul/Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi(Decision No: 2024/71), and written permission was obtained from the institution where the study was conducted. Permission was obtained via email from the authors who conducted the validity and reliability study for the scale used in the research. The research was conducted in accordance with the principles of the Helsinki Declaration.

Thanks

No individuals or institutions other than the authors contributed to this research.

References

  1. Archer, J., Bower, P., Gilbody, S., Lovell, K., Richards, D., Gask, L., & Coventry, P. (2012). Collaborative care for depression and anxiety problems. The Cochrane Database of Systematic Reviews, 10, CD006525. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006525.pub2
  2. Corrigan, P. W., & Watson, A. C. (2002). Understanding the impact of stigma on people with mental illness. World Psychiatry, 1(1), 16–20. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1489832/
  3. Furnham, A., & Swami, V. (2018). Mental health literacy: A review of what it is and why it matters. International Perspectives in Psychology: Research, Practice, Consultation, 7(4), 240–257. https://doi.org/10.1037/ipp0000094
  4. Goldberg D. (2010). The detection and treatment of depression in the physically ill. World psychiatry : official journal of the World Psychiatric Association (WPA), 9(1), 16–20. https://doi.org/10.1002/j.2051-5545.2010.tb00256.x
  5. Jorm A. F. (2012). Mental health literacy: Empowering the community to take action for better mental health. The American Psychologist, 67(3), 231–243. https://doi.org/10.1037/a0025957
  6. Keeley, R., Engel, M., Reed, A., Brody, D., & Burke, B. L. (2018). Toward an emerging role for motivational ınterviewing in primary care. Current Psychiatry Reports, 20(6), 41. https://doi.org/10.1007/s11920-018-0901-3
  7. Kessler, R. C., Aguilar-Gaxiola, S., Alonso, J., Chatterji, S., Lee, S., Ormel, J., Ustün, T. B., & Wang, P. S. (2009). The global burden of mental disorders: an update from the WHO World Mental Health (WMH) surveys. Epidemiologia E Psichiatria Sociale, 18(1), 23–33. https://doi.org/10.1017/s1121189x00001421
  8. Khatri, R., Endalamaw, A., Erku, D., Wolka, E., Nigatu, F., Zewdie, A., & Assefa, Y. (2023). Continuity and care coordination of primary health care: a scoping review. BMC Health Services Research, 23(1),750. https://doi.org/10.1186/s12913-023-09718-8

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mental Health Nursing

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 30, 2026

Submission Date

November 11, 2025

Acceptance Date

February 10, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 7 Number: 1

APA
Koç, F., & Okanli, A. (2026). Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices, 7(1), 25-41. https://doi.org/10.58770/joinihp.1821593
AMA
1.Koç F, Okanli A. Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices. 2026;7(1):25-41. doi:10.58770/joinihp.1821593
Chicago
Koç, Filiz, and Ayşe Okanli. 2026. “Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”. Journal of Innovative Healthcare Practices 7 (1): 25-41. https://doi.org/10.58770/joinihp.1821593.
EndNote
Koç F, Okanli A (March 1, 2026) Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices 7 1 25–41.
IEEE
[1]F. Koç and A. Okanli, “Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”, Journal of Innovative Healthcare Practices, vol. 7, no. 1, pp. 25–41, Mar. 2026, doi: 10.58770/joinihp.1821593.
ISNAD
Koç, Filiz - Okanli, Ayşe. “Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”. Journal of Innovative Healthcare Practices 7/1 (March 1, 2026): 25-41. https://doi.org/10.58770/joinihp.1821593.
JAMA
1.Koç F, Okanli A. Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices. 2026;7:25–41.
MLA
Koç, Filiz, and Ayşe Okanli. “Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”. Journal of Innovative Healthcare Practices, vol. 7, no. 1, Mar. 2026, pp. 25-41, doi:10.58770/joinihp.1821593.
Vancouver
1.Filiz Koç, Ayşe Okanli. Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices. 2026 Mar. 1;7(1):25-41. doi:10.58770/joinihp.1821593