Inscribed Memory: Calligrapher Hafız Osman and His Attributed Inscriptions

Kitabes (inscriptions) serve as lasting testaments to cultural, artistic, and historical narratives, preserving heritage for future generations. This study examines two inscriptions in Üsküdar attributed to the renowned calligrapher Hafız Osman Efendi (1052-1110/1642–1698): the fountain inscription of the Şehit (Sarı) Süleyman Pasha Mosque in Doğancılar and the tombstone inscription of Köprülü Damadı Siyavuş Pasha in the Karacaahmet Tunusbağı Cemetery. Both inscriptions commemorate individuals associated with the Köprülü household, the most influential political family of the period, and highlight the dual function of calligraphy as both an artistic medium and a socio-political tool. This study approaches the inscriptions from artistic, historical, and technical perspectives, exploring the intricate interplay between art, politics, and Sufism in the 17th century Ottoman Empire. It also draws on newly uncovered archival documents related to Hafız Osman’s life, shedding light on his contributions to the Ottoman government and personal struggles. Lastly, the study highlights the critical importance of preserving these inscriptions as cultural and historical records.

Kitabeler, ait oldukları dönemin kültürel, sanatsal ve tarihsel anlatılarına tanıklık ederek, bu mirasın korunması ve gelecek nesiller aktarılmasında önemli rol oynarlar. Bu çalışma, Üsküdar’da yer alan ve ünlü hattat Hafız Osman Efendi’ye (1052-1110/1642–1698) atfedilen iki kitabeyi incelemektedir. Doğancılar’daki Şehit (Sarı) Süleyman Paşa Camii çeşme kitabesi ve Karacaahmet Tunusbağı Mezarlığı’ndaki Köprülü Damadı Siyavuş Paşa mezar taşı kitabesi. Dönemin en etkili siyasi ailesi Köprülü hanesiyle ilişkili şahsiyetlere ait bu kitabeler, hattın sanatsal ve sosyo-politik bir araç olarak çift yönlü işlevini ortaya koymaktadır. Çalışma, söz konusu kitabeleri sanatsal, tarihsel ve teknik açılardan ele almakta ve 17. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’nda sanat, siyaset ve tasavvuf arasındaki karmaşık etkileşimlere dikkat çekmektedir. Ayrıca, Hafız Osman’ın devlet yönetime katkıları ve yaşadığı bazı zorlukları yeni arşiv belgeleri ışığında incelemektedir. Son olarak, bu kitabelerin kültürel miras ve tarihsel belge olarak korunmasının önemini vurgulamaktadır.