Review

Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri

Volume: 25 Number: 3 July 30, 2026
TR EN

Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri

Abstract

Özellikle son yıllarda küresel anlamda gelişen teknoloji ile uzayın daha erişilebilir olmasıyla birlikte popülaritesi artan bir alan olan uzay turizmi, SpaceX, Blue Origin ve Virgin Galactic gibi şirketlerin öncülüğünde hızla büyüyen yenilikçi bir turizm türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Literatürde uzay turizmi alanında yapılan çalışmaların çoğunlukla teknolojik gelişmeler, tüketici/turist davranışları veya ekonomik potansiyel çerçevesinde gerçekleştiği görülmektedir. Çağımızın en önemli gündemlerinden biri olan “sürdürülebilirlik” ile uzay turizmini birlikte değerlendiren yeteri kadar çalışmanın olmaması, literatürde bu yönde bir boşluk olduğunu düşündürmektedir. Öte yandan uzay turizmiyle birlikte ortaya çıkan yüksek enerji tüketimi, karbon emisyonları, uzay çöpü ve erişim eşitsizlikleri gibi unsurlar, sektörün sürdürülebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri yaratmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, uzay turizmi faaliyetlerinin Birleşmiş Milletler’in Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri/Sustainable Development Goals (SKH/SDGs) ile uyumluluğunu teorik bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Uzay turizminin SKH’ne katkı sağlama potansiyelini, bu hedeflere aykırı yönlerini ve sektörün sürdürülebilirliğini artırmak için gerekli stratejileri ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma uzay turizminin çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarını SKH maddeleriyle ilişkilendirerek, sektörün küresel sürdürülebilirlik hedeflerine entegrasyonuna yönelik kavramsal bir model geliştirmeyi amaçlamaktadır. Önerilen bu model uzay turizminin çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarını SKH ile entegre eden kavramsal bir çerçeve sunmaktadır. Bu çalışmada yapılan literatür incelemesi doğrultusunda, uzay turizminin çevresel (ör. karbon emisyonları, uzay çöpü), sosyal (ör. erişim eşitsizlikleri, eğitim fırsatları) ve ekonomik (ör. inovasyon, istihdam) etkilerini SKH ile eşleştirerek, sürdürülebilir turizm literatürüne disiplinler arası bir katkı sağlanmış ve politika yapıcılar için teorik bir rehber sunulmuştur. Bununla birlikte bu çalışma ışığında birtakım pratik açılımlar, stratejik öneriler ve gelecek araştırmalar için tavsiyeler de ortaya konulmuştur.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma 18-20 Eylül 2025 tarihlerinde Düzce'de düzenlenen 5. Uluslararası Sürdürülebilir Turizm Kongresi'nde özet bildiri olarak sunulmuş olup, kongre özet bildiri kitabında “özet bildiri” olarak yer almıştır.

References

  1. Cernev, T., Bland, J., Zilgalvis, G., Kaleagasi, B., de Zwart, M., Tzachor, A., Richards, C. E., Chesley, B., McClintock, B., & Agachi, A. (2024). Assessing benefits and risks between the space economies and the sustainable development goals. Frontiers in Space Technologies, 5, Article 1375830. https://doi.org/10.3389/frspt.2024.1375830
  2. Chang, Y.-W. (2015). The first decade of commercial space tourism. Acta Astronautica, 108, 79–91. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2014.12.004
  3. Cohen, E. (2017). The paradoxes of space tourism. Tourism Recreation Research, 42(1), 22–31. https://doi.org/10.1080/02508281.2016.1239331
  4. Collins, P., & Autino, A. (2010). What the growth of a space tourism industry could contribute to employment, economic growth, environmental protection, education, culture and world peace. Acta Astronautica, 66(11–12), 1553–1562. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2009.09.012
  5. Crawford, I. A. (2016). The long-term scientific benefits of a space economy. Space Policy, 37(2), 58–61. https://doi.org/10.1016/j.spacepol.2016.07.003
  6. Crouch, G. I. (2001). The market for space tourism: Early indications. Journal of Travel Research, 40, 213–219.
  7. Fawkes, S. (2007). Space tourism and sustainable development. Journal of the British Interplanetary Society, 60(11), 401–408.
  8. García-García, A. R., Jacobo-Hernández, C. A., Ochoa-Jiménez, S., & Valdez-del Río, S. (2023). Sustainable development and tourism: A review of the literature in WoS from 2001 to 2020. Sustainability, 15(24), 16805. https://doi.org/10.3390/su152416805

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sustainable Tourism, Tourism (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

July 30, 2026

Submission Date

January 22, 2026

Acceptance Date

July 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 25 Number: 3

APA
Kiper, V. O., Taşarer, E., & Duman, F. (2026). Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1312-1327. https://doi.org/10.21547/jss.1868906
AMA
1.Kiper VO, Taşarer E, Duman F. Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri. GAUN-JSS. 2026;25(3):1312-1327. doi:10.21547/jss.1868906
Chicago
Kiper, Vahit Oğuz, Emrah Taşarer, and Feridun Duman. 2026. “Uzay Turizmi Ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (3): 1312-27. https://doi.org/10.21547/jss.1868906.
EndNote
Kiper VO, Taşarer E, Duman F (July 1, 2026) Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 3 1312–1327.
IEEE
[1]V. O. Kiper, E. Taşarer, and F. Duman, “Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri”, GAUN-JSS, vol. 25, no. 3, pp. 1312–1327, July 2026, doi: 10.21547/jss.1868906.
ISNAD
Kiper, Vahit Oğuz - Taşarer, Emrah - Duman, Feridun. “Uzay Turizmi Ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25/3 (July 1, 2026): 1312-1327. https://doi.org/10.21547/jss.1868906.
JAMA
1.Kiper VO, Taşarer E, Duman F. Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri. GAUN-JSS. 2026;25:1312–1327.
MLA
Kiper, Vahit Oğuz, et al. “Uzay Turizmi Ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 25, no. 3, July 2026, pp. 1312-27, doi:10.21547/jss.1868906.
Vancouver
1.Vahit Oğuz Kiper, Emrah Taşarer, Feridun Duman. Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri. GAUN-JSS. 2026 Jul. 1;25(3):1312-27. doi:10.21547/jss.1868906