Research Article

İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği

Volume: 21 Number: 5 December 23, 2024
EN TR

İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği

Abstract

Türkiye’de iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinden, tarımın diğer üretim biçimlerinde olduğu gibi, üzüm yetiştiriciliği de doğrudan etkilenmektedir. Türkiye’de 4,2 milyon ton üzüm üretimi ile bağcılık Türkiye ekonomisi için önem arz etmektedir. Ancak Türkiye’de bağcılık sektörü, üreticilerin geçim kaynaklarını tehdit eden kuraklık da dahil olmak üzere iklim kaynaklı risklerle karşı karşıyadır. Bununla birlikte, üreticilerin hanehalkı geçim kaynaklarının iklim değişikliği karşısında ne düzeyde kırılgan (savunmasız) olduğu ve bu kırılganlığın bölgeler arasında ne düzeyde farklılaştığı konusunda bilgi eksikliği vardır. Bu çalışma ile bu boşluğun doldurulması amaçlanmıştır. Türkiye’de gerek genel olarak tarım işletmelerinin gerekse üzüm üreticileri özelinde iklim değişikliğine karşı geçim kaynakları kırılganlığını ölçmeye yönelik yapılmış çalışmaya rastlanılmamış olması çalışmayı özgün kılmaktadır. Çalışmanın birincil verileri, Türkiye’nin önemli üzüm üreticisi 6 bölgedeki 8 ilde 35 ilçede üretim yapan 466 üzüm üreticisi ile yüz yüze görüşülerek anket formları aracılığıyla toplanmıştır. Geçim kaynakları kırılganlıklarının hesaplanmasında LEI (Livelihood Effect Index) indekslerinden faydalanılmıştır. LEI indeksinin hesaplanmasında işletmelerin sahip oldukları sermaye unsurları insan sermayesi, sosyal sermaye, doğal sermaye, finansal sermaye ve fiziksel sermaye unsurları açısından ayrı başlıklar altında değerlendirilmiştir. Bununla birlikte işletmelerin iklim değişliğine maruziyet düzeyleri de değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, işletmelerin karşılaştıkları iklim olayları arasında en fazla aşırı kuraklık (2.25) ve sıcaklık artışları (2.01) orta düzeyin üzerinde gerçekleşirken, yağmur sezonunda gecikme (1.94), don olayları (1.77) ve yağmur sezonunda kısalma (1.70) ve dolu olayları (1.68) işletmelerin karşılaştıkları diğer iklim olayları arasında yer aldığı görülmüştür. Bununla birlikte, üzüm üreticilerinin iklim değişikliğine karşı geçim kaynakları kırılganlığı (LEI) değeri 0.44 olarak hesaplanmış ve bu sonuç üreticilerin iklim değişikliği gibi şoklar karşısında geçim kaynaklarının orta düzeyde bir etkilenebilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. İşletmelerin iklim değişikliği gibi afetler karşısında en fazla kırılgan sermaye unsurunu fiziksel sermayeleri oluşturduğu görülmüştür (0.790). İşletmelerin sahip oldukları finansal sermaye (0.582) ve doğal sermaye unsurları (0.436) ise geçim kaynakları etkilenebilirlik düzeyi üzerinde orta düzeyde etkilemektedir. Geçim kaynakları kırılganlığı fazla olan Malatya (0.495), Adıyaman (0.490) ve Elazığ (0.475) illerinde uyum düzeylerini artırıcı faaliyetlere ihtiyaç vardır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar ile tarım sektöründe bölgesel farklılıklar dikkate alınarak iklim değişikliğinin yaratmış olduğu farklı boyutlardaki maruziyetler ve işletme yapılarının farklı hassasiyet düzeyleri göz önüne alınarak işletmelerde hangi alanların güçlendirilmesi gerektiği konusunda ilgili paydaşlara ve politika yapıcılara uyum stratejilerinin geliştirilmesinde yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Keywords

Supporting Institution

REPUBLIC OF TÜRKİYE MINISTRY OF AGRICULTURE AND FORESTRY GENERAL DIRECTORATE OF AGRICULTURAL RESEARCH AND POLICIES

Project Number

TAGEM/TEPAD/Ü/20/A8/P1/1588

Ethical Statement

In order to collect the research material, the ethics committee approval decision of Niğde Ömer Halisdemir University Ethics Committee dated 22.11.2021 and numbered 2021/17-09 was taken.

Thanks

We would like to thank TAGEM managers, project team, and the managers and staff of the Provincial/District Agriculture and Forestry Directorates within the scope of the research for their support to the work carried out within the scope of the project.

References

  1. Abid, M., Schilling, J., Scheffran, J. and Zulfiqar, F. (2016). Climate change vulnerability, adaptation and risk perceptions at farm level in Punjab, Pakistan. Science of The Total Environment, 547:447–460. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2015.11.125
  2. Alpas, H., Saçlı, Y. ve Kıymaz, T. (2018). İklim Değişikliğinin Tarımsal Üretim ve Gıda Fiyatları Üzerine Etkisi, İklim Değişikliği ve Kalkınma, İzzet Arı, Editör, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ankara.
  3. Arbuckle, J .G., Morton, L. W. and Hobbs, J. (2013). Farmers beliefs and concerns about climate change and attitudes towards adaption and mitigation: Evidence from Iowa. Climate Change, 118: 551-563.
  4. Aribi, F. and Sghaier, M. (2021). Livelihood vulnerability assessment to climate change and variability: the case of farm households in South-East Tunisia. Environment, Development and Sustainability, 23:12631–12658. https://doi.org/10.1007/s10668-020-01172-4
  5. Aryal, S., Cockfield, G. and Maraseni, T. N. (2014). Vulnerability of Himalayan transhumant communities to climate change. Climatic Change, 125(2): 193–208. https://doi.org/10.1007/s10584-014-1157-5
  6. Asrat, P. and Simane, B. (2017). Characterizing vulnerability of crop-based rural systems to climate change and variability: Agro-ecology specific empirical evidence from the Dabus Watershed, North-West Ethiopia. American Journal of Climate Change, 6(4): 643-667.
  7. Chambers, R. and Conway, G. (1992). Sustainable Rural Livelihoods: Practical Concepts for the 21st Century, IDS Discussion Paper 296, Brighton: IDS
  8. Çolak, Y.B., Yazar, A., Tangolar, S., Duraktekin, G. ve Gönen, E. (2019). Çukurova koşullarında kısıntılı sulama uygulamalarının royal sofralık üzüm çeşidinin su-verim ilişkileri üzerine etkileri. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 24: 163-171.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Agricultural Economics (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 13, 2024

Publication Date

December 23, 2024

Submission Date

October 13, 2023

Acceptance Date

July 24, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 21 Number: 5

APA
Bahadır, B., & Uysal, Ş. (2024). İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(5), 1112-1129. https://doi.org/10.33462/jotaf.1375013
AMA
1.Bahadır B, Uysal Ş. İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2024;21(5):1112-1129. doi:10.33462/jotaf.1375013
Chicago
Bahadır, Betül, and Şener Uysal. 2024. “İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 21 (5): 1112-29. https://doi.org/10.33462/jotaf.1375013.
EndNote
Bahadır B, Uysal Ş (December 1, 2024) İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 21 5 1112–1129.
IEEE
[1]B. Bahadır and Ş. Uysal, “İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği”, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, vol. 21, no. 5, pp. 1112–1129, Dec. 2024, doi: 10.33462/jotaf.1375013.
ISNAD
Bahadır, Betül - Uysal, Şener. “İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 21/5 (December 1, 2024): 1112-1129. https://doi.org/10.33462/jotaf.1375013.
JAMA
1.Bahadır B, Uysal Ş. İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2024;21:1112–1129.
MLA
Bahadır, Betül, and Şener Uysal. “İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, vol. 21, no. 5, Dec. 2024, pp. 1112-29, doi:10.33462/jotaf.1375013.
Vancouver
1.Betül Bahadır, Şener Uysal. İklim Değişikliğine Karşı Tarım İşletmelerinin Geçim Kaynakları Etkilenebilirliğinin Sermaye Unsurları Açısından Değerlendirilmesi: Türkiye’de Üzüm Üreticileri Örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2024 Dec. 1;21(5):1112-29. doi:10.33462/jotaf.1375013

Cited By