Research Article

MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL'DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ

Volume: 3 Number: 2 September 30, 2026
EN TR

MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL'DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ

Abstract

Bu çalışma, kentlerde mekânsal kontrolün nasıl kurulduğunu, tahrip edildiğini, onarıldığını ve ikame edildiğini ortaya koyan ürünler olarak sınır elemanlarını incelemektedir. Araştırma, İstanbul’un 20 ilçesinde 64 araştırmacının gerçekleştirdiği saha çalışmasına ve 2014–2025 yılları arasını kapsayan Google Earth arşivindeki sokak görüntülerinin görsel analizine dayanmaktadır. Bulgular, sınır elemanlarının resmî işlevlerinin ötesinde roller üstlendiğini göstermektedir. Araştırmanın bulguları iki tema etrafında şekillenmektedir. İlk tema olan “Mekânsal Kontrolün Kırılganlığı: Üzülen Sınır Elemanları”, sınır elemanlarının mekânsal kontrolün görünür göstergeleri olarak nasıl işlev gördüğünü; bu otoritenin gündelik tahribat ve onarım pratikleri aracılığıyla nasıl sürekli olarak aşındırılıp yeniden kurulduğunu ele almaktadır. İkinci tema olan “Doğaçlama Sınır Oluşturma Pratikleri: Sınır Elemanlarının Ötesindeki Sınır Elemanları”, mahalle sakinleri ve yerel işletme sahiplerinin resmî otoriteler tarafından kurulan sınır oluşturma işlevini saksılar ve çeşitli eşyalar gibi doğaçlama nesneler aracılığıyla yeniden ürettiklerini göstermektedir. Bu durum, sınır elemanlarını sabit ve tekil bir nesne olmaktan çıkararak farklı nesnelere aktarılabilen bir mekânsal işlev olarak kavramsallaştırmayı mümkün kılmaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Ethical Statement

Bu çalışma, mevcut literatür taraması, gözlem ve tasarım/mekân analizine dayalı bir araştırma olduğundan etik kurul izni gerektirmemektedir.

Thanks

Yazar, saha çalışmasına katkı sağlayan öğrencilere; sosyal medyada "dubaları üzmeyin" sözünü kayıt altına alarak paylaşan kullanıcıya; makalenin taslağını okuyarak görüş bildiren akademisyenlere; araştırma sürecinde tartışmalarıyla çalışmaya katkı sunan tasarımcılara teşekkür eder.

References

  1. Badland, H. M., Opit, S., Witten, K., Kearns, R. A., Mavoa, S., (2010). Can virtual streetscape audits reliably replace physical streetscape audits?. Journal of Urban Health, Vol. 87, Issue 6, p. 1007-1016.
  2. Balibar, É., (2012). Politics and the other scene. s.l.:Verso.
  3. Batuman, B., (2017). New Islamist Architecture and Urbanism: Negotiating Nation and Religion through Built Form in Turkey.. s.l.:Routledge.
  4. Braun, V., Clarke, V., (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, Issue 2, p.77-101.
  5. Cambridge Dictionary, (t.y.). Bollard. [Online] Available at: https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/bollard
  6. Chambers, P., Andrews, T., (2019). Never mind the bollards: The politics of policing car attacks through the securitisation of crowded urban places (Version 1). [Online] Available at: https://hdl.handle.net/10779/rmit.27521295.v1
  7. CMPi, (t.y.), How custom bollards can be used as public art?. [Online] Available at: https://www.cmpionline.com/how-custom-bollards-can-be-used-as-public-art
  8. Coaffee, J., (2009). Terrorism, Risk and the City: The Making of a Contemporary Urban Landscape. s.l.:Ashgate.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Architecture (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

July 11, 2026

Acceptance Date

September 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 3 Number: 2

APA
Karaca Şalgamcıoğlu, B. (2026). MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ. Mekansal Çalışmalar Dergisi, 3(2), 153-167. https://izlik.org/JA75JD86HY
AMA
1.Karaca Şalgamcıoğlu B. MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ. JOS. 2026;3(2):153-167. https://izlik.org/JA75JD86HY
Chicago
Karaca Şalgamcıoğlu, Berrak. 2026. “MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ”. Mekansal Çalışmalar Dergisi 3 (2): 153-67. https://izlik.org/JA75JD86HY.
EndNote
Karaca Şalgamcıoğlu B (September 1, 2026) MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ. Mekansal Çalışmalar Dergisi 3 2 153–167.
IEEE
[1]B. Karaca Şalgamcıoğlu, “MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ”, JOS, vol. 3, no. 2, pp. 153–167, Sept. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA75JD86HY
ISNAD
Karaca Şalgamcıoğlu, Berrak. “MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ”. Mekansal Çalışmalar Dergisi 3/2 (September 1, 2026): 153-167. https://izlik.org/JA75JD86HY.
JAMA
1.Karaca Şalgamcıoğlu B. MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ. JOS. 2026;3:153–167.
MLA
Karaca Şalgamcıoğlu, Berrak. “MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ”. Mekansal Çalışmalar Dergisi, vol. 3, no. 2, Sept. 2026, pp. 153-67, https://izlik.org/JA75JD86HY.
Vancouver
1.Berrak Karaca Şalgamcıoğlu. MEKÂNSAL KONTROLÜN GÜNDELİK ARACILARI: İSTANBUL’DA SINIR ELEMANLARI VE DOĞAÇLAMA İKAMELERİ. JOS [Internet]. 2026 Sep. 1;3(2):153-67. Available from: https://izlik.org/JA75JD86HY