TR
EN
İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum ve Davranışları
Abstract
Amaç: Bu araştırma, İstanbul Anadolu Yakası’nda yaşayan erişkinlerin güneşten faydalanma ve korunmaya yönelik tutum ve davranışlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu tanımlayıcı çalışma, 5 Şubat–5 Temmuz 2024 tarihleri arasında İstanbul’da 14 Aile Sağlığı Merkezine başvuran 407 yetişkin ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, sosyo-demografik anket formu ve Güneşe Maruz Kalma ve Korunma İndeksi kullanılarak toplanmıştır. Bir üniversitenin girişimsel olmayan klinik araştırmalar etik kurulundan onay alınmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %68,1’i kadın, yaş ortalaması 39,13±13,84’tür. Yalnızca %34,6’sı güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde düzenli olarak kısa süreli güneşlenmektedir. Güneşlenememe nedenleri arasında iş saatleri (%41) ve kapalı giyim tarzı (%33,4) olduğu belirtilmiştir. Katılımcıların %20,1’i hiç güneş kremi kullanmazken, %11,3’ü koruyucu kıyafet, %16’sı şapka/siperlik kullanmadığını, %4,4’ü gölgeyi tercih etmediğini belirtmiştir. Kadınların güneş kremi, koruyucu kıyafet ve gölge tercih etme davranışlarının erkeklerden istatistiksel olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<,05).
Sonuç: Araştırma bulguları, erişkinlerin güneşten yeterince faydalanmadığını ve güneşten korunma davranışlarının düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Toplumun güneşten korunma konusunda bilinçlendirilmesine ve sağlıklı güneşlenme alışkanlıklarının geliştirilmesine ihtiyaç vardır.
Keywords
References
- Afiouni, R., Helou, J., & Bou-Orm, I. (2024). Knowledge of the risks of ultraviolet radiation, sun exposure attitudes and practices among lebanese university students. Preventive Medicine Reports, 47, Article 102900. https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2024.102900
- Ağadayı, E., Demir Alsancak, A., Üstünol, D., Şencan, İ., Küçükceran, H., Kahveci, R., & Özkara, A. (2017). Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda malign melanom risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve güneşten korunma hakkındaki tutumları. Konuralp Medical Journal, 9(3), 177-182. https://doi.org/10.18521/ktd.298063
- AlGhamdi, K. M., AlAklabi, A. S., & AlQahtani, A. Z. (2016). Knowledge, attitudes and practices of the general public toward sun exposure and protection: A national survey in Saudi Arabia. Saudi Pharmaceutical Journal, 24(6), 652-657. https://doi.org/10.1016/j.jsps.2015.04.002
- Artüz, F. (2016). Güneş ve Deri. Ankara Eczacı Odası, Güneş ve Sağlık, (s. 7-10), Ankara. https://www.aeo.org.tr Bahashwan, E. (2024). Awareness and knowledge of sun exposure and use of sunscreen among adults in aseer region, Saudi Arabia. Saudi Pharmaceutical Journal, 32(5), Article 102019. https://doi.org/10.1016/j.jsps.2024.102019
- Balcı, E., Durmuş, H., Arslantaş, E. E., & Gün, I. (2018). Birinci basamak sağlık kuruluşlarına başvuran yetişkinlerin güneşin zararlı etkileri ve korunma yolları konusundaki bilgi, tutum ve davranışları. Türk Dermatoloji Dergisi, 12(2), 96-99. https://doi.org/10.4274/tdd.3605
- Bowers, J. M., Hamilton, J. G., Lobel, M., Kanetsky, P. A., & Hay, J. L., (2021). Sun exposure, tanning behaviors, and sunburn: Examining activities associated with harmful ultraviolet radiation exposures in college students. The Journal of Primary Prevention, 42(5), 425-440. https://doi.org/10.1007/s10935-021-00638-z
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024, July 1). Sun safety facts. https://www.cdc.gov/skin-cancer/sun-safety/index.html, Erişim Tarihi: 10.07.2025.
- Cigerli, O., Parildar, H., Unal, A. D., Tarcin, O., Erdal, R., & Guvener Demirag, N. (2013). Vitamin D deficiency is a problem for adult out-patients a university hospital sample in Istanbul, Turkey. Public Health Nutrition, 16(7), 1306–1313. https://doi.org/10.1017/S1368980012003588
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Public Health Nursing
Journal Section
Research Article
Publication Date
April 27, 2026
Submission Date
January 10, 2026
Acceptance Date
March 23, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 8 Number: 1
APA
Ayaz, Z., & Kadıoğlu, H. (2026). İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum ve Davranışları. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 8(1), 38-48. https://doi.org/10.54061/jphn.1860801
AMA
1.Ayaz Z, Kadıoğlu H. İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum ve Davranışları. J Public Health Nurs. 2026;8(1):38-48. doi:10.54061/jphn.1860801
Chicago
Ayaz, Zehra, and Hasibe Kadıoğlu. 2026. “İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme Ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum Ve Davranışları”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 8 (1): 38-48. https://doi.org/10.54061/jphn.1860801.
EndNote
Ayaz Z, Kadıoğlu H (April 1, 2026) İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum ve Davranışları. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 8 1 38–48.
IEEE
[1]Z. Ayaz and H. Kadıoğlu, “İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum ve Davranışları”, J Public Health Nurs, vol. 8, no. 1, pp. 38–48, Apr. 2026, doi: 10.54061/jphn.1860801.
ISNAD
Ayaz, Zehra - Kadıoğlu, Hasibe. “İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme Ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum Ve Davranışları”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 8/1 (April 1, 2026): 38-48. https://doi.org/10.54061/jphn.1860801.
JAMA
1.Ayaz Z, Kadıoğlu H. İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum ve Davranışları. J Public Health Nurs. 2026;8:38–48.
MLA
Ayaz, Zehra, and Hasibe Kadıoğlu. “İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme Ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum Ve Davranışları”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, vol. 8, no. 1, Apr. 2026, pp. 38-48, doi:10.54061/jphn.1860801.
Vancouver
1.Zehra Ayaz, Hasibe Kadıoğlu. İstanbul’da Erişkinlerin Güneşlenme ve Güneşten Korunmaya Yönelik Tutum ve Davranışları. J Public Health Nurs. 2026 Apr. 1;8(1):38-4. doi:10.54061/jphn.1860801