Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi
Öz
Bu araştırmanın amacı, toplum temelli ruh sağlığı hizmetlerinde kilit rol oynayan birinci basamak sağlık hizmeti çalışanlarının ruh sağlığı okuryazarlığı (RSO) düzeylerini belirlemek ve ilişkili faktörleri ortaya koymaktır. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tipte tasarlanmış olup, ruh sağlığı birimleri dışında çalışan 139 hekim dışı sağlık personeli ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (RSOÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri de değerlendirilmiştir. Katılımcıların %93,5’i kadın, %79,9’u evli, %33,8’si hemşire, yaş ortalaması 40,32±8,18, meslekte ortalama hizmet süresi 17,43±8,85 yıl, %77’si önlisans/lisans mezunu ve %61,2’si gelirlerinin giderlerine denk olduğunu belirtmiştir. RSO düzeyleri genel olarak yüksek bulunmuş; ölçekten alınan toplam puan ortalaması 120,63±9,99’dur. Ölçek puanı ile genel sağlık durumu, ailesinde veya çevresinde ruhsal hastalık bulunması, ruh sağlığı eğitimi alma durumu, ruh sağlığı alanında çalışmayı isteme ve meslek değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmış fakat cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslekte geçirilen süre, medeni durum ve gelir durumu ile ölçek puanı arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Birinci basamak sağlık çalışanları, ruh sağlığının korunması ve geliştirilmesinde erken müdahale açısından stratejik bir öneme sahiptir. Hastalarla doğrudan temas hâlinde olan bu personelin ruhsal bozukluklara dair bilgi düzeylerinin yeterli olması, tanı ve tedavi süreçlerinde daha etkin rol almalarını sağlamaktadır. Bu doğrultuda, RSO’nın artırılmasına yönelik sürekli mesleki gelişim eğitimlerinin planlanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Archer, J., Bower, P., Gilbody, S., Lovell, K., Richards, D., Gask, L., & Coventry, P. (2012). Collaborative care for depression and anxiety problems. The Cochrane Database of Systematic Reviews, 10, CD006525. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006525.pub2
- Corrigan, P. W., & Watson, A. C. (2002). Understanding the impact of stigma on people with mental illness. World Psychiatry, 1(1), 16–20. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1489832/
- Furnham, A., & Swami, V. (2018). Mental health literacy: A review of what it is and why it matters. International Perspectives in Psychology: Research, Practice, Consultation, 7(4), 240–257. https://doi.org/10.1037/ipp0000094
- Goldberg D. (2010). The detection and treatment of depression in the physically ill. World psychiatry : official journal of the World Psychiatric Association (WPA), 9(1), 16–20. https://doi.org/10.1002/j.2051-5545.2010.tb00256.x
- Jorm A. F. (2012). Mental health literacy: Empowering the community to take action for better mental health. The American Psychologist, 67(3), 231–243. https://doi.org/10.1037/a0025957
- Keeley, R., Engel, M., Reed, A., Brody, D., & Burke, B. L. (2018). Toward an emerging role for motivational ınterviewing in primary care. Current Psychiatry Reports, 20(6), 41. https://doi.org/10.1007/s11920-018-0901-3
- Kessler, R. C., Aguilar-Gaxiola, S., Alonso, J., Chatterji, S., Lee, S., Ormel, J., Ustün, T. B., & Wang, P. S. (2009). The global burden of mental disorders: an update from the WHO World Mental Health (WMH) surveys. Epidemiologia E Psichiatria Sociale, 18(1), 23–33. https://doi.org/10.1017/s1121189x00001421
- Khatri, R., Endalamaw, A., Erku, D., Wolka, E., Nigatu, F., Zewdie, A., & Assefa, Y. (2023). Continuity and care coordination of primary health care: a scoping review. BMC Health Services Research, 23(1),750. https://doi.org/10.1186/s12913-023-09718-8
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ruh Sağlığı Hemşireliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
11 Kasım 2025
Kabul Tarihi
10 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 1