NATÜRALİZM VE TEİZM AÇISINDAN AKIL DELİLİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Öz
Akıl natüralist paradigmada doğal bir fenomen olarak görülür. Çağdaş zihin felsefecilerinin çoğunluğu aklın, evrimin bir yan ürünü ve beyin gibi karmaşık yapıdaki fiziksel sistemin zorunlu bir sonucu olduğunu düşünür. Buna göre, beynin sırları çözüldükçe akıl yürütmenin nasıl bir olay olduğu tamamen açıklanacak ve bu sayede yakın gelecekte tıpkı insan gibi düşünen yapay zekâların üretilmesi mümkün olacaktır. Fakat akıl öyle bir fenomendir ki, taşıdığı özellikler maddeye indirgenememekte ve indirgemeci materyalizmin dayandığı prensiplerle çatışmakta ve natüralist paradigmaya ciddi sorunlar çıkarmaktadır. Hatta aklı açıklama çabası, ondan şüphe etmeye yol açtığı için natüralizmi çürütmektedir. Elbette bu yeni bir argüman değildir, ancak zihin felsefesindeki son tartışmalar ışığında bugün bu iddia, her zamankinden daha da gelişmiş ve güçlenmiştir. Bu çalışmada son yıllarda öne çıkan birkaç filozof tarafından savunulan “akıl delili” bağlamında, aklın natüralizmin reddini gerektirdiğini ortaya koyacağız, ardından aklın varlığını açıklamada ve güvenilirliğini temellendirmede teizmin natüralizmden daha makul bir izah olduğunu savunacağız.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adams, Robert M., The Virtue of Faith and Other Essays in Philosophical Theology, New York: Oxford University Press, 1987.
- Alıcı, Tevfik, Gerçek Bir Yanılsama Bilinç, İstanbul: Metis, 2014.
- Allison, Henry E, “Kant’s Refutation of Materialism”, The Monist, Kant’s Critical Philosophy, 72/2 (1989): 190-208.
- Alston, William P. v.dğr., Naturalism Defeated? Essays on Plantinga’s Evolutionary Argument Against Naturalism, Ithaca&London: Cornell University Press, 2002.
- Armstrong, David M., “Naturalism, Materialism and First Philosophy”, Philosophia, 8/2-3 (1978).
- Baker, Lynne R, “Are Beliefs Brain States?”, Explaining Beliefs, Lynne Ruder Baker and Her Critics, ed. Anthonie Mejers, Stanford: CSLI Publications, 2001.
- Balfour, Arthur J., The Foundations of Belief: Being Notes Introductory To The Study Of Theology, New York: Longmans, 1906.
- Bassham, Gregory, “Introduction: Oxford’s Bonny Apologist”, C.S. Lewis’s Christian Apologetics, Leiden, Boston: Brill Rodopi, 2015.
- Cevizci, Ahmet, Felsefe Tarihi, Say Yayınları, http://www.ekitapcilar.com/ahmet-cevizci-felsefe-tarihi-thalesten-baudrillarda/ (erişim: 14 Ekim 2016). Chalmers, David J., Philosophy of Mind: Classical and Contemporary Readings, New York, Oxford: Oxford University Press, 2002.
- Churchland, Patricia S., “Epistemology in the Age of Neuroscience,” The Journal of Philosophy, 84/10 (1987): 544-553.