Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği
Öz
Türkiye’nin yüksek sismik risk yapısı, deprem verilerindeki anomalilerin tespitini sigorta sektörü için hayati bir finansal güvenlik meselesine dönüştürmektedir. Bu çalışma, sismik anomalilerin tespiti ve bu anomalilerin sigorta bilançolarında yarattığı kuyruk riskinin boyutlarını Solvency II perspektifiyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. 1900-2025 dönemine ait büyüklüğü ( 3,5 üzerinde olan 7,632 deprem kaydı ve çeyrek asırlık zorunlu deprem sigortası verileri üzerinde yürütülen analizlerde; makine öğrenmesi algoritmalarının veri dengesizliği nedeniyle yetersiz kaldığı, buna karşın Benford Kanunu’nun veri bütünlüğündeki bozulmaları %100 başarıyla tespit ettiği belirlenmiştir. Çalışmanın finansal boyutu ise istatistiksel sapmaların yıkıcı ekonomik karşılığını belirlemiştir. Anomali dönemlerinde tazminat ödemeleri yaklaşık 400 kat artarken, Solvency II stres testleri sektörün teknik iflas riskiyle karşı karşıya kalabileceğini göstermiştir. Normal şartlarda %1,78 seviyesinde seyreden hasar/prim oranı anomali dönemlerinde %235,41’e yükselmiş ve sektör üzerinde yaklaşık 30,35 Milyar TL’lik bir riske maruz değer yükü oluşmuştur. Özetle bu çalışma, Benford anomalilerinin rastlantısal veri sapmaları olmadığını; aksine sigorta şirketlerinin sermaye yeterliliğini doğrudan etkileyen ve Solvency II kapsamında dinamik risk modellemesini gerekli kılan finansal tehditler olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2025). Ulusal Deprem Gözlem Ağı Deprem Kataloğu. https://deprem.afad.gov.tr adresinden 06.06.2025 tarihinde erişilmiştir.
- Aggarwal, C. C. (2017). Outlier analysis (2nd ed.). Springer International Publishing.
- Barnett, V., & Lewis, T. (1994). Outliers in statistical data (3rd ed.). John Wiley & Sons. Benford, F. (1938). The law of anomalous numbers. Proceedings of the American Philosophical Society, 78(4), 551–572.
- Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE). (2025). Türkiye ve Yakın Çevresi Deprem Kataloğu. https://www.koeri.boun.edu.tr/ adresinden 01.06.2025 tarihinde erişilmiştir.
- Breunig, M. M., Kriegel, H. P., Ng, R. T., & Sander, J. (2000). LOF: Identifying density-based local outliers. Proceedings of the 2000 ACM SIGMOD International Conference on Management of Data, 93-104.
- Chandola, V., Banerjee, A., & Kumar, V. (2009). Anomaly detection: A survey. ACM Computing Surveys (CSUR), 41(3), 1–58.
- Coburn, A. W., & Spence, R. J. S. (2002). Earthquake protection (2nd ed.). John Wiley & Sons.
- Cummins, J. D., & Mahul, O. (2009). Catastrophe risk financing in developing countries: Principles for public intervention. World Bank Publications.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İstatistiksel Analiz, Uygulamalı İstatistik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Serap Yörübulut
*
0000-0003-0781-4405
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
25 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
1 Ocak 2026
Kabul Tarihi
20 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 2026