18. Yüzyılın İkinci Yarısında İstanbul Kağıt Ticaretinde Devlet ve Kağıtçıbaşılar

This article aims to contribute to the history of the paper trade, a relatively burgeoning field of research, by examining the role of the state and kağıtçıbaşıs in Istanbul during the second half of the 18th century. It investigates the trade in paper as an imported commodity through the activities of three kağıtçıbaşıs who served from the mid-to late 18th century. In addition to meeting market demand, the kağıtçıbaşı was responsible for supplying the state, which was the primary consumer of paper. Therefore, the commercial activities of the kağıtçıbaşı provide one of the most comprehensive perspectives on the organization and operation of the Ottoman paper trade. Drawing on archival records and the probate inventories of these three kağıtçıbaşıs, this study identifies the institutional framework and key actors in the paper trade. It also demonstrates the dual structure of the paper market in the Ottoman capital and defines the crucial role of the kağıtçıbaşı and how this dual structure of the market was reflected in the types and prices of paper traded.

Bu makale 18. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul kağıt ticaretinde devlet ve kağıtçıbaşılara odaklanarak literatürde oldukça yeni bir alan olan kağıt ticareti tarihine eklemlenmeyi amaçlamaktadır. İthal bir emtia olan kağıdın İstanbul’daki ticareti 18. yüzyılın ortalarından sonuna kadar peş peşe görev yapan üç kağıtçıbaşı üzerinden ele alınmıştır. Kağıdın en büyük alıcısı olan devletin ihtiyacını karşılamakla mükellef olan kağıtçıbaşı devletin yanı sıra piyasanın taleplerini de karşılıyordu. Dolayısıyla devlete ve devletin dışındaki tüketiciye kağıt arz eden kağıtçıbaşının ticari performansı, Osmanlı kağıt ticaretine dair en kapsamlı göstergelerden biri olma potansiyeline sahiptir. Söz konusu potansiyeli takip edilebilmenin yolu ise kağıtçıbaşılara dair arşiv evrakı ile terekelerinin değerlendirilmesidir. Çalışmamız kağıt ticaretinin kurumsal yapısı ve aktörlerini tespit ederek Osmanlı başkentindeki kağıt piyasasının ikili yapısına dikkat çekmiş, kağıtçıbaşının konumunu netleştirmiştir. Ayrıca kağıt piyasasındaki ikili yapının ticareti yapılan kağıt türlerine ve kağıt fiyatlarına yansıdığı da ortaya konulmuştur.