Üniversiteli Türk ve Kırgız Kız Öğrencilerin Kariyer Planlamasında Evlilik Hakkındaki Görüşlerinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 346 - 364, 25.12.2025

Ainazym Mairambek Kyzy , Muhammet Ü. Öztabak

Öz

Bu araştırmanın amacı, Üniversiteli Türk ve Kırgız Kız Öğrencilerin Kariyer Planlamasında Evlilik Hakkındaki Görüşlerini İncelenmektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de eğitim gören Türk ve Kırgız 18 kız öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Form içeriğinde Üniversiteli Türk ve Kırgız kız öğrencilerin kariyer planlamasında evlilik hakkındaki görüşlerini belirlemeye yönelik toplam 10 açık uçlu soru yer almıştır. Araştırmanın verileri, araştırmacılar tarafından geliştirilen görüşme formu aracılığı ile her biri ortalama 20’şer dakika süren yüz yüze görüşmelerle toplanmıştır. Yapılan görüşmelerin ses kayıtları alınmış ve yazılı metne aktarılmıştır. Araştırmanın verileri içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğrencilerin büyük bir kısımının mezun olduktan sonra akademik gelişim ve kendi mesleğiyle çalışma konularında yoğunlaştığı görülmüşütr. Öğrencilerin bir kısmı ise mezun olduktan sonra çalışarak ailesine maddi-manevi destek olmak istediklerini belirtmiştir. Türk öğrencileri kariyer planlarını gerçekleştirirken evlilik değil büyük ölçüde kariyer ve ekonomik bağımsızlık öncelikli olduğunu belirtmiştir. Kırgız öğrencilerinin kariyer planları yaparken hem kariyer hem evliliği önemli bir yaşam hedefi olarak belirttiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Üniversite Öğrencileri , Kariyer planlaması , Evlilik algısı , Kültürel farklılıklar.

Examining Turkish and Kyrgyz Female University Students Views on Marriage in Career Planning

Öz

The aim of this study is to examine the views of Turkish and Kyrgyz female university students regarding marriage within the context of career planning. A case study design, one of the qualitative research methods, was employed in the study. The study group consisted of 18 Turkish and Kyrgyz female students studying in Türkiye during the 2024–2025 academic year. A semi-structured interview form was used as the data collection tool. The form included a total of ten open-ended questions designed to explore students’ perceptions of marriage in relation to their career planning. Data were collected through face-to-face interviews, each lasting approximately 20 minutes, using the interview form developed by the researchers. Audio recordings of the interviews were transcribed verbatim. The data were analyzed using content analysis. According to the findings, the majority of students reported focusing on academic development and working in their chosen profession after graduation. Some students stated that they aimed to work in order to provide financial and emotional support to their families. Turkish students emphasized that career development and economic independence were their primary priorities, rather than marriage, in shaping their career plans. In contrast, Kyrgyz students identified both career and marriage as important life goals when planning their futures. University students, Career planning, Perceptions of marriage, Cultural differences.

Anahtar Kelimeler

University students , Career planning , Perceptions of marriage , Cultural differences

Kaynakça

• Arıcak, O. T. (1999). Grupla psikolojik danışma yoluyla benlik saygısı ve mesleki benlik saygısının geliştirilmesi (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Arthur, M. B. ve Rousseau, D. M. (1996). The boundaryless career: A new employment principle for a new organizational era. Oxford University Press.
• Aktaş, M. ve Temirbek, A. (2013). Kırgızistan’da üniversite adaylarının kariyer güdüleri, motivasyon ve değerleri ile ilişkisi: Bir araştırma. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (36), 185-196.
• Arslan, S. ve Aktaş, G. Y. (2018). Ebelik öğrencilerinin meslek ile ilgili görüşlerinin ve mezuniyet sonrası çalışmak istedikleri kurumların değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 94–101.
• Aydın, G. ve Cihangiroğlu, N. (2021). Diş hekimliği öğrencilerinde mezuniyet sonrası kariyer ve uzmanlık motivasyonu. Selçuk Dental Journal, 8(4), 963–973.
• Bardakcı, M. Ö. (2021). Kariyer kaygısının aile kurumuna ve evlilik kararına etkisi. Opus Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(4), 920-940.
• Bağ, H. (2019). Sosyal hizmet öğrencilerinin eş seçimi ve evliliğe ilişkin tercihleri (Yüksek Lisans Tezi). Üsküdar Üniversitesi, İstanbul.
• Becker, G. S. (1991). A treatise on the family (Enlarged ed.). Harvard University Press.
• Betz, N. E. (2005). Women’s career development. In W. B. Walsh & M. J. Savickas (Eds.), Handbook of vocational psychology (pp. 253-280). Lawrence Erlbaum Associates.
• Can, Y. (2015). Üniversite öğrencilerinin aile, cinsiyet rolleri ve kadına yönelik şiddete ilişkin tutumları. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(1), 163-175. https://doi.org/10.24289/ijsser.106407
• Cinamon, R. G. ve Rich, Y. (2002). Gender differences in the importance of work and family roles: Implications for work-family conflict. Sex Roles, 47(11-12), 531-541. https://doi.org/10.1023/A:1022021804846
• Crompton, R. ve Lyonette, C. (2011). Women’s career success and work-life adaptations in the accountancy and medical professions in Britain. Gender, Work & Organization, 18(2), 231-254. https://doi.org/10.1111/j.1468-0432.2009.00511.
• Çam, Z. ve Şahin, H. (2017). Sosyal hizmet bölümü öğrencilerinin mezuniyet sonrası gelecek planları: Ankara, Başkent ve Hacettepe Üniversitesi örnekleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(47), 601–615.
• Deniz, A. B. (2019). Üniversite öğrencilerinin aile ve evliliğe ilişkin görüşlerinin belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
• Demirtaş, H. ve Bayrakçı, M. (2016). Öğretmen adaylarının yurt dışı eğitim ve kariyer planlarına ilişkin görüşleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 177–185.
• Deniz, A. B. ve Aydemir, İ. (2021). Üniversite öğrencilerinin aile ve evliliğe ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(1), 59–78.
• Eagly, A. H. ve Karau, S. J. (2002). Role congruity theory of prejudice toward female leaders. Psychological Review, 109(3), 573-598. https://doi.org/10.1037/0033-295X.109.3.573.
• Ermiş, E. ve Saban, A. (2020). Öğretmen adaylarının kariyer motivasyonlarının incelenmesi. Eğitim ve Yetiştirme Araştırmaları Dergisi, 9(2), 205–222.
• Gerson, K. (2009). The unfinished revolution: Coming of age in a new era of gender, work, and family. Oxford University Press.
• Greenhaus, J. H. ve Powell, G. N. (2006). When work and family are allies: A theory of work-family enrichment. Academy of Management Review, 31(1), 72-92. https://doi.org/10.5465/amr.2006.19379625.
• Hakim, C. (2006). Women, careers, and work-life preferences. British Journal of Guidance & Counselling, 34(3), 279-294. https://doi.org/10.1080/03069880600769118.
• Karagüven, H. ve Bal, S. F. (2023). Üniversite öğrencilerinin evlilik beklentileri ile cinsiyet rollü tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Açık Erişim Arşivi, 7(2), 145-167.
• Karakaya, C. ve Acar, H. (2021). Üniversite öğrencilerinin mezuniyet sonrası kariyer beklentileri: Ayvacık Meslek Yüksekokulu örneği. Sosyoekonomi, 29(50), 65–78.
• Köroğlu, T. (2013). Üniversite gençliğinde evlilik, aile ve boşanma konusundaki düşünce ve görüşleri üzerine sosyolojik bir araştırma: Karabük Üniversitesi örneği (Yüksek Lisans Tezi). Karabük Üniversitesi, Karabük.
• Keldal, G. (2021). Üniversite öğrencilerinin gözünden evlilik. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 505-524.
• Mangır, M. (1992). Üniversite öğrencilerinin eş ve evlilikten beklentileri üzerine bir araştırma. Ankara: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayını.
• Muraco, J. A. ve Curran, M. A. (2012). Associations between marital meaning and reasons to delay marriage for young adults in romantic relationships. Marriage & Family Review, 48(3), 227-247. https://doi.org/10.1080/01494929.2012.665013.
• Özkan Bardakcı, M. (2021). Kariyer kaygısının aile kurumuna ve evlilik kararına etkisi. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(42), 5610–5630.
• Öztürk, A. ve Duyan, V. (2017). Gençlerin evlilik ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. Journal of Society and Social Work, 28(2), 243–267.
• Öztürk, A., Yalçın, G. ve Kaya, N. (2021). Kariyer kaygısının evlilik kararı üzerindeki etkisi: Üniversite öğrencileri örneği. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(34), 2767–2785.
• Patton, M. Q. (2005). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (Çeviri Eds. Butun, M. & Demir, S. B.). Ankara: Pegem Akademi.
• PODEM. (2019). Değerler, etkileşimler ve beklentiler: Türkiye’de üniversite gençliğini anlamak. Erişim Adresi: https://podem.org.tr
• Savickas, M. L. (2005). The theory and practice of career construction. In S. D. Brown & R. W. Lent (Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work (pp. 42-70). John Wiley & Sons.
• Super, D. E. (1990). A life-span, life-space approach to career development. In D. Brown, L. Brooks, & Associates (Eds.), Career choice and development (2nd ed., pp. 197-261). Jossey-Bass.
• Seggie, F. N. ve Bayyurt, Y. (Eds) (2017). Nitel araştırma yöntem teknik analiz ve yaklaşımları. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Tayyar, F. ve Yaman, E. (2020). Üniversite öğrencilerinin kariyer algılarına ilişkin metaforik bir analiz. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 6(13), 112–130.
• Teke, E. (2017). Üniversite öğrencilerinin evlilik ve aileye bakışı (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
• Tursunova, Z. (2019). Teknik ve mesleki lise öğrencilerinin kariyer uyumu ve iyimserlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kırgızistan-Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 15-32.
• Ünlü, S., Kirazcı, F. ve Büyükgöze-Kavas, A. (2022). Kadınların lisansüstü eğitim niyetinde aile-kariyer yönelimi ve toplumsal cinsiyetin rolü. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 65-84.
• ÜÜ (2022). Türk dünyası gençliği aile ve evliliğe nasıl bakıyor?. Üsküdar Üniversitesi. Erişim Adresi: https://uskudar.edu.tr.
• Willoughby, B. J., Hall, S. S. ve Goff, S. (2015a). Marriage matters but how much? Marital centrality among young adults. The Journal of Psychology, 149(8), 796-817. https://doi.org/10.1080/00223980.2014.979128
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.
• Yin, R. K. (2014). Case study research design and methods (5th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.