Safavîlerde Vakıf Müessesesinin Kurumsallaşması ve Şah I. Abbas Vakıfları Üzerine Bir Tetkik

This paper focuses on an understudied topic in Turkish academia: Safavid waqfs. It first gives general information about Safavid waqfs then traces the waqfs of Shah Abbas in the literature. To this end, it investigates a manuscript copy of Shah Abbas’ waqfiyyah found in Iranian archives and analyses the content of this copy. Secondly, it asserts that the political, social, and economic aspects of Safavid waqfs are as crucial as of the Ottoman waqfs, and more studies are required to grasp the significance of the subject. Even the political features of these institutions were more comprehensive and prominent than other issues related to these institutions. Therefore, this paper lastly examines how the Safavid waqfs, between the reigns of Shah Ismail to Sah Abbas I, functioned politically by objectifying the waqfs of the latter ruler

Bu makalenin amacı Türkiye’de şimdiye dek pek çalışılmamış olan Safavî vakıflarına dair bir tetkik yapmaktır. Makalede öncelikle, Safavî vakıfları hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Akabinde Şah I. Abbas’ın vakıflarının izleri literatürden takip edilmiştir. Mevzuya bahis Şah I. Abbas vakıflarını konu alan vakfiyenin yazma nüshası İran arşivlerinden bulunmuş ve içerik analizi yapılmıştır. Bu çerçevede, Safavî vakıflarının sosyal ve iktisadî boyutlarının üzerinde durulması gerektiği anlaşılmış, kimi yerlerde Osmanlı ve Safavî devletlerinin vakıf gelenekleri mukayese edilmiştir. Gerçekten de Osmanlı vakıfları gibi Safavî vakıflarının siyasal çehresi de sosyal ve iktisadî boyutlarını kuşatacak mahiyettedir. Dolayısıyla makalede, Şah İsmail’den Şah I. Abbas’a dek Safavî vakıflarının ne gibi işlevlere sahip olduğu tasvir edilmeye çalışılmış ve bu tasvirin Şah I. Abbas vakıflarıyla tebellür etmesi sağlanmıştır.