Araştırma Makalesi

Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Cilt: 7 Sayı: 1 30 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, toplum temelli ruh sağlığı hizmetlerinde kilit rol oynayan birinci basamak sağlık hizmeti çalışanlarının ruh sağlığı okuryazarlığı (RSO) düzeylerini belirlemek ve ilişkili faktörleri ortaya koymaktır. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tipte tasarlanmış olup, ruh sağlığı birimleri dışında çalışan 139 hekim dışı sağlık personeli ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (RSOÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri de değerlendirilmiştir. Katılımcıların %93,5’i kadın, %79,9’u evli, %33,8’si hemşire, yaş ortalaması 40,32±8,18, meslekte ortalama hizmet süresi 17,43±8,85 yıl, %77’si önlisans/lisans mezunu ve %61,2’si gelirlerinin giderlerine denk olduğunu belirtmiştir. RSO düzeyleri genel olarak yüksek bulunmuş; ölçekten alınan toplam puan ortalaması 120,63±9,99’dur. Ölçek puanı ile genel sağlık durumu, ailesinde veya çevresinde ruhsal hastalık bulunması, ruh sağlığı eğitimi alma durumu, ruh sağlığı alanında çalışmayı isteme ve meslek değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmış fakat cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslekte geçirilen süre, medeni durum ve gelir durumu ile ölçek puanı arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Birinci basamak sağlık çalışanları, ruh sağlığının korunması ve geliştirilmesinde erken müdahale açısından stratejik bir öneme sahiptir. Hastalarla doğrudan temas hâlinde olan bu personelin ruhsal bozukluklara dair bilgi düzeylerinin yeterli olması, tanı ve tedavi süreçlerinde daha etkin rol almalarını sağlamaktadır. Bu doğrultuda, RSO’nın artırılmasına yönelik sürekli mesleki gelişim eğitimlerinin planlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul/Sancaktepe Şehit Prof.Dr.İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulun (Karar no:2024/71) tarafından onaylanmış olup, çalışmanın yapıldığı kurumdan yazılı izin alınmıştır. Araştırmada kullanılan ölçek için, geçerlik güvenirlik çalışması yapan yazarlardan E-mail yoluyla izin alınmıştır. Araştırmada Helsinki Deklarasyonu Prensipleri’ne uygun davranılmıştır.

Teşekkür

Bu araştırma için, yazarlar dışında katkı yapan kişi veya kurum bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Archer, J., Bower, P., Gilbody, S., Lovell, K., Richards, D., Gask, L., & Coventry, P. (2012). Collaborative care for depression and anxiety problems. The Cochrane Database of Systematic Reviews, 10, CD006525. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006525.pub2
  2. Corrigan, P. W., & Watson, A. C. (2002). Understanding the impact of stigma on people with mental illness. World Psychiatry, 1(1), 16–20. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1489832/
  3. Furnham, A., & Swami, V. (2018). Mental health literacy: A review of what it is and why it matters. International Perspectives in Psychology: Research, Practice, Consultation, 7(4), 240–257. https://doi.org/10.1037/ipp0000094
  4. Goldberg D. (2010). The detection and treatment of depression in the physically ill. World psychiatry : official journal of the World Psychiatric Association (WPA), 9(1), 16–20. https://doi.org/10.1002/j.2051-5545.2010.tb00256.x
  5. Jorm A. F. (2012). Mental health literacy: Empowering the community to take action for better mental health. The American Psychologist, 67(3), 231–243. https://doi.org/10.1037/a0025957
  6. Keeley, R., Engel, M., Reed, A., Brody, D., & Burke, B. L. (2018). Toward an emerging role for motivational ınterviewing in primary care. Current Psychiatry Reports, 20(6), 41. https://doi.org/10.1007/s11920-018-0901-3
  7. Kessler, R. C., Aguilar-Gaxiola, S., Alonso, J., Chatterji, S., Lee, S., Ormel, J., Ustün, T. B., & Wang, P. S. (2009). The global burden of mental disorders: an update from the WHO World Mental Health (WMH) surveys. Epidemiologia E Psichiatria Sociale, 18(1), 23–33. https://doi.org/10.1017/s1121189x00001421
  8. Khatri, R., Endalamaw, A., Erku, D., Wolka, E., Nigatu, F., Zewdie, A., & Assefa, Y. (2023). Continuity and care coordination of primary health care: a scoping review. BMC Health Services Research, 23(1),750. https://doi.org/10.1186/s12913-023-09718-8

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ruh Sağlığı Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

11 Kasım 2025

Kabul Tarihi

10 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Koç, F., & Okanli, A. (2026). Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices, 7(1), 25-41. https://doi.org/10.58770/joinihp.1821593
AMA
1.Koç F, Okanli A. Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices. 2026;7(1):25-41. doi:10.58770/joinihp.1821593
Chicago
Koç, Filiz, ve Ayşe Okanli. 2026. “Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”. Journal of Innovative Healthcare Practices 7 (1): 25-41. https://doi.org/10.58770/joinihp.1821593.
EndNote
Koç F, Okanli A (01 Mart 2026) Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices 7 1 25–41.
IEEE
[1]F. Koç ve A. Okanli, “Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”, Journal of Innovative Healthcare Practices, c. 7, sy 1, ss. 25–41, Mar. 2026, doi: 10.58770/joinihp.1821593.
ISNAD
Koç, Filiz - Okanli, Ayşe. “Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”. Journal of Innovative Healthcare Practices 7/1 (01 Mart 2026): 25-41. https://doi.org/10.58770/joinihp.1821593.
JAMA
1.Koç F, Okanli A. Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices. 2026;7:25–41.
MLA
Koç, Filiz, ve Ayşe Okanli. “Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi”. Journal of Innovative Healthcare Practices, c. 7, sy 1, Mart 2026, ss. 25-41, doi:10.58770/joinihp.1821593.
Vancouver
1.Filiz Koç, Ayşe Okanli. Birinci Basamak Sağlık Hizmeti Çalışanlarının Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices. 01 Mart 2026;7(1):25-41. doi:10.58770/joinihp.1821593