Research Article

YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ

Number: 007 June 30, 2023
EN TR

YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ

Abstract

Makine öğrenmesi ve yapay zekâ günümüzde birçok alanda ve çalışmada yer almaktadır. Bu alanlardan biri de sağlık alanıdır. Biyomedikal işaretlerin son zamanlarda hızlıca elde edilmesi ve elde edilen birçok kaynağın teknoloji sayesinde sürece entegresindeki hız, sağlık alanında da birçok projenin başarı ile gelişmesine olanak sağlamıştır. Ülkemizde ve dünyamızda son zamanlarda oldukça fazla artış gösteren diyabet hastalığı, halk dilinde bilenen aksine yüksek miktarda şeker tüketiminden değil, vücutta bulunması gereken insülin hormonunun vücut tarafından üretilmemesi ya da insülin hormonunun emilmemesi sonucu olarak diyabet hastalıkları görülmektedir. Makine öğrenmesi ve sınıflandırma algoritmalarının çeşitli biyomedikal alanlarda hastalığın teşhisi ve erken evre tedavi yöntemlerinde başarılı sonuçlar elde etmesi, günümüzde hasta sayısının çok hızlı artış gösterdiği şeker hastalığının da teşhisinde, bizlere risk faktörleri artmadan öngörülen semptomlardan pozitif çıkarımlar elde ederek hastalığa karşı erken müdahale imkânı sunabilecektir. Yaptığımız çalışmada 2 farklı tipe sahip olan diyabet hastalığının teşhisi için 5 farklı makine öğrenmesini (KNN, Lojistik Regresyon, Karar Ağaçları, DVM, Random Forest), python programlama dili ile sınıflandırma sürecine dahil edilerek algoritmaların başarı oranlarının kıyaslanmasını yaptık. Kullandığımız algoritmalar, yapısal olarak sınıflandırma işlemlerinde oldukça başarılı sonuçlar vermektedir. KNN, Lojistik Regresyon, Karar Ağaçları, DVM, Random Forest algoritmaları Sınıflandırma süreçlerinde yüksek başarılar sağlamakta ve bu başarılar hastalık tanı kitleri oluşturulmasına olanak sunmaktadır. Çalışmada en yüksek sonucu elde eden makine öğrenmesi algoritması olan Random Forest algoritmasının erken evre diyabet hastalığının teşhisinde %96 gibi yüksek bir oranda doğru sonuç elde edildi. Yapılan çalışmada Random Forest algoritmasının başarı oranının yanı sıra Kesinlik ve hassasiyet konusunda da %94’lük bir başarı yakaladı.

Keywords

Thanks

Bu makale çalışması Siirt Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnsan Bilgisayar Etkileşimi Laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. İnsan Bilgisayar Etkileşimi Laboratuvarı personeline destekleri için teşekkür ederim.

References

  1. [1] Islam, M. M., Ferdousi, R., Rahman, S., and Bushra, H. Y. (2020). Likelihood prediction of diabetes at early stage using data mining techniques. In Computer vision and machine intelligence in medical image analysis (pp. 113-125). Springer, Singapore.
  2. [2] Gregg, E. W., Cheng, Y. J., Srinivasan, M., Lin, J., Geiss, L. S., Albright, A. L., and Imperatore, G. (2018). Trends in cause-specific mortality among adults with and without diagnosed diabetes in the USA: an epidemiological analysis of linked national survey and vital statistics data, The Lancet, 391(10138), 2430-2440.
  3. [3] Kılınç, E. (2022). TİP 2 Diyabetli yetişkinlerde bilgi, motivasyon ve davranış becerileri modeli temelli diyabet eğitimi ve motivasyonel görüşmenin bakım sonuçlarına etkisi: Randomize kontrollü çalışma.
  4. [4] Demir, N., Kuncan, M., Kaya, Y., and Kuncan, F. (2022). Multi-Layer Co-Occurrence Matrices for Person Identification from ECG Signals, Traitement du Signal, 39(2). [5] Karakoyun, M., and Hacibeyoğlu, M. (2014). Biyomedikal Veri Kümeleri ile Makine Öğrenmesi Siniflandirma Algoritmalarinin İstatistiksel Olarak Karşilaştirilmasi, Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 16(48), 30-42.
  5. [6] Ergün, Ö. N., and İlhan, H. O. (2021). Early Stage Diabetes Prediction Using Machine Learning Methods. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (29), 52-57.
  6. [7] Bilgin, G. (2021). Makine öğrenmesi algoritmaları kullanarak erken dönemde diyabet hastalığı riskinin araştırılması, Journal of Intelligent Systems, Theory and Applications, 4(1), 55-64.
  7. [8] Yasar, A. (2021). Data Classification of Early-Stage Diabetes Risk Prediction Datasets and Analysis of Algorithm Performance Using Feature Extraction Methods and Machine Learning Techniques, International Journal of Intelligent Systems and Applications in Engineering, 9(4), 273-281.
  8. [9] Ferdousi, R., Hossain, M. A., and El Saddik, A. (2021). Early-stage risk prediction of non-communicable disease using machine learning in health CPS, IEEE Access, 9, 96823-96837.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2023

Submission Date

December 16, 2022

Acceptance Date

February 14, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 007

APA
Yılmaz, H., Buldu, A., Kaya, Y., & Kuncan, F. (2023). YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ. Journal of Scientific Reports-B, 007, 59-71. https://izlik.org/JA48EH78DL
AMA
1.Yılmaz H, Buldu A, Kaya Y, Kuncan F. YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ. Journal of Scientific Reports-B. 2023;(007):59-71. https://izlik.org/JA48EH78DL
Chicago
Yılmaz, Hüseyin, Abdulkadir Buldu, Yılmaz Kaya, and Fatma Kuncan. 2023. “YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ”. Journal of Scientific Reports-B, nos. 007: 59-71. https://izlik.org/JA48EH78DL.
EndNote
Yılmaz H, Buldu A, Kaya Y, Kuncan F (June 1, 2023) YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ. Journal of Scientific Reports-B 007 59–71.
IEEE
[1]H. Yılmaz, A. Buldu, Y. Kaya, and F. Kuncan, “YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ”, Journal of Scientific Reports-B, no. 007, pp. 59–71, June 2023, [Online]. Available: https://izlik.org/JA48EH78DL
ISNAD
Yılmaz, Hüseyin - Buldu, Abdulkadir - Kaya, Yılmaz - Kuncan, Fatma. “YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ”. Journal of Scientific Reports-B. 007 (June 1, 2023): 59-71. https://izlik.org/JA48EH78DL.
JAMA
1.Yılmaz H, Buldu A, Kaya Y, Kuncan F. YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ. Journal of Scientific Reports-B. 2023;:59–71.
MLA
Yılmaz, Hüseyin, et al. “YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ”. Journal of Scientific Reports-B, no. 007, June 2023, pp. 59-71, https://izlik.org/JA48EH78DL.
Vancouver
1.Hüseyin Yılmaz, Abdulkadir Buldu, Yılmaz Kaya, Fatma Kuncan. YAPAY ZEKA YÖNTEMLERİYLE ERKEN EVRE DİYABET RİSK TAHMİNİ. Journal of Scientific Reports-B [Internet]. 2023 Jun. 1;(007):59-71. Available from: https://izlik.org/JA48EH78DL