Derleme

EPİGENETİK VE YAŞLANMA

Cilt: 8 Sayı: 2 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

EPİGENETİK VE YAŞLANMA

Öz

Yaşlanma; genetik, çevresel ve rastlantısal faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkan, hücresel işlevlerin bozulması ve organizmanın genel performansının azalmasıyla karakterize edilen karmaşık bir süreçtir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, epigenetik değişimlerin yaşlanma sürecinde rol oynadığını göstermektedir. DNA dizisini değiştirmeden gen ekspresyonunu düzenleyen epigenetik mekanizmalar, kromatin yapısını ve transkripsiyonel aktiviteyi şekillendirerek yaşlanmada kritik bir rol oynamaktadır. DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve kromatin yeniden düzenlenmesi gibi temel epigenetik mekanizmalar, yaşa bağlı gen ekspresyon değişikliklerine ve genomik stabilite kaybına katkıda bulunmaktadır. Çevresel stres, beslenme, kalori kısıtlaması ve yaşam tarzı değişiklikleri, epigenetik yaşlanma üzerinde doğrudan etki gösterebilmektedir. Model organizmalarla yapılan çalışmalarda, kalori kısıtlamasının epigenetik değişiklikleri düzenleyerek ömrü uzattığı gösterilmiştir. Drosophila ve C. elegans gibi organizmalarda yapılan deneyler, genetik yollar ve epigenetik modifikasyonların yaşam süresini uzatabileceğini göstermektedir. Transpozonların aktivasyonu yaşlanmada genomik kararsızlığa neden olurken, bazı genlerin bu aktiviteyi baskılayarak yaşlanmaya karşı koruma sağladığı gösterilmiştir. Ayrıca, arı kolonileri ve özdeş ikiz çalışmaları epigenetik mekanizmaların uzun ömür üzerindeki etkisini canlı şekilde ortaya koymaktadır. Özellikle “epigenetik saat” kavramı, biyolojik yaşın belirlenmesinde önemli bir gösterge haline gelmiş ve yaşam süresi ile hastalık riskleri hakkında tahmin yürütmede kullanılmaktadır. Epigenetik yaşlanma hızı, çeşitli hastalıklar ve fenotiplerle bağlantılıdır ve sigara, obezite, HIV ve nörodejeneratif hastalıklar gibi durumlarda hızlanmış yaşlanma profilleri gözlenmiştir. Son çalışmalar, kısmi epigenetik yeniden programlama ve farmakolojik ajanlar gibi hedefe yönelik müdahalelerin epigenetik yaşlanmayı yavaşlatabileceğini veya tersine çevirebileceğini ortaya koymaktadır. Yaşlanmada epigenetik mekanizmaların daha iyi anlaşılması, sağlıklı yaşlanmayı teşvik etmek ve yaşam süresini uzatmak için yeni terapötik stratejiler sunabilir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Etik beyana ihtiyaç yoktur.

Teşekkür

Yok

Kaynakça

  1. Basu, A., & Tiwari, V. K. (2021). Epigenetic reprogramming of cell identity: lessons from development for regenerative medicine. Clinical Epigenetics 2021 13(1), 1-11. https://doi.org/10.1186/S13148-021-01131-4
  2. Bocklandt, S., Lin, W., Sehl, M. E., Sánchez, F. J., Sinsheimer, J. S., Horvath, S., & Vilain, E. (2011). Epigenetic Predictor of Age. PLOS ONE, 6(6), e14821. https://doi.org/10.1371/JOURNAL.PONE.0014821
  3. Booth, L. N., & Brunet, A. (2016). The Aging Epigenome. Molecular Cell, 62(5), 728-744. https://doi.org/10.1016/J.MOLCEL.2016.05.013
  4. Breitling, L. P., Saum, K. U., Perna, L., Schöttker, B., Holleczek, B., & Brenner, H. (2016). Frailty is associated with the epigenetic clock but not with telomere length in a German cohort. Clinical Epigenetics, 8(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/S13148-016-0186-5/TABLES/4
  5. Cardoso-Júnior, C. A. M., Guidugli-Lazzarini, K. R., & Hartfelder, K. (2018). DNA methylation affects the lifespan of honey bee (Apis mellifera L.) workers – Evidence for a regulatory module that involves vitellogenin expression but is independent of juvenile hormone function. Insect Biochemistry and Molecular Biology, 92, 21-29. https://doi.org/10.1016/J.IBMB.2017.11.005
  6. Chen, L., Dong, Y., Bhagatwala, J., Raed, A., Huang, Y., & Zhu, H. (2019). Effects of Vitamin D3 Supplementation on Epigenetic Aging in Overweight and Obese African Americans With Suboptimal Vitamin D Status: A Randomized Clinical Trial. The Journals of Gerontology: Series A, 74(1), 91-98. https://doi.org/10.1093/GERONA/GLY223
  7. Cheng, Y., He, C., Wang, M., Ma, X., Mo, F., Yang, S., Han, J., & Wei, X. (2019). Targeting epigenetic regulators for cancer therapy: mechanisms and advances in clinical trials. Signal Transduction and Targeted Therapy 2019, 4(1), 1-39. https://doi.org/10.1038/s41392-019-0095-0
  8. Cheung, P., Vallania, F., Warsinske, H. C., Donato, M., Schaffert, S., Chang, S. E., Dvorak, M., Dekker, C. L., Davis, M. M., Utz, P. J., Khatri, P., & Kuo, A. J. (2018). Single-Cell Chromatin Modification Profiling Reveals Increased Epigenetic Variations with Aging. Cell, 173(6), 1385-1397.e14. https://doi.org/10.1016/J.CELL.2018.03.079

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Biyokimya ve Hücre Biyolojisi (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

23 Haziran 2025

Kabul Tarihi

27 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kizil, A., Çetin, M. E., & Ceylan, Y. (2025). EPİGENETİK VE YAŞLANMA. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences, 8(2), 387-401. https://doi.org/10.55930/jonas.1725312
AMA
1.Kizil A, Çetin ME, Ceylan Y. EPİGENETİK VE YAŞLANMA. JONAS. 2025;8(2):387-401. doi:10.55930/jonas.1725312
Chicago
Kizil, Aslıhan, Mehmet Emir Çetin, ve Yusuf Ceylan. 2025. “EPİGENETİK VE YAŞLANMA”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8 (2): 387-401. https://doi.org/10.55930/jonas.1725312.
EndNote
Kizil A, Çetin ME, Ceylan Y (01 Aralık 2025) EPİGENETİK VE YAŞLANMA. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8 2 387–401.
IEEE
[1]A. Kizil, M. E. Çetin, ve Y. Ceylan, “EPİGENETİK VE YAŞLANMA”, JONAS, c. 8, sy 2, ss. 387–401, Ara. 2025, doi: 10.55930/jonas.1725312.
ISNAD
Kizil, Aslıhan - Çetin, Mehmet Emir - Ceylan, Yusuf. “EPİGENETİK VE YAŞLANMA”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences 8/2 (01 Aralık 2025): 387-401. https://doi.org/10.55930/jonas.1725312.
JAMA
1.Kizil A, Çetin ME, Ceylan Y. EPİGENETİK VE YAŞLANMA. JONAS. 2025;8:387–401.
MLA
Kizil, Aslıhan, vd. “EPİGENETİK VE YAŞLANMA”. Bartın University International Journal of Natural and Applied Sciences, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 387-01, doi:10.55930/jonas.1725312.
Vancouver
1.Aslıhan Kizil, Mehmet Emir Çetin, Yusuf Ceylan. EPİGENETİK VE YAŞLANMA. JONAS. 01 Aralık 2025;8(2):387-401. doi:10.55930/jonas.1725312