Research Article

Türkiye’de İklim Verileri ile Buğday ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi

Volume: 22 Number: 2 May 26, 2025
EN TR

Türkiye’de İklim Verileri ile Buğday ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, uzun dönemli iklim verileri ile buğday ve arpa verimi arasındaki nedensellik ilişkisini incelemektir. Çalışmanın veri seti, Türkiye'de 1970-2023 yılları arasındaki 53 yıllık iklim verileri ile buğday ve arpa verimlerini kapsamaktadır. Sıcaklık, yağış, nem ve karlı gün sayısı ile buğday ve arpa verimi arasındaki nedensellik ilişkisinin belirlenmesinde Toda-Yamamoto nedensellik testinden yararlanılmıştır. Bu amaçla ilk olarak serilerin Augmented Dickey-Fuller (ADF) ile Phillips-Perron (PP) birim kök testi yapılmış, serilerin birinci farkında birim kök içerip içermediği belirlenmiştir. Lagrange Çarpanı (LM) Otokorelasyon Testi, White Değişen Varyans Testi (With Cross) ve Granger Nedensellik testi uygulanmış, serilerde otokorelasyon ve değişen varyans sorunu bulunmadığı tespit edilmiştir. Granger nedensellik testine göre, buğday verimi ile sıcaklık arasında %1, buğday verimi ile karlı gün sayısı arasında %5 düzeyde nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Arpa verimi ile sıcaklık ve karlı gün sayısı arasında %5, arpa verimi ile nem değerleri arasında %1 düzeyde nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda, buğday ve arpa verimindeki değişimlerin büyük oranda sıcaklık ve nem değişikliklerine bağlı olduğu belirlenmiştir. Sıcaklık, yağış ve karlı gün sayısından buğday verimine doğru %1 anlamlılık düzeyinde tek yönlü nedensellik olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, sıcaklık ve yağış ile buğday verimi arasında pozitif, karlı gün sayısı ile buğday verimi arasında negatif bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Sıcaklık, nem ve karlı gün sayısından arpa verimine doğru %1 anlamlılık düzeyinde tek yönlü nedensellik ilişkisi saptanmıştır. Sıcaklık ve arpa verimi arasında pozitif, nem ve karlı gün sayısı ile arpa verimi arasında negatif bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında, iklim değişkenlerinin buğday ve arpa veriminde önemli bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Ayrıca, sıcaklık, nem, yağış ve karlı gün sayısı gibi iklim faktörlerinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin analiz edilmesi, gelecekteki gıda güvenliği ve sürdürülebilir tarım için gerekli önlemlerin alınması önem taşımaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kuruldan izin alınmasına gerek yoktur.

References

  1. Aktaş, H. (2017). Türkiye’de yoğun ekim alanına sahip bazı arpa (Hordeum vulgare l.) çeşitlerinin destek sulamalı ve yağışa dayalı koşullarda değerlendirilmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 14(3): 86 – 97.
  2. Alkan, Ö. ve Kılıçtek, B. (2020) Görünürde ilişkisiz regresyon modeli ile alkol ve tütün kullanım süresini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Ekev Akademi Dergisi, 24(84): 511-528.
  3. Andrady, A., Aucamp, P. J. and Bais, A. (2008). Environmental effects of ozone depletion and its interactions with climate change: progress report. Photochem Photobiol Sciences, 8: 13-22.
  4. Aydın, F. ve Sarptaş, H. (2018). İklim değişikliğinin bitki yetiştiriciliğine etkisi: model bitkiler ile Türkiye durumu. Pamukkale Üniversitesi Mühendis Bilim Dergisi, 24(3): 512-521.
  5. Çapar, F. ve Uçan, F. (2015). Kışlık buğdayda farklı toprak işleme tekniklerinin toprak nem içeriği ve verim parametreleri üzerine etkisi. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 18(2): 29-39.
  6. Çetin, M., Saygin, S. and Demir, H. (2020). The impact of agricultural sector on environmental pollution: A cointegration and causality analysis for Turkish economy. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty, 17(3): 329–345.
  7. Dellal, İ., Mccarl, B. A. and Butt, T. (2011). The economic assessment of climate change on Turkish agriculture. Journal of Environmental Protection and Ecology, 12(1): 376-385.
  8. Demir, A. (2009). Küresel iklim değişikliğinin biyolojik çeşitlilik ve ekosistem kaynakları üzerine etkisi. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 1(2): 37-54.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Agricultural Economics (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

May 8, 2025

Publication Date

May 26, 2025

Submission Date

May 13, 2024

Acceptance Date

April 17, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 22 Number: 2

APA
Doğar, D., & Çiçek, A. (2025). Türkiye’de İklim Verileri ile Buğday ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(2), 411-427. https://doi.org/10.33462/jotaf.1483052
AMA
1.Doğar D, Çiçek A. Türkiye’de İklim Verileri ile Buğday ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2025;22(2):411-427. doi:10.33462/jotaf.1483052
Chicago
Doğar, Didem, and Adnan Çiçek. 2025. “Türkiye’de İklim Verileri Ile Buğday Ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi Ile Belirlenmesi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22 (2): 411-27. https://doi.org/10.33462/jotaf.1483052.
EndNote
Doğar D, Çiçek A (May 1, 2025) Türkiye’de İklim Verileri ile Buğday ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22 2 411–427.
IEEE
[1]D. Doğar and A. Çiçek, “Türkiye’de İklim Verileri ile Buğday ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi”, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, vol. 22, no. 2, pp. 411–427, May 2025, doi: 10.33462/jotaf.1483052.
ISNAD
Doğar, Didem - Çiçek, Adnan. “Türkiye’de İklim Verileri Ile Buğday Ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi Ile Belirlenmesi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi 22/2 (May 1, 2025): 411-427. https://doi.org/10.33462/jotaf.1483052.
JAMA
1.Doğar D, Çiçek A. Türkiye’de İklim Verileri ile Buğday ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2025;22:411–427.
MLA
Doğar, Didem, and Adnan Çiçek. “Türkiye’de İklim Verileri Ile Buğday Ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi Ile Belirlenmesi”. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, vol. 22, no. 2, May 2025, pp. 411-27, doi:10.33462/jotaf.1483052.
Vancouver
1.Didem Doğar, Adnan Çiçek. Türkiye’de İklim Verileri ile Buğday ve Arpa Verimi Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Toda-Yamamoto Testi ile Belirlenmesi. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2025 May 1;22(2):411-27. doi:10.33462/jotaf.1483052

Cited By