Research Article

Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği

Number: 2026 February 25, 2026
EN TR

Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği

Abstract

Türkiye’nin yüksek sismik risk yapısı, deprem verilerindeki anomalilerin tespitini sigorta sektörü için hayati bir finansal güvenlik meselesine dönüştürmektedir. Bu çalışma, sismik anomalilerin tespiti ve bu anomalilerin sigorta bilançolarında yarattığı kuyruk riskinin boyutlarını Solvency II perspektifiyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. 1900-2025 dönemine ait büyüklüğü ( 3,5 üzerinde olan 7,632 deprem kaydı ve çeyrek asırlık zorunlu deprem sigortası verileri üzerinde yürütülen analizlerde; makine öğrenmesi algoritmalarının veri dengesizliği nedeniyle yetersiz kaldığı, buna karşın Benford Kanunu’nun veri bütünlüğündeki bozulmaları %100 başarıyla tespit ettiği belirlenmiştir. Çalışmanın finansal boyutu ise istatistiksel sapmaların yıkıcı ekonomik karşılığını belirlemiştir. Anomali dönemlerinde tazminat ödemeleri yaklaşık 400 kat artarken, Solvency II stres testleri sektörün teknik iflas riskiyle karşı karşıya kalabileceğini göstermiştir. Normal şartlarda %1,78 seviyesinde seyreden hasar/prim oranı anomali dönemlerinde %235,41’e yükselmiş ve sektör üzerinde yaklaşık 30,35 Milyar TL’lik bir riske maruz değer yükü oluşmuştur. Özetle bu çalışma, Benford anomalilerinin rastlantısal veri sapmaları olmadığını; aksine sigorta şirketlerinin sermaye yeterliliğini doğrudan etkileyen ve Solvency II kapsamında dinamik risk modellemesini gerekli kılan finansal tehditler olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

This study was supported by Kırıkkale University BAP (Project No: 2025/014).

Project Number

2025/014

Ethical Statement

No ethics committee approval was required for this study.

Thanks

The authors thank the Kırıkkale University BAP Unit for its financial and institutional support of this research.

References

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2025). Ulusal Deprem Gözlem Ağı Deprem Kataloğu. https://deprem.afad.gov.tr adresinden 06.06.2025 tarihinde erişilmiştir.
  2. Aggarwal, C. C. (2017). Outlier analysis (2nd ed.). Springer International Publishing.
  3. Barnett, V., & Lewis, T. (1994). Outliers in statistical data (3rd ed.). John Wiley & Sons. Benford, F. (1938). The law of anomalous numbers. Proceedings of the American Philosophical Society, 78(4), 551–572.
  4. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE). (2025). Türkiye ve Yakın Çevresi Deprem Kataloğu. https://www.koeri.boun.edu.tr/ adresinden 01.06.2025 tarihinde erişilmiştir.
  5. Breunig, M. M., Kriegel, H. P., Ng, R. T., & Sander, J. (2000). LOF: Identifying density-based local outliers. Proceedings of the 2000 ACM SIGMOD International Conference on Management of Data, 93-104.
  6. Chandola, V., Banerjee, A., & Kumar, V. (2009). Anomaly detection: A survey. ACM Computing Surveys (CSUR), 41(3), 1–58.
  7. Coburn, A. W., & Spence, R. J. S. (2002). Earthquake protection (2nd ed.). John Wiley & Sons.
  8. Cummins, J. D., & Mahul, O. (2009). Catastrophe risk financing in developing countries: Principles for public intervention. World Bank Publications.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Statistical Analysis, Applied Statistics

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 25, 2026

Submission Date

January 1, 2026

Acceptance Date

February 20, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 2026

APA
Yörübulut, S. (2026). Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik Ve Aktüerya, 2026. https://izlik.org/JA57XW97WD
AMA
1.Yörübulut S. Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. JSSA. 2026;(2026). https://izlik.org/JA57XW97WD
Chicago
Yörübulut, Serap. 2026. “Sismik Anomalilerin Veri Odakli Tespiti Ve Sigorta Sektörü üzerindeki Etkileri: Türkiye örneği”. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik Ve Aktüerya, nos. 2026. https://izlik.org/JA57XW97WD.
EndNote
Yörübulut S (February 1, 2026) Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik ve Aktüerya 2026
IEEE
[1]S. Yörübulut, “Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği”, JSSA, no. 2026, Feb. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA57XW97WD
ISNAD
Yörübulut, Serap. “Sismik Anomalilerin Veri Odakli Tespiti Ve Sigorta Sektörü üzerindeki Etkileri: Türkiye örneği”. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik ve Aktüerya. 2026 (February 1, 2026). https://izlik.org/JA57XW97WD.
JAMA
1.Yörübulut S. Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. JSSA. 2026. Available at https://izlik.org/JA57XW97WD.
MLA
Yörübulut, Serap. “Sismik Anomalilerin Veri Odakli Tespiti Ve Sigorta Sektörü üzerindeki Etkileri: Türkiye örneği”. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik Ve Aktüerya, no. 2026, Feb. 2026, https://izlik.org/JA57XW97WD.
Vancouver
1.Serap Yörübulut. Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. JSSA [Internet]. 2026 Feb. 1;(2026). Available from: https://izlik.org/JA57XW97WD