Research Article

PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Volume: 2 Number: 2 September 30, 2025
EN TR

PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

İç mimarlık alanında tavan düzlemi, çoğunlukla teknik altyapıyı barındıran ya da görsel bütünlüğün sağlanmasına hizmet eden edilgen bir yüzey olarak ele alınmış; mekansal kurgunun biçimlenmesinde etkin bir tasarım bileşeni olarak değerlendirilmesi ise sınırlı kalmıştır. Oysa çağdaş pratikte, performans temelli sistemlerin iç mekan ölçeğinde uygulanması ile birlikte, düzlemler çevresel verilerle etkileşim kuran etken arayüzler haline gelmeye başlamıştır. Bu çalışmanın temel amacı, performans temelli tasarım anlayışıyla biçimlendirilen tavan sistemlerinin, fiziksel çevreyi kontrol etme biçimi üzerinden iç mekanda biçimsel ifade üretimi ve davranışsal örgütleme potansiyelini incelemektir. Bu kapsamda, performans odaklı tasarım stratejileri doğrultusunda kurgulanmış olan altı proje: The Lowline Lab (ABD), Philips Aydınlatma Atrium (Hollanda), Kunsthaus Graz (Avusturya), Resonant Chamber (ABD), LAVA Axon (Almanya) ve Voxman Müzik Binası – Iowa Konser Salonu (ABD) amaçlı örnekleme yöntemi ile analiz birimleri olarak seçilmiştir. Söz konusu projeler, görsel ve teknik dokümantasyon üzerinden incelenmiş ve “Mekansal İfade” (biçimsel temsil, malzeme-doku etkisi, atmosfer kurgulama, uzamsal örgütleme, bağlamsal etkileşim) ile “Davranışsal Örgütlenme Potansiyeli” (kullanıcı etkileşimi potansiyeli, yönlendirme potansiyeli, odaklama etkisi, kullanım senaryolarına adaptasyon, algısal konfor niteliği) olmak üzere iki eksen altında yapılandırılmış on parametre doğrultusunda analiz edilmiştir. Bulgular, performans temelli yaklaşımla tasarlanan tavan sistemlerinin, fiziksel çevre kontrolü olarak tanımlanan temel işlevlerinin ötesinde; mekanın biçimsel kimliğini şekillendiren, kullanıcı davranışını örgütleyen ve deneyimsel atmosferi kuran çok katmanlı bir tasarım arayüzüne dönüşme potansiyelini ortaya koymaktadır. Araştırma, çevresel, biçimsel ve davranışsal veriler arasında kurulan etkileşim üzerinden iç mekanın nasıl üretken ve dönüştürülebilir bir düzleme taşınabileceğini tartışmaya açmaktadır.

Keywords

References

  1. Badino, E., Shtrepi, L. ve Astolfi, A. (2020). Acoustic performance-based design: A brief overview of the opportunities and limits in current practice, Acoustics, Vol. 2, Issue 2, pp. 246–278. https://doi.org/10.3390/acoustics2020016.
  2. Gagne, J.M. ve Andersen, M. (2010). Multi-objective facade optimization for daylighting design using a genetic algorithm. SimBuild 2010 Proceedings. (New York, 11–14 Ağustos 2010). s. 110–117.
  3. Gerber, D.J., Pantazis, E. ve Wang, A. (2017). A multi-agent approach for performance based architecture: Design exploring geometry, user, and environmental agencies in façades, Automation in Construction, Vol. 76, pp. 45–58.
  4. Hensel, M. (2010). Performance-oriented architecture: Towards a biological paradigm for architectural design and the built environment, FORMAkademisk, Vol. 3, Issue 1, pp. 36–56.
  5. Kalay, Y.E. (1999). Performance-based design, Automation in Construction, Vol. 8, Issue 4, pp. 395–409. https://doi.org/10.1016/S0926-5805(98)00086-7.
  6. Oxman, R. (2008). Performance-based design: Current practices and research issues, International Journal of Architectural Computing, Vol. 6, Issue 1, pp. 1–17.
  7. Peters, B. (2010). Acoustic performance as a design driver: Sound simulation and parametric modeling using SmartGeometry, International Journal of Architectural Computing, Vol. 8, Issue 3, pp. 337–358. https://doi.org/10.1260/1478-0771.8.3.337.
  8. Shi, X. (2010). Performance-based and performance-driven architectural design and optimization, Frontiers of Architecture and Civil Engineering in China, Vol. 4, Issue 4, pp. 512–518.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Interior Architecture

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

May 28, 2025

Acceptance Date

August 4, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 2 Number: 2

APA
Karabulut, H. (2025). PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Mekansal Çalışmalar Dergisi, 2(2), 102-116. https://izlik.org/JA32AC99BJ
AMA
1.Karabulut H. PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. JOS. 2025;2(2):102-116. https://izlik.org/JA32AC99BJ
Chicago
Karabulut, Hande. 2025. “PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Mekansal Çalışmalar Dergisi 2 (2): 102-16. https://izlik.org/JA32AC99BJ.
EndNote
Karabulut H (September 1, 2025) PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. Mekansal Çalışmalar Dergisi 2 2 102–116.
IEEE
[1]H. Karabulut, “PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”, JOS, vol. 2, no. 2, pp. 102–116, Sept. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA32AC99BJ
ISNAD
Karabulut, Hande. “PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Mekansal Çalışmalar Dergisi 2/2 (September 1, 2025): 102-116. https://izlik.org/JA32AC99BJ.
JAMA
1.Karabulut H. PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. JOS. 2025;2:102–116.
MLA
Karabulut, Hande. “PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Mekansal Çalışmalar Dergisi, vol. 2, no. 2, Sept. 2025, pp. 102-16, https://izlik.org/JA32AC99BJ.
Vancouver
1.Hande Karabulut. PERFORMANS TEMELLİ TAVAN SİSTEMLERİNİN İÇ MEKAN KURGUSUNDAKİ POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR İNCELEME. JOS [Internet]. 2025 Sep. 1;2(2):102-16. Available from: https://izlik.org/JA32AC99BJ