Determination of Mental Health Literacy Knowledge Levels of Primary Health Care Workers

Yıl 2026, Cilt: 7 Sayı: 1 , 25 - 41 , 30.03.2026

Filiz Koç , Ayşe Okanli

https://doi.org/10.58770/joinihp.1821593

https://izlik.org/JA22PK58SS

Öz

The aim of this study is to determine the mental health literacy (MHL) levels of primary healthcare workers, who play a key role in community-based mental health services, and to identify related factors. The study was designed as descriptive and cross-sectional and was conducted with 139 non-physician healthcare personnel working outside mental health units. Data were collected using a Personal Information Form and the Mental Health Literacy Scale (MHLS). Participants' socio-demographic characteristics were also assessed. Of the participants, 93.5% were female, 79.9% were married, 33.8% were nurses, the mean age was 40.32±8.18, the mean length of service in the profession was 17.43±8.85 years, 77% were associate degree/bachelor's degree graduates, and 61.2% stated that their income was sufficient to cover their expenses. MHL levels were generally found to be high; the mean total score on the scale was 120.63±9.99. Statistically significant differences were found between the scale score and general health status, presence of mental illness in the family or environment, mental health training status, desire to work in the field of mental health, and occupational variable; however, no significant differences were found between gender, age, educational status, length of service in the profession, marital status, income status, and scale score. Primary healthcare workers are of strategic importance in terms of early intervention for the protection and promotion of mental health. The adequate level of knowledge of this personnel, who are in direct contact with patients, regarding mental disorders enables them to play a more effective role in the diagnosis and treatment processes. In this regard, it is recommended that continuous professional development training programmes aimed at increasing mental health literacy be planned.

Anahtar Kelimeler

Primary health care services , mental health literacy , healthcare personnel education

Etik Beyan

The research was approved by the Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee of Sağlık Bilimleri Üniversitesi Istanbul/Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi(Decision No: 2024/71), and written permission was obtained from the institution where the study was conducted. Permission was obtained via email from the authors who conducted the validity and reliability study for the scale used in the research. The research was conducted in accordance with the principles of the Helsinki Declaration.

Destekleyen Kurum

No financial support was received for this research.

Teşekkür

No individuals or institutions other than the authors contributed to this research.

Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

https://izlik.org/JA22PK58SS

Öz

Bu araştırmanın amacı, toplum temelli ruh sağlığı hizmetlerinde kilit rol oynayan birinci basamak sağlık hizmeti çalışanlarının ruh sağlığı okuryazarlığı (RSO) düzeylerini belirlemek ve ilişkili faktörleri ortaya koymaktır. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tipte tasarlanmış olup, ruh sağlığı birimleri dışında çalışan 139 hekim dışı sağlık personeli ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (RSOÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri de değerlendirilmiştir. Katılımcıların %93,5’i kadın, %79,9’u evli, %33,8’si hemşire, yaş ortalaması 40,32±8,18, meslekte ortalama hizmet süresi 17,43±8,85 yıl, %77’si önlisans/lisans mezunu ve %61,2’si gelirlerinin giderlerine denk olduğunu belirtmiştir. RSO düzeyleri genel olarak yüksek bulunmuş; ölçekten alınan toplam puan ortalaması 120,63±9,99’dur. Ölçek puanı ile genel sağlık durumu, ailesinde veya çevresinde ruhsal hastalık bulunması, ruh sağlığı eğitimi alma durumu, ruh sağlığı alanında çalışmayı isteme ve meslek değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmış fakat cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslekte geçirilen süre, medeni durum ve gelir durumu ile ölçek puanı arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Birinci basamak sağlık çalışanları, ruh sağlığının korunması ve geliştirilmesinde erken müdahale açısından stratejik bir öneme sahiptir. Hastalarla doğrudan temas hâlinde olan bu personelin ruhsal bozukluklara dair bilgi düzeylerinin yeterli olması, tanı ve tedavi süreçlerinde daha etkin rol almalarını sağlamaktadır. Bu doğrultuda, RSO’nın artırılmasına yönelik sürekli mesleki gelişim eğitimlerinin planlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Birinci basamak sağlık hizmetleri , ruh sağlığı okuryazarlığı , sağlık personeli eğitimi

Etik Beyan

Araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul/Sancaktepe Şehit Prof.Dr.İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulun (Karar no:2024/71) tarafından onaylanmış olup, çalışmanın yapıldığı kurumdan yazılı izin alınmıştır. Araştırmada kullanılan ölçek için, geçerlik güvenirlik çalışması yapan yazarlardan E-mail yoluyla izin alınmıştır. Araştırmada Helsinki Deklarasyonu Prensipleri’ne uygun davranılmıştır.

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır.

Teşekkür

Bu araştırma için, yazarlar dışında katkı yapan kişi veya kurum bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Archer, J., Bower, P., Gilbody, S., Lovell, K., Richards, D., Gask, L., & Coventry, P. (2012). Collaborative care for depression and anxiety problems. The Cochrane Database of Systematic Reviews, 10, CD006525. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006525.pub2
• Corrigan, P. W., & Watson, A. C. (2002). Understanding the impact of stigma on people with mental illness. World Psychiatry, 1(1), 16–20. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1489832/
• Furnham, A., & Swami, V. (2018). Mental health literacy: A review of what it is and why it matters. International Perspectives in Psychology: Research, Practice, Consultation, 7(4), 240–257. https://doi.org/10.1037/ipp0000094
• Goldberg D. (2010). The detection and treatment of depression in the physically ill. World psychiatry : official journal of the World Psychiatric Association (WPA), 9(1), 16–20. https://doi.org/10.1002/j.2051-5545.2010.tb00256.x
• Jorm A. F. (2012). Mental health literacy: Empowering the community to take action for better mental health. The American Psychologist, 67(3), 231–243. https://doi.org/10.1037/a0025957
• Keeley, R., Engel, M., Reed, A., Brody, D., & Burke, B. L. (2018). Toward an emerging role for motivational ınterviewing in primary care. Current Psychiatry Reports, 20(6), 41. https://doi.org/10.1007/s11920-018-0901-3
• Kessler, R. C., Aguilar-Gaxiola, S., Alonso, J., Chatterji, S., Lee, S., Ormel, J., Ustün, T. B., & Wang, P. S. (2009). The global burden of mental disorders: an update from the WHO World Mental Health (WMH) surveys. Epidemiologia E Psichiatria Sociale, 18(1), 23–33. https://doi.org/10.1017/s1121189x00001421
• Khatri, R., Endalamaw, A., Erku, D., Wolka, E., Nigatu, F., Zewdie, A., & Assefa, Y. (2023). Continuity and care coordination of primary health care: a scoping review. BMC Health Services Research, 23(1),750. https://doi.org/10.1186/s12913-023-09718-8
• Kitchener, B. A., & Jorm, A. F. (2008). Mental health first aid: An international programme for early intervention. Early Intervention in Psychiatry, 2(1), 55–61. https://doi.org/10.1111/j.1751-7893.2007.00056.x
• Kutcher, S., Wei, Y., & Coniglio, C. (2016). Mental Health Literacy: Past, Present, and Future. Canadian journal of psychiatry. Revue Canadienne De Psychiatrie, 61(3), 154–158. https://doi.org/10.1177/0706743715616609
• Morgan, A. J., Ross, A., & Reavley, N. J. (2018). Systematic review and meta-analysis of Mental Health First Aid training: Effects on knowledge, stigma, and helping behaviour. PloS One, 13(5), e0197102. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0197102
• Ocaktan, M., Özdemir, O., & Akdur, R. (2004). Birinci basamakta ruh sağlığı hizmetleri. Kriz Dergisi, 12(2), 63-73. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000206
• O'Connor, M., & Casey, L. (2015). The Mental Health Literacy Scale (MHLS): A new scale-based measure of mental health literacy. Psychiatry Research, 229(1-2), 511–516. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2015.05.064
• Rajkumar, R. P. (2020). COVID-19 and mental health: A review of the existing literature. Asian Journal of Psychiatry, 52, 102066. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2020.102066
• Rameez, S., & Nasir, A. (2023). Barriers to mental health treatment in primary care practice in low- and middle-income countries in a post-covid era: A systematic review. Journal of Family Medicine and Primary Care, 12(8), 1485–1504. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_391_22
• Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12, 80. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80
• Thornicroft, G., Mehta, N., Clement, S., Evans-Lacko, S., Doherty, M., Rose, D., Koschorke, M., Shidhaye, R., O’Reilly, C., & Henderson, C. (2016). Evidence for effective interventions to reduce mental-health-related stigma and discrimination. The Lancet, 387(10023), 1123–1132. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)00298-6
• Tokur-Kesgin, M., Pehlivan, Ş., ve Uymaz, P. (2020). Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Derg, 21(2), 5-13. doi: 10.5455/apd.102104
• Vigo, D., Thornicroft, G., & Atun, R. (2016). Estimating the true global burden of mental illness. The Lancet Psychiatry, 3(2), 171–178. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(15)00505-2
• Wei, Y., McGrath, P. J., Hayden, J., & Kutcher, S. (2015). Mental health literacy measures evaluating knowledge, attitudes and help-seeking:A scoping review. BMC Psychiatry,15, 291.https://doi.org/10.1186/s12888-015-0681-9
• World Health Organization. (2019). Depression and other common mental disorders: Global health estimates. World Health Organization. https://apps.who.int/iris/handle/10665/254610
• World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240049338