Review

GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER

Volume: 8 Number: 1 July 31, 2025
TR EN

GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER

Abstract

Bu çalışmada, yapay zekâ ve makine öğrenmesi tekniklerinin gıda bilimi ve teknolojisi alanındaki güncel ve potansiyel uygulamaları kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın başlangıcında, makine öğrenmesine dair temel kavramlar, öğrenme türleri (denetimli, denetimsiz ve pekiştirmeli öğrenme) ve bu alanlarda yaygın olarak kullanılan geleneksel algoritmalar (karar ağaçları, destek vektör makineleri, yapay sinir ağları, k-en yakın komşu vb.) ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. Devamında, doğal dil işleme (NLP), görüntü işleme ve nesnelerin interneti (IoT) tabanlı sistemler gibi yapay zekânın alt bileşenlerinin gıda bilimi alanında nasıl kullanıldığına dair örnek uygulamalara yer verilmiştir. Bu kapsamda; etiketleme, içerik analizi, sosyal medya duygu analizi, ürün tanımlama, bozulma tespiti ve gıda güvenliği izleme sistemleri gibi pek çok uygulama senaryosu incelenmiştir. Literatür incelemesine dayalı olarak, yapay zekâ tabanlı yöntemlerin kalite kontrol süreçlerinde, raf ömrü tahmininde, duyusal analizlerde, tüketici eğilimlerinin belirlenmesinde ve mikrobiyal/kimyasal bozulmaların erken tespitinde etkili biçimde kullanıldığı ortaya konmuştur. Ayrıca, bu teknolojilerin veri temelli karar destek sistemlerinin gelişimine katkı sağladığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, veri çeşitliliği, açıklanabilirlik ve model güvenilirliği gibi bazı sınırlılıklar bulunsa da, yapay zekânın gıda sistemlerine entegrasyonu, bu alanın geleceğinde daha akıllı, sürdürülebilir, izlenebilir ve tüketici odaklı çözümlerin önünü açacak önemli bir dönüşüm süreci olarak değerlendirilmiştir.

Keywords

References

  1. Abdullah, D. M., & Abdulazeez, A. M. (2021). Machine learning applications based on SVM classification a review. Qubahan Academic Journal, 1(2), 81-90.
  2. Adak, A., Pradhan, B., & Shukla, N. (2022). Sentiment analysis of customer reviews of food delivery services using deep learning and explainable artificial intelligence: Systematic review. Foods, 11(10), 1500.
  3. Aich, S., Al-Absi, A. A., Hui, K. L., Lee, J. T., & Sain, M. (2018). A classification approach with different feature sets to predict the quality of different types of wine using machine learning techniques. 2018 20th International conference on advanced communication technology (ICACT), 139-143.
  4. Alav, A., Kutlu, N., Kına, E., & Meral, R. (2024). A novel green tea extract-loaded nanofiber coating for kiwi fruit: Improved microbial stability and nutritional quality. Food Bioscience, 62, 105043. https://doi.org/10.1016/j.fbio.2024.105043
  5. Alfian, G., Syafrudin, M., Farooq, U., Ma’arif, M. R., Syaekhoni, M. A., Fitriyani, N. L., Lee, J., & Rhee, J. (2020). Improving efficiency of RFID-based traceability system for perishable food by utilizing IoT sensors and machine learning model. Food Control, 110, 107016.
  6. Al-Tameemi, I. K. S., Feizi-Derakhshi, M.-R., Pashazadeh, S., & Asadpour, M. (2024). A comprehensive review of visual–textual sentiment analysis from social media networks. Journal of Computational Social Science, 1-72.
  7. Asani, E., Vahdat-Nejad, H., & Sadri, J. (2021). Restaurant recommender system based on sentiment analysis. Machine Learning with Applications, 6, 100114.
  8. Asnicar, F., Thomas, A. M., Passerini, A., Waldron, L., & Segata, N. (2024). Machine learning for microbiologists. Nature Reviews Microbiology, 22(4), 191-205.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Food Engineering

Journal Section

Review

Publication Date

July 31, 2025

Submission Date

May 27, 2025

Acceptance Date

June 21, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 1

APA
Meral, R. (2025). GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences, 8(1), 196-216. https://izlik.org/JA38NG87PP
AMA
1.Meral R. GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER. JONAS. 2025;8(1):196-216. https://izlik.org/JA38NG87PP
Chicago
Meral, Raciye. 2025. “GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8 (1): 196-216. https://izlik.org/JA38NG87PP.
EndNote
Meral R (July 1, 2025) GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8 1 196–216.
IEEE
[1]R. Meral, “GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER”, JONAS, vol. 8, no. 1, pp. 196–216, July 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA38NG87PP
ISNAD
Meral, Raciye. “GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8/1 (July 1, 2025): 196-216. https://izlik.org/JA38NG87PP.
JAMA
1.Meral R. GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER. JONAS. 2025;8:196–216.
MLA
Meral, Raciye. “GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences, vol. 8, no. 1, July 2025, pp. 196-1, https://izlik.org/JA38NG87PP.
Vancouver
1.Raciye Meral. GIDA BİLİMİNDE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI: MAKİNE ÖĞRENMESİ TABANLI YAKLAŞIMLAR VE GÜNCEL EĞİLİMLER. JONAS [Internet]. 2025 Jul. 1;8(1):196-21. Available from: https://izlik.org/JA38NG87PP