Review

EPİGENETİK VE YAŞLANMA

Volume: 8 Number: 2 December 31, 2025
EN TR

EPİGENETİK VE YAŞLANMA

Abstract

Yaşlanma; genetik, çevresel ve rastlantısal faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkan, hücresel işlevlerin bozulması ve organizmanın genel performansının azalmasıyla karakterize edilen karmaşık bir süreçtir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, epigenetik değişimlerin yaşlanma sürecinde rol oynadığını göstermektedir. DNA dizisini değiştirmeden gen ekspresyonunu düzenleyen epigenetik mekanizmalar, kromatin yapısını ve transkripsiyonel aktiviteyi şekillendirerek yaşlanmada kritik bir rol oynamaktadır. DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve kromatin yeniden düzenlenmesi gibi temel epigenetik mekanizmalar, yaşa bağlı gen ekspresyon değişikliklerine ve genomik stabilite kaybına katkıda bulunmaktadır. Çevresel stres, beslenme, kalori kısıtlaması ve yaşam tarzı değişiklikleri, epigenetik yaşlanma üzerinde doğrudan etki gösterebilmektedir. Model organizmalarla yapılan çalışmalarda, kalori kısıtlamasının epigenetik değişiklikleri düzenleyerek ömrü uzattığı gösterilmiştir. Drosophila ve C. elegans gibi organizmalarda yapılan deneyler, genetik yollar ve epigenetik modifikasyonların yaşam süresini uzatabileceğini göstermektedir. Transpozonların aktivasyonu yaşlanmada genomik kararsızlığa neden olurken, bazı genlerin bu aktiviteyi baskılayarak yaşlanmaya karşı koruma sağladığı gösterilmiştir. Ayrıca, arı kolonileri ve özdeş ikiz çalışmaları epigenetik mekanizmaların uzun ömür üzerindeki etkisini canlı şekilde ortaya koymaktadır. Özellikle “epigenetik saat” kavramı, biyolojik yaşın belirlenmesinde önemli bir gösterge haline gelmiş ve yaşam süresi ile hastalık riskleri hakkında tahmin yürütmede kullanılmaktadır. Epigenetik yaşlanma hızı, çeşitli hastalıklar ve fenotiplerle bağlantılıdır ve sigara, obezite, HIV ve nörodejeneratif hastalıklar gibi durumlarda hızlanmış yaşlanma profilleri gözlenmiştir. Son çalışmalar, kısmi epigenetik yeniden programlama ve farmakolojik ajanlar gibi hedefe yönelik müdahalelerin epigenetik yaşlanmayı yavaşlatabileceğini veya tersine çevirebileceğini ortaya koymaktadır. Yaşlanmada epigenetik mekanizmaların daha iyi anlaşılması, sağlıklı yaşlanmayı teşvik etmek ve yaşam süresini uzatmak için yeni terapötik stratejiler sunabilir.

Keywords

Supporting Institution

Yok

Ethical Statement

Etik beyana ihtiyaç yoktur.

Thanks

Yok

References

  1. Basu, A., & Tiwari, V. K. (2021). Epigenetic reprogramming of cell identity: lessons from development for regenerative medicine. Clinical Epigenetics 2021 13(1), 1-11. https://doi.org/10.1186/S13148-021-01131-4
  2. Bocklandt, S., Lin, W., Sehl, M. E., Sánchez, F. J., Sinsheimer, J. S., Horvath, S., & Vilain, E. (2011). Epigenetic Predictor of Age. PLOS ONE, 6(6), e14821. https://doi.org/10.1371/JOURNAL.PONE.0014821
  3. Booth, L. N., & Brunet, A. (2016). The Aging Epigenome. Molecular Cell, 62(5), 728-744. https://doi.org/10.1016/J.MOLCEL.2016.05.013
  4. Breitling, L. P., Saum, K. U., Perna, L., Schöttker, B., Holleczek, B., & Brenner, H. (2016). Frailty is associated with the epigenetic clock but not with telomere length in a German cohort. Clinical Epigenetics, 8(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/S13148-016-0186-5/TABLES/4
  5. Cardoso-Júnior, C. A. M., Guidugli-Lazzarini, K. R., & Hartfelder, K. (2018). DNA methylation affects the lifespan of honey bee (Apis mellifera L.) workers – Evidence for a regulatory module that involves vitellogenin expression but is independent of juvenile hormone function. Insect Biochemistry and Molecular Biology, 92, 21-29. https://doi.org/10.1016/J.IBMB.2017.11.005
  6. Chen, L., Dong, Y., Bhagatwala, J., Raed, A., Huang, Y., & Zhu, H. (2019). Effects of Vitamin D3 Supplementation on Epigenetic Aging in Overweight and Obese African Americans With Suboptimal Vitamin D Status: A Randomized Clinical Trial. The Journals of Gerontology: Series A, 74(1), 91-98. https://doi.org/10.1093/GERONA/GLY223
  7. Cheng, Y., He, C., Wang, M., Ma, X., Mo, F., Yang, S., Han, J., & Wei, X. (2019). Targeting epigenetic regulators for cancer therapy: mechanisms and advances in clinical trials. Signal Transduction and Targeted Therapy 2019, 4(1), 1-39. https://doi.org/10.1038/s41392-019-0095-0
  8. Cheung, P., Vallania, F., Warsinske, H. C., Donato, M., Schaffert, S., Chang, S. E., Dvorak, M., Dekker, C. L., Davis, M. M., Utz, P. J., Khatri, P., & Kuo, A. J. (2018). Single-Cell Chromatin Modification Profiling Reveals Increased Epigenetic Variations with Aging. Cell, 173(6), 1385-1397.e14. https://doi.org/10.1016/J.CELL.2018.03.079

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Biochemistry and Cell Biology (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

June 23, 2025

Acceptance Date

December 27, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 2

APA
Kizil, A., Çetin, M. E., & Ceylan, Y. (2025). EPİGENETİK VE YAŞLANMA. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences, 8(2), 387-401. https://doi.org/10.55930/jonas.1725312
AMA
1.Kizil A, Çetin ME, Ceylan Y. EPİGENETİK VE YAŞLANMA. JONAS. 2025;8(2):387-401. doi:10.55930/jonas.1725312
Chicago
Kizil, Aslıhan, Mehmet Emir Çetin, and Yusuf Ceylan. 2025. “EPİGENETİK VE YAŞLANMA”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8 (2): 387-401. https://doi.org/10.55930/jonas.1725312.
EndNote
Kizil A, Çetin ME, Ceylan Y (December 1, 2025) EPİGENETİK VE YAŞLANMA. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8 2 387–401.
IEEE
[1]A. Kizil, M. E. Çetin, and Y. Ceylan, “EPİGENETİK VE YAŞLANMA”, JONAS, vol. 8, no. 2, pp. 387–401, Dec. 2025, doi: 10.55930/jonas.1725312.
ISNAD
Kizil, Aslıhan - Çetin, Mehmet Emir - Ceylan, Yusuf. “EPİGENETİK VE YAŞLANMA”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8/2 (December 1, 2025): 387-401. https://doi.org/10.55930/jonas.1725312.
JAMA
1.Kizil A, Çetin ME, Ceylan Y. EPİGENETİK VE YAŞLANMA. JONAS. 2025;8:387–401.
MLA
Kizil, Aslıhan, et al. “EPİGENETİK VE YAŞLANMA”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences, vol. 8, no. 2, Dec. 2025, pp. 387-01, doi:10.55930/jonas.1725312.
Vancouver
1.Aslıhan Kizil, Mehmet Emir Çetin, Yusuf Ceylan. EPİGENETİK VE YAŞLANMA. JONAS. 2025 Dec. 1;8(2):387-401. doi:10.55930/jonas.1725312