Araştırma Makalesi

Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği

Sayı: 2026 25 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği

Öz

Türkiye’nin yüksek sismik risk yapısı, deprem verilerindeki anomalilerin tespitini sigorta sektörü için hayati bir finansal güvenlik meselesine dönüştürmektedir. Bu çalışma, sismik anomalilerin tespiti ve bu anomalilerin sigorta bilançolarında yarattığı kuyruk riskinin boyutlarını Solvency II perspektifiyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. 1900-2025 dönemine ait büyüklüğü ( 3,5 üzerinde olan 7,632 deprem kaydı ve çeyrek asırlık zorunlu deprem sigortası verileri üzerinde yürütülen analizlerde; makine öğrenmesi algoritmalarının veri dengesizliği nedeniyle yetersiz kaldığı, buna karşın Benford Kanunu’nun veri bütünlüğündeki bozulmaları %100 başarıyla tespit ettiği belirlenmiştir. Çalışmanın finansal boyutu ise istatistiksel sapmaların yıkıcı ekonomik karşılığını belirlemiştir. Anomali dönemlerinde tazminat ödemeleri yaklaşık 400 kat artarken, Solvency II stres testleri sektörün teknik iflas riskiyle karşı karşıya kalabileceğini göstermiştir. Normal şartlarda %1,78 seviyesinde seyreden hasar/prim oranı anomali dönemlerinde %235,41’e yükselmiş ve sektör üzerinde yaklaşık 30,35 Milyar TL’lik bir riske maruz değer yükü oluşmuştur. Özetle bu çalışma, Benford anomalilerinin rastlantısal veri sapmaları olmadığını; aksine sigorta şirketlerinin sermaye yeterliliğini doğrudan etkileyen ve Solvency II kapsamında dinamik risk modellemesini gerekli kılan finansal tehditler olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Kırıkkale Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi tarafından 2025/014 numaralı proje ile desteklenmiştir.

Proje Numarası

2025/014

Etik Beyan

Bu çalışma, etik kurul izni gerektiren herhangi bir araştırma süreci içermemektedir.

Teşekkür

Çalışmanın yürütülmesinde sağlanan tüm kurumsal ve finansal destekler için Kırıkkale Üniversitesi BAP Birimi'ne teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2025). Ulusal Deprem Gözlem Ağı Deprem Kataloğu. https://deprem.afad.gov.tr adresinden 06.06.2025 tarihinde erişilmiştir.
  2. Aggarwal, C. C. (2017). Outlier analysis (2nd ed.). Springer International Publishing.
  3. Barnett, V., & Lewis, T. (1994). Outliers in statistical data (3rd ed.). John Wiley & Sons. Benford, F. (1938). The law of anomalous numbers. Proceedings of the American Philosophical Society, 78(4), 551–572.
  4. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE). (2025). Türkiye ve Yakın Çevresi Deprem Kataloğu. https://www.koeri.boun.edu.tr/ adresinden 01.06.2025 tarihinde erişilmiştir.
  5. Breunig, M. M., Kriegel, H. P., Ng, R. T., & Sander, J. (2000). LOF: Identifying density-based local outliers. Proceedings of the 2000 ACM SIGMOD International Conference on Management of Data, 93-104.
  6. Chandola, V., Banerjee, A., & Kumar, V. (2009). Anomaly detection: A survey. ACM Computing Surveys (CSUR), 41(3), 1–58.
  7. Coburn, A. W., & Spence, R. J. S. (2002). Earthquake protection (2nd ed.). John Wiley & Sons.
  8. Cummins, J. D., & Mahul, O. (2009). Catastrophe risk financing in developing countries: Principles for public intervention. World Bank Publications.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İstatistiksel Analiz, Uygulamalı İstatistik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

1 Ocak 2026

Kabul Tarihi

20 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 2026

Kaynak Göster

APA
Yörübulut, S. (2026). Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik ve Aktüerya, 2026. https://izlik.org/JA57XW97WD
AMA
1.Yörübulut S. Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. JSSA. 2026;(2026). https://izlik.org/JA57XW97WD
Chicago
Yörübulut, Serap. 2026. “Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği”. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik ve Aktüerya, sy 2026. https://izlik.org/JA57XW97WD.
EndNote
Yörübulut S (01 Şubat 2026) Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik ve Aktüerya 2026
IEEE
[1]S. Yörübulut, “Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği”, JSSA, sy 2026, Şub. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57XW97WD
ISNAD
Yörübulut, Serap. “Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği”. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik ve Aktüerya. 2026 (01 Şubat 2026). https://izlik.org/JA57XW97WD.
JAMA
1.Yörübulut S. Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. JSSA. 2026. Available at https://izlik.org/JA57XW97WD.
MLA
Yörübulut, Serap. “Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği”. İstatistikçiler Dergisi:İstatistik ve Aktüerya, sy 2026, Şubat 2026, https://izlik.org/JA57XW97WD.
Vancouver
1.Serap Yörübulut. Sismik anomalilerin veri odakli tespiti ve sigorta sektörü üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. JSSA [Internet]. 01 Şubat 2026;(2026). Erişim adresi: https://izlik.org/JA57XW97WD