İki Bin Yıllık Geleneğin Sonu: 19. Yüzyıl Karadeniz’de Yunus Avcılığı ve Balık Yağı Endüstrisi

This article investigates the human interaction with dolphins within the discipline of history by extending the field's limits and offering interaction with maritime, biology, and sociology. It explores the evolution of porpoise hunting and the fish oil industry in the Eastern Black Sea region from the 19th century to the hunting prohibition. It aims to reveal the socio-economic impacts of porpoise hunting and the fish oil industry on the area, along with the environmental consequences and developments after the Industrial Revolution. Since then, fish oil use has expanded beyond its traditional applications in the lighting, leather, blacksmithing, and shipbuilding industries. So, it initiated ecosystem degradation, hurting the species. While dolphin hunting was vital in Eastern Black Sea and Caucasian cities, the western part of the Black Sea region could not adapt to the advancements or benefit from the fish oil industry. Dolphin hunting has escalated due to high-tonnage steamships and modern techniques, thus damaging nature and creating a danger of extinction for that mammal species. The primary sources include contemporary sources of the period, visual materials, local narratives, and event analyses to describe how the industry expanded and how it affected the dolphin population.

Bu makalede insan ve yunusların etkileşimini tarih disiplini içerisinde araştırılmakta ve alanın sınırları denizcilik, biyoloji ve sosyolojiyle etkileşimlerle genişletilmektedir. Bölgedeki yunus avcılığının ve balık yağı endüstrisinin sosyo-ekonomik etkileri ele alınmakta, Sanayi Devrimi'nden sonra çevresel sonuçlarını ve gelişmelerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Geleneksel olarak başta aydınlatma olmak üzere deri, demircilik ve gemi inşa sektöründe istifade edilen balık yağının kullanım alanı Endüstri Devrimi’nden itibaren genişlemiştir ve ekosistemin bozulmasına neden olmuştur. Avcılık, yüksek tonajlı buhar gemileri ve modern teknikler sayesinde artmış ve böylece doğayı zarara uğratmış ve o memeli türünün yok olma tehlikesi yaratmış ve türleri zarara uğratmıştır. Yunus avcılığı bir zanaat olarak Doğu Karadeniz ve Kafkasya şehirleri için hayati önem taşırken, Karadeniz'in batı bölgesi gelişmelere uyum sağlayamadı veya balık yağı endüstrisinden faydalanamamıştır. Bu makalede dönem kaynakları, görsel materyaller, yerel anlatılar ve olay incelemeleri temel kaynakları arasında yer almaktadır ve balık yağının kullanım alanlarının nasıl genişlediği ve bu endüstrinin yunus popülasyonu üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir.