Planlı Davranış Teorisi Çerçevesinde Kargo Otomat (Kargomat) Sisteminin İncelenmesi: Elektronik Son Adım Teslimat Süreçlerinin E-Ticaret Platformları Özelinde Araştırılması
Abstract
Dijitalleşmenin insan hayatına çok farklı noktalarda temas etmesiyle yeniliklerin tüketiciler tarafından algılanması uzmanlar tarafından süreç içerisinde merak konusu olmuştur. Bu bağlamda tüketicilerin yeni teknolojileri kabulünü etkileyen faktörlerin incelenmesi araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Çalışmada araştırmanın amacına uygun ve literatürde de sıkça değinilen Planlı Davranış Teorisi (PDT) kullanılmıştır. PDT modelinde birden çok ilişki söz konusu olduğundan çalışmada literatüre uygun olarak yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Ayrıca yapısal eşitlik modellemelerinde sıkça kullanılan Smart PLS 3 programı kullanılmıştır. Çalışma verilerinin güvenilirlik ve geçerlilik analizleri sonuçları kabul edilen değerler aralıklarda bulunmasıyla Smart PLS 3 programı yol analizi yapılmıştır. Çalışmaya ait H4 hipotezi reddedilirken diğerleri kabul edilmiştir. H8 hipotezinde ise negatif diğerlerinde ise pozitif bir etki tespit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen ek sorularda katılımcıların %30’undan azı kargomat teknolojisini kullanmadığından dolayı Algılanan Davranışsal Kontrol (ADK) değişkeni sağlıklı bir şekilde veri sağlayamamıştır. Yeterli sayıda aktif kargomat kullanıcısına ulaşılamadığı ve R² değeri 0.122 olarak elde edildiği için araştırmada davranıştan ziyade kullanıcı niyetinin açıklanmasına odaklanılmıştır. ADK’nın niyeti dolaylı olarak hem niyeti hem de davranışı etkilemesi literatüre paralel bir sonuç elde edildiğini göstermektedir. Fakat teknoloji kullanımının tabana yayılımının hızlanmasıyla birlikte kargomatlar fiziksel olarak geniş bir alana yayılmasıyla kargomat teknolojisi son adım teslimatındaki kullanım oranı artacaktır. Kargomatlar son adım teslimatı sürecinde elektronik son adım teslimatı adıyla alt başlık açabileceği öngörülmektedir.
Keywords
References
- Ajzen, I. (1991). “The Theory of Planned Behavior”, Organizational (1991).
- Ajzen, I. ve Fishbein, M. (2000). Attitudes and the attitude-behavior relation: reasonedand
- Ajzen, I., ve Fishbein, M. (1975). A Bayesian analysis of attribution processes. Psychological bulletin, 82(2), 261 (1975).
- Ajzen, I. (1985). From intentions to actions: A theory of planned behavior. In Action control (pp. 11-39). Springer, Berlin, Heidelberg.
- Azjen, I. (1980). Understanding attitudes and predicting social behavior. Englewood Cliffs.
- Ajzen, I., ve Madden, T. J. (1986). Prediction of goal-directed behavior: Attitudes, intentions, and perceived behavioral control. Journal of experimental social psychology, 22(5), 453-474. (1986).
- Ajzen, I. ve Sheikh, S. (2013). Action versus inaction: Anticipated affect in the theory of planned behavior.
- Journal of Applied Social Psychology. 43. 10.1111/j.1559-1816.2012.00989.x.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Yavuz Toraman
*
0000-0002-5196-1499
Türkiye
Publication Date
January 16, 2023
Submission Date
October 8, 2021
Acceptance Date
July 23, 2022
Published in Issue
Year 2022 Volume: 7 Number: 2